I OSK 1118/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Sprawa toczyła się wielokrotnie na szczeblu administracyjnym, z organami odmawiającymi przyznania świadczenia, powołując się m.in. na wiek powstania niepełnosprawności u matki, możliwość pogodzenia opieki z pracą, a także na fakt istnienia innych dzieci zobowiązanych do alimentacji. WSA w Krakowie oddalił skargę, podtrzymując stanowisko organów. NSA, uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne, wskazał na istotne naruszenia przepisów prawa. Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje jako negatywnej przesłanki przyznania świadczenia faktu istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji lub możliwości sprawowania opieki przez rodzeństwo. Ponadto, NSA uznał, że organy i WSA błędnie oceniły związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, nie przypisując wystarczającej wagi stanowi zdrowia podopiecznej i zakresowi niezbędnych czynności opiekuńczych. Sąd zaznaczył, że ocena spełnienia przesłanek powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku, a nie na podstawie wcześniejszej rezygnacji z pracy. Odnosząc się do kwestii prowadzenia gospodarstwa rolnego, NSA stwierdził, że uchwała siedmiu sędziów NSA z 2012 r. została wydana w odmiennym stanie prawnym, a obecnie należy stosować art. 17b u.ś.r. Sąd uznał również za zasadny zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. (zasada informacji) ze względu na brak należytego poinformowania strony o zamiarze wydania decyzji negatywnej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście istnienia innych osób zobowiązanych do opieki, związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką, oraz obowiązków informacyjnych organów administracji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniami pielęgnacyjnymi, ale jego ogólne wnioski dotyczące interpretacji przepisów i procedury administracyjnej mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej lub możliwość sprawowania przez nich opieki wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji lub możliwość sprawowania przez nich opieki nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spełniającej pozostałe ustawowe warunki.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki, a wprowadzanie jej przez organy lub sądy jest niedopuszczalne.
Czy związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną musi być czasowo skorelowany z datą złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena spełnienia przesłanek powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku, a nie na podstawie wcześniejszej rezygnacji z pracy lub innych przyczyn.
Uzasadnienie
Istotne jest, aby w dacie złożenia wniosku istniała realna konieczność sprawowania opieki uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia, niezależnie od tego, kiedy nastąpiła rezygnacja z pracy.
Jak należy interpretować przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy zarobkowej w kontekście prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ocena spełnienia przesłanek dla rolników powinna odbywać się na podstawie art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie na podstawie starszych uchwał wydanych w odmiennym stanie prawnym, nawet w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa.
Uzasadnienie
Nowelizacje prawne wprowadziły odrębne regulacje dla rolników, które należy stosować, a wydzierżawienie gospodarstwa nie wyklucza automatycznie prawa do świadczenia, jeśli spełnione są inne przesłanki.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zrealizowały obowiązek informacyjny wobec strony postępowania zgodnie z art. 9 i art. 79a k.p.a. przed wydaniem decyzji odmawiającej przyznania świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie zrealizowały należycie obowiązku informacyjnego, nie informując strony o zamiarze wydania decyzji negatywnej i jej przyczynach.
Uzasadnienie
Brak informacji o zamiarze wydania decyzji negatywnej, mimo wezwania do złożenia wyjaśnień, stanowi naruszenie zasady informacji i czyni postępowanie wadliwym.
Przepisy (18)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie interpretują przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wprowadzając dodatkowe wymogi nieprzewidziane ustawą (np. niemożność sprawowania opieki przez rodzeństwo). • Związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a opieką powinien być oceniany na dzień złożenia wniosku, a nie na podstawie wcześniejszych zdarzeń. • Stan zdrowia osoby niepełnosprawnej wymaga stałej opieki, co uzasadnia rezygnację z zatrudnienia. • Organy naruszyły zasadę informacji (art. 9 k.p.a.) nie informując strony o zamiarze wydania decyzji negatywnej. • Interpretacja przepisów dotyczących rolników powinna uwzględniać aktualny stan prawny (art. 17b u.ś.r.).
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące możliwości pogodzenia opieki z pracą zarobkową. • Argumenty WSA dotyczące możliwości sprawowania opieki przez rodzeństwo. • Argumenty organów dotyczące rezygnacji z pracy za granicą w 2017 r. i późniejszego złożenia wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Niedopuszczalne jest w tak ukształtowanym brzmieniu zacytowanego powyżej przepisu wprowadzanie dodatkowych negatywnych przesłanek ustalenia prawa do tego rodzaju pomocy. • Ocena spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. • Brak spełnienia tego obowiązku [informacyjnego] czyni tak przeprowadzone postępowanie wadliwym w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych rozstrzygnięć.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście istnienia innych osób zobowiązanych do opieki, związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką, oraz obowiązków informacyjnych organów administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniami pielęgnacyjnymi, ale jego ogólne wnioski dotyczące interpretacji przepisów i procedury administracyjnej mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak organy administracji mogą błędnie interpretować przepisy, wprowadzając własne, nieuzasadnione wymogi. Wyrok NSA koryguje te błędy i wyjaśnia kluczowe kwestie dla opiekunów.
“Czy musisz opiekować się matką samotnie, by dostać świadczenie pielęgnacyjne? NSA odpowiada!”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.