I OSK 1118/24

I OSK 1118/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 177/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-07-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174 § 4, art. 151, art. 176 plt 1 i 2, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 188, art. 193, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 177/23 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 listopada 2022 r., nr SKO.NP/4115/370/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżony wyrok wraz z zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Ż. z dnia 13 października 2022 r., znak: IV-5222-34/21; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz B.P. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W KRAKOWIE WYROKIEM Z 12 LIPCA 2023 R. ODDALIŁ SKARGĘ B.P. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W TARNOWIE Z 23 LISTOPADA 2022 R. W PRZEDMIOCIE ODMOWY PRZYZNANIA PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Z TYTUŁU REZYGNACJI Z ZATRUDNIENIA.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z 19 stycznia 2022 r. Burmistrz Ż. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 3 marca 2022 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, nakazując uzupełnienie materiału dowodowego o ustalenia w zakresie podejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej, w tym pracy w gospodarstwie rolnym.
Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania Burmistrz decyzją z 23 marca 2022 r. ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z 4 maja 2022 r. Kolegium uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, oraz zbadać związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Wyrokiem z 23 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Kolegium.
Po uzupełnieniu postępowania Burmistrz decyzją z 13 października 2022 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej żądanego przez nią świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ponownie powołał się na wiek, w którym u podopiecznej skarżącej powstała niepełnosprawność, jako przesłankę blokującą możliwość wydania decyzji pozytywnej.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Kolegium decyzją z 23 listopada 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie podzielił stanowiska Burmistrza co do możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na datę powstania niepełnosprawności. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia o koniecznością sprawowania opieki, gdyż skarżąca wprawdzie nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, ale podjęła decyzję o jego wydzierżawieniu, a następnie kontynuacji dzierżawy, co wyklucza rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto organ wskazał, że skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej za granicą w 2017 r., w związku z czym niepodejmowanie pracy przez skarżącą nie ma związku ze złożonym 30 grudnia 2021 r. wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło także uwagę na fakt, że oprócz skarżącej niepełnosprawna posiada jeszcze dwoje dzieci, które zobowiązane są do świadczeń alimentacyjnych wobec matki.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko przedstawione przez organ odwoławczy oraz wskazał na obowiązki alimentacyjne rodzeństwa skarżącej. Zauważył przy tym, że w okresie poprzedzającym podjęcie opieki przez skarżącą, czynności pomocowe wobec niepełnosprawnej wykonywane były przez syna skarżącej. W ocenie Sądu stan zdrowia niepełnosprawnej nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że wykonywane czynności mogą zostać pogodzone z prowadzeniem gospodarstwa rolnego chociażby w postaci zarządzania tym gospodarstwem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i uwzględnienie skargi bądź przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania sprawy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego oraz oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a., przez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i błędne ustalenie, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą a koniecznością stałej opieki matką;
2) 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego oraz oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że strona nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia w innej pracy zarobkowej;
3) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), dalej: u.ś.r., przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżącej słusznie odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, między innymi z tego względu, że rodzeństwo skarżącej mogą również sprawować opiekę nad matką, podczas gdy skarżąca spełnia wszelkie przesłanki konieczne do uzyskania tegoż świadczenia, a ustawodawca nie przewidział wśród negatywnych przesłanek przyznania świadczenia, niemożliwości sprawowania opieki przez pozostałe rodzeństwo, co za tym idzie, świadczenie jest przyznawane temu, kto wystąpi z wnioskiem i kto spełni przesłanki i nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci podopiecznej;
4) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, tj. art. 9 k.p.a. przez naruszenie zasady informacji i brak poinformowania skarżącej, że zdaniem organu winna ona wykazać dowodami z dokumentów, że jej rodzeństwo nie jest w stanie dołożyć osobistych ani finansowych starań, celem pomocy w opiece nad matką, co doprowadziło do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej i uczynienia jej zarzutu braku wykazania niemożliwości sprawowania opieki nad matką przez rodzeństwo, podczas gdy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie formułuje takiej przesłanki negatywnej i skarżąca nie miała wiedzy, że ta okoliczność jest dla organu relewantna;
5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego oraz oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i błędne ustalenie, że rodzeństwo skarżącej mogą również sprawować opiekę nad matką, jak również może to czynić syn skarżącej;
6) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i winna zostać uchylona.
W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie rozszerzyła argumentację dotyczącą poszczególnych zarzutów.
Pismem procesowym datowanym na dzień 31 stycznia 2024 r. skarżąca zrzekła się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że część z nich, tj. zarzuty wskazane pod nr 1, 2 i 5 oparte zostały na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Tymczasem uzasadnienie tych zarzutów wskazuje, że intencją autora skargi kasacyjnej było wykazanie na ich podstawie błędów w ustaleniach faktycznych sprawy i ich ocenie, a nie wskazanie na rzeczywiste błędy w sposobie sporządzenia uzasadnienia. Wskazać zatem w tym miejscu należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 2074/18, oraz z 13 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1948/21). Zarzuty te zatem w zakresie, w jakim powołują się na naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., są nieskuteczne. Ponadto w związku z brakiem uzasadnienia tych zarzutów co do błędów w sporządzeniu uzasadnienia zakażonego wyroku czyni zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 355/24).
W świetle powyższych uwag dalsza analiza zarzutów wskazanych w nr 1, 2 i 5 będzie odbywać się tak, jakby zarzuty te w podstawach prawnych nie zawierały art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc się zatem do istoty sprawy, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym [niż wymienione w punktach poprzedzających] osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Analiza tego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą na podstawie tego przepisu niezbędne jest łączne występowanie trzech przesłanek, tj.: (1) istnienie obowiązku alimentacyjnego, (2) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz (3) legitymowanie się przez podopiecznego wnioskodawcy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.
O ile w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że na skarżącej kasacyjnie ciążą obowiązki alimentacyjne względem matki oraz że jej podopieczna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w ocenie organu odwoławczego oraz Sądu pierwszej instancji niespełniona została przesłanka związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Zarówno bowiem organ odwoławczy, jak i Sąd pierwszej instancji uznały, że zakres czynności opiekuńczych wykonywany przez skarżącą możliwy jest do pogodzenia z pracą zarobkową wykonywaną chociażby w niepełnym wymiarze godzin, zwłaszcza w sytuacji, gdy czynności opiekuńcze mogą być rozłożone pomiędzy różnych członków rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do niepełnosprawnej.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie możliwości udziału rodzeństwa skarżącej i jej syna w opiece nad niepełnosprawną matką jako okoliczności rzutującej na niemożliwość przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć bowiem należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. wśród przesłanek przyznania prawa do tego świadczenia nie przewiduje warunku niewystępowania w sprawie innych osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych wobec osoby niepełnosprawnej bądź niemożliwości sprawowania opieki przez te osoby. Niedopuszczalne jest w tak ukształtowanym brzmieniu zacytowanego powyżej przepisu wprowadzanie dodatkowych negatywnych przesłanek ustalenia prawa do tego rodzaju pomocy. Stanowisko takie wyrażane jest aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazuje ono, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji, można przyznać świadczenie jednej z nich, pod warunkiem że spełnia ona przewidziane prawem przesłanki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1661/22, z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2057/22, z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 157/23, z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1552/23, czy z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2540/23). Okoliczność zatem, że w rodzinie występuje także rodzeństwo skarżącej, a do jej powrotu z zagranicy opiekę nad niepełnosprawną sprawował syn skarżącej, nie może stanowić okoliczności przesądzających o możliwości bądź niemożliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto odnotować należy, ze organy orzekające w sprawie oraz Sąd pierwszej instancji przypisały niedostateczną wagę do ustalenia i oceny stanu niepełnosprawnej, z którego wynika zakres niezbędnych czynności opiekuńczych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie stan podopiecznej skarżącej wyklucza samodzielne funkcjonowanie i wskazuje na potrzebę stałej opieki. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że niepełnosprawna potrzebuje pomocy a nawet wyręczenia w tak prostych i codziennych czynnościach jak krojenie i smarowanie, wstawanie z łóżka i przemieszczanie się, prostych czynnościach higienicznych. Niepełnosprawna jest także zależna przy ubieraniu się i rozbierani i nie kontroluje czynności fizjologicznych, wymagając stałego pampersowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zakres tych czynności wskazuje, że pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia a wykonywanymi czynnościami opiekuńczymi istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Niezależnie od powyższego za nieprawidłowe należało uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zgodnie z którym o braku wspomnianego związku przyczynowo-skutkowego świadczy fakt, że skarżąca zrezygnowała z pracy za granicą w 2017 r., a wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero 30 grudnia 2021 r. Odnotować bowiem należy, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 254/24, które skład orzekający w rozpoznawanej sprawie przyjmuje za własne, związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie można rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ocena spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne jest bowiem, aby w tym dniu wnioskodawca spełniał ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej i z innych przyczyn, jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta została pominięta przez rozpatrujące sprawę organy oraz Sąd pierwszej instancji.
Odnosząc się z kolei do kwestii prowadzenia gospodarstwa rolnego i powołania się przez Sąd pierwszej instancji na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, należy odnotować, że uchwała ta została wydana w odmiennym stanie prawnym. Zauważyć bowiem należy, że ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2020 r. poz. 1297), do ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany art. 17b u.ś.r. regulujący przyznanie m.in. świadczenia pielęgnacyjnego rolnikom i przewidujący na jakich warunkach świadczenie to może zostać przyznane i jak należy udokumentować spełnienie przesłanek przewidzianych w tym artykule. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że w odniesieniu do rolników ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się na podstawie art. 17b u.ś.r. bez odwoływania się do treści przywołanej powyżej uchwały. Skoro zatem skarżąca wykazała w toku postępowania administracyjnego spełnienie przesłanek wskazanych w tych przepisach, nie było powodu do odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia z powołaniem się na wydzierżawienie gospodarstwa rolnego osobie trzeciej.
W konsekwencji powyższych wywodów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne okazały się zarzuty wskazane w pkt 1, 2, 3 i 5 skargi kasacyjnej.
Zasadny okazał się także zarzut naruszenia art. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, tj. art. 9 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że prowadzące postępowanie administracyjne organy przed wydaniem decyzji nie zrealizowały obowiązku, o którym mowa w art. 79a k.p.a. Wprawdzie przepis ten nie został
powołany przez autora skargi kasacyjnej w podstawie prawnej zarzutu, ale w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na istotne związki pomiędzy zasadą informowania stron wynikającą z art. 9 k.p.a., zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu uregulowaną w art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. stanowiącym rozwinięcie tych zasad (por. wyroki z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 209/22, 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 421/22, czy z 17 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 1343/22). Wprawdzie organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji wezwał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie, ale kształt tego wezwania wskazuje, że było to wezwanie, o którym mowa w art. 50 k.p.a., a nie informacja przekazywana stronie postępowania na podstawie art. 79a k.p.a. W wezwaniu tym nie znalazła się bowiem informacja o zamiarze wydania decyzji negatywnej z uwagi na niewskazanie, że strona nie wskazała że spełnienia przesłanki od niej zależne. Brak spełnienia tego obowiązku czyni tak przeprowadzone postępowanie wadliwym w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych rozstrzygnięć.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak art. 145 § 1, art. 146 § 1, art. 147, art. 149 czy art. 151 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy). Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. m.in. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 3380/21). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów, zobowiązana jest powiązać taki zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tych przepisów jest bowiem zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 943/22). Analizowany pod tym kontem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazuje na wadliwość jego zredagowania. Zarzut ten nie został bowiem bezpośrednio powiązany z przywołaniem innych przepisów czy to prawa materialnego, czy procesowego, których naruszenie miałoby świadczyć o naruszeniu art. 151 p.p.s.a. Analiza całości zarzutów skargi kasacyjnej nakazuje jednak uznać, że zarzut ten został funkcjonalnie powiązany przez autora skargi kasacyjnej z pozostałymi zarzutami, a jego zasadności pełnomocnik skarżących kasacyjnie upatruje w zasadności pozostałych zarzutów. Należy stwierdzić, że skoro pozostałe zarzuty okazały się zasadne, to również analizowany, powiązany z nimi funkcjonalnie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. zasługiwał na uwzględnienie.
Ponownie rozpatrując sprawę organ rozpatrujący wniosek skarżącej, weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 i art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.