I OSK 1115/22

I OSK 1115/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zygmunt Zgierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Go 11/22 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-03-22
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 52 par. 1, art. 58 par 1 pkt 6, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 182 par 1 i 3, art. 183 par. 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 11/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi G.K. na bezczynność i przewlekłość Starosty K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę G.K. na bezczynność i przewlekłość Starosty K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość z powodu wniesienia jej bez uprzedniego ponaglenia organu.
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył skarżący, zaskarżając to je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1) art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia w sytuacji, gdy złożył on odwołanie od decyzji Starosty K.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Rozpoznawana w powyższym zakresie skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Przechodząc do rozpoznania zawartego w skardze zarzutu, należy wskazać, że jednym z warunków dopuszczalności rozpoznania skargi przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej złożeniem środków zaskarżenia, o czym stanowi art. 52 ppsa. Przepis ten przewiduje, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania powyższą regulację dopełniają postanowienia art. 53 § 2b ppsa, które przewidują, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego z pominięciem powyższych wymogów skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, jako niedopuszczalnej z innych przyczyn.
Analiza powyższych przepisów wskazuje, że dla skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego kluczowe jest sekwencyjne przeprowadzenie szeregu działań, które muszą zostać podjęte w określonych prawem terminach. O ile w odniesieniu do skarg na akty administracyjne wymagane jest skuteczne wniesienie środka zaskarżenia, rozumiane jako wniesienie takiego środka pozbawionego wad formalnych uniemożliwiających nadanie mu dalszego biegu oraz złożenie go w terminie ustawowym, to w odniesieniu do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania wymagane jest poprzedzenie skargi do sądu administracyjnego wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 kpa, a nie jak tego chce autor skargi kasacyjnej, środka zaskarżenia w postaci odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2020 r., sygn. akt II OSK 71/20, z 5 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2229/16, czy z 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 1046/15).
W przypadku skarg na bezczynność organów czy przewlekłe prowadzenie postępowania wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 ppsa, należy łączyć z wykorzystaniem możliwości, jakie daje art. 37 § 1 kpa. Przepis ten stanowi bowiem rozwiązanie procesowe dostępne na etapie postępowania administracyjnego mające służyć dyscyplinowaniu organów prowadzących postępowanie w celu zapewnienia terminowego rozpatrzenia przez nie sprawy. Tym samym niewykorzystanie tego środka prawnego przez skarżącego powoduje, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania bądź bezczynność organów nie może zostać skutecznie wniesiona. Powoduje to, że zarzut naruszenia art. 52 § 1 ppsa należało uznać za niezasadny.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, należy wskazać, że merytoryczne rozpoznanie skargi i zarazem ewentualne zastosowanie tego przepisu przez sąd administracyjny możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy doszło do skutecznego wniesienia skargi. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego wniesienia skargi na skutek naruszenia obowiązków wynikających z art. 52 § 1 ppsa, to nie doszło do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. W konsekwencji powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu, którego nie stosował w sprawie.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.