I OSK 1098/23Umorzenie postępowania niedopuszczalnosc stwierdzenia nawaznosci decyzji po 30 latach
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A.A., B.B. i C.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Decyzja SKO umorzyła postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 1967 r. dotyczącego odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu. Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym art. 2, 8, 21 i 77, poprzez ich niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd podkreślił, że nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP i ma na celu zapewnienie stabilności prawnej oraz bezpieczeństwa prawnego. NSA wyjaśnił, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a ograniczenia czasowe są uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i ochrony praw nabytych. Sąd odrzucił argumentację skarżących, że mimo umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności, możliwe jest orzekanie o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa". NSA wskazał również, że Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał podobne skargi za niedopuszczalne. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych, zgodność nowelizacji KPA z Konstytucją, interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wymogi formalne skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Interpretacja przepisów Konstytucji RP w kontekście stabilności prawnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja KPA wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzenie ograniczeń czasowych w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i stabilności stosunków prawnych, co jest zgodne z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał potrzebę stabilizacji stanu prawnego i ochrony praw nabytych. Nowelizacja ma na celu dostosowanie prawa do orzecznictwa TK i wyważenie interesu jednostki z interesem publicznym.
Czy w przypadku umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu upływu 30-letniego terminu, możliwe jest orzekanie o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, nie jest możliwe orzekanie o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa".
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że możliwość rozstrzygnięcia o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" jest tylko jednym z możliwych sposobów zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy nie można stwierdzić nieważności z innych przyczyn. Skoro art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nakazuje umorzyć z mocy prawa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat, to nie można twierdzić, że mimo braku możliwości prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności, można orzekać o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa".
Czy zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 2, 8, 21, 77) przez Sąd I instancji zostały prawidłowo sformułowane w skardze kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP zostały sformułowane w sposób niekonsekwentny i nieprawidłowy w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. W analizowanej skardze zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP został sformułowany niekonsekwentnie, wskazując jako podstawę prawną art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania), podczas gdy przepisy Konstytucji są przepisami prawa materialnego. Dodatkowo, przepisy Konstytucji zostały powiązane z przepisem art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej dopiero w uzasadnieniu skargi, a nie w jej petitum.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nakazuje umorzyć z mocy prawa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
K.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis przed nowelizacją, określający terminy do stwierdzenia nieważności decyzji.
K.p.a. art. 158 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylenia w całości postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa.
Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 art. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
Możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej.
Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm. art. 63 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Przepisy ograniczające dochodzenie roszczeń i stwierdzania nieważności decyzji w czasie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja KPA wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP. • Stabilizacja stanu prawnego i bezpieczeństwo prawne uzasadniają ograniczenia czasowe w wzruszaniu decyzji administracyjnych. • Nie jest możliwe orzekanie o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" po umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności z powodu upływu terminu. • Skarga kasacyjna musi spełniać wymogi formalne, w tym prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych i zarzutów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 8, 21, 77) przez Sąd I instancji poprzez ich niezastosowanie. • Możliwość orzekania o "stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" mimo umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności.
Godne uwagi sformułowania
Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). • Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. • Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. • Brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego. • Zatem sama potrzeba wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, od których wydania upłynęło kilkadziesiąt lat, nie powinna budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych. • Nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych, zgodność nowelizacji KPA z Konstytucją, interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Interpretacja przepisów Konstytucji RP w kontekście stabilności prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ograniczeń czasowych w możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyjaśnia konstytucyjne podstawy takich ograniczeń.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 30 lat? NSA wyjaśnia granice czasowe w prawie administracyjnym.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.