I OSK 1040/24

I OSK 1040/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 204/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-07-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 15a-15e oraz ust. 15g
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 204/23 w sprawie ze skargi T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: SKO.PS/4110/283/2022 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 204/23 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: SKO.PS/4110/283/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie dodatku węglowego.
Skargę kasacyjną od wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (dalej: "u.d.w."), poprzez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu jednoznacznego wyniku wykładni językowej art. 2 ust. 1 u.d.w. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że pomimo zadeklarowania do centralnej ewidencji emisyjności budynków następującego źródła ciepła: kocioł gazowy/bojler, gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy, liczba zainstalowanych 1, liczba eksploatowanych 1 (funkcja c.o. i c.w.u), jako głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, zachodzi konieczność ustalania źródła ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy,
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 2 ust. 15a-15e oraz ust. 15g u.d.w., poprzez nakazanie stosowania tych przepisów ustawy o dodatku węglowym, podczas, gdy przepisy te nie mają zastosowania w sytuacji, gdy na dzień 11 sierpnia 2022 r. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, figurowało już w centralnej ewidencji emisyjności budynków, a jego zgłoszenie nastąpiło pod rygorem odpowiedzialności karnej,
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji, podczas gdy organy administracji dokonały właściwej subsumcji przepisów relewantnych z punktu widzenia załatwienia przedmiotowej sprawy, wyjaśniając uprzednio w sposób dokładny okoliczności faktyczne sprawy, w oparciu o złożoną przed dniem 11 sierpnia 2022 deklarację do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a następnie wnikliwie rozpatrzyły zebrany materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny z zastosowaniem obowiązujących w sprawie przepisów.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniesiono o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022, poz. 1692 -dalej: u.d.w.), poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu jednoznacznego wyniku wykładni językowej art. 2 ust. 1 u.d.w. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że pomimo zadeklarowania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) kotła gazowego jako głównego źródła ogrzewania, zachodzi konieczność ustalania rzeczywistego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Zarzut ten jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie ocenił, że literalne brzmienie art. 2 ust. 1 u.d.w. nie wyklucza możliwości weryfikacji stanu faktycznego na okoliczność głównego źródła ogrzewania i stosowanego paliwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w skardze kasacyjnej opiera się na wykładni literalnej, przyjmując, że wpis w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest wyłączną podstawą do ustalenia uprawnienia do dodatku węglowego. Stanowisko to pomija jednak podstawową zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2022, poz. 2000 – dalej jako: "k.p.a.") oraz związany z nią obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżący konsekwentnie podnosił, iż pierwotna deklaracja złożona w CEEB zawierała omyłkę, a jego głównym źródłem ciepła był węgiel. Co istotne, skarżący dokonał korekty deklaracji w dniu 10 października 2022 r., zaznaczając, że eksploatuje kocioł na paliwo stałe (węgiel). Wprawdzie pierwotna deklaracja z dnia 17 czerwca 2022 r. wskazywała na eksploatowany kocioł gazowy, a kocioł na paliwa stałe jako nieeksploatowany, jednak dokonana korekta i twierdzenia skarżącego co do rzeczywistego stanu faktycznego powinny skłonić organy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że organy nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy skarżący faktycznie użytkował kocioł na węgiel w dniu 11 sierpnia 2022 r., opierając się wyłącznie na danych z CEEB z tej daty. Takie działanie organów jest niezgodne z celem ustawy o dodatku węglowym, która ma służyć wsparciu domostw dotkniętych wzrostem cen węgla. Prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. musi uwzględniać ten cel, a tym samym dopuszczać weryfikację rzeczywistego stanu faktycznego w przypadku zgłaszanych wątpliwości.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 15a-15e oraz ust. 15g u.d.w., poprzez nakazanie stosowania tych przepisów ustawy o dodatku węglowym, podczas gdy, zdaniem Kolegium, nie mają one zastosowania w sytuacji, gdy na dzień 11 sierpnia 2022 r. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego figurowało już w CEEB. Argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do weryfikacji innych okoliczności, a nie rodzaju paliwa i źródła ogrzewania, jest błędna. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, treść art. 2 ust. 15a u.d.w. wskazuje na wszechstronny charakter weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, a katalog źródeł informacji ma charakter otwarty. Wprowadzone nowelizacją ustawy o dodatku węglowym przepisy art. 2 ust. 15a-15e i 15g, obowiązujące w dacie orzekania przez organy obu instancji, wyraźnie przewidują możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia lub zweryfikowania okoliczności istotnych dla przyznania dodatku węglowego. W sytuacji, gdy skarżący twierdził, że dane w CEEB są niezgodne ze stanem faktycznym, organy miały obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w tym rozważyć przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że organy zobligowane były, zgodnie z obowiązującymi przepisami, do podjęcia dodatkowych działań wyjaśniających, nie ograniczając się do formalnego sprawdzenia wpisu w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, bierze pod uwagę w szczególności inne dostępne informacje. To oznacza, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma charakter otwarty, a zatem obejmuje również wszelkie inne dowody, które mogą świadczyć o faktycznym stanie rzeczy. Zatem, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, przepisy art. 2 ust. 15a-15e u.d.w. mają zastosowanie również w przypadkach, gdy istnieją wątpliwości co do zgodności wpisu w CEEB z rzeczywistym stanem faktycznym. Co więcej, skarżący przedstawił rachunki za gaz z taryfą "W-1.1", co jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji powinno było skłonić organy do dalszych ustaleń co do rzeczywistego zużycia gazu i tego, czy kocioł gazowy faktycznie stanowił główne źródło ogrzewania.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji. Trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego. Organy nie sprostały obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wskazane przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. były zasadne, a tym samym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji było prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.