I OPS 5/06

III SA/Łd 797/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 1, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 264 § 1, art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 31 ust. 1, art. 33
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Dnia 14 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Starosty Kaliskiego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 19 września 2023 roku nr SKO.4133.13,16.23 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 września 2023 r., numer SKO.4133.13.16.23, wydanym na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 264 § 1, art. 261 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "Kpa", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 5 lipca 2023 r., znak: GDGS.6830.3.2022, w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2022 r. w związku z wnioskiem A.K. z dnia 1 września 2022 r., Wójt Gminy [...] wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej jako działka nr 9, stanowiącej własność A.K., z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki: nr 1 stanowiącą własność K. i C. małż. M., nr 2 stanowiącą własność J. i S. małż. P., nr 3 stanowiącą własność M.M., nr 4 stanowiącą własność E. i S. małż. F., nr 5 stanowiącą własność K. i C. małż. M., nr 7 stanowiącą własność K.S., nr 8 stanowiącą ‘własność M. i A. małż P., nr 10 stanowiącą własność Gminy [...], nr 14 stanowiącą własność T. i S. małż. M, nr 187 stanowiącą własność Skarbu Państwa i nr 220 stanowiącą własność Gminy [...].
Do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych organ upoważnił geodetę uprawnionego O.S., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą A. O.S. z siedzibą w S. przy ul. J. 7A/20. Strony zostały zawiadomione przez geodetę o czynnościach ustalenia granic. Operat geodezyjny rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 maja 2023 r. pod NrP.1014.2023.1069.
Na skutek wniosku C.M. sprawa przedmiotowego rozgraniczenia została przekazana Sądowi Rejonowemu w S..
Postanowieniem z 5 lipca 2023 r. Wójt Gminy [...] ustalił wysokość kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia wyżej wskazanej nieruchomości, na łączną kwotę 1450,00 zł i obciążył ww. kosztami A.K. w wysokości 725,00 zł, K. i C. małż. M. w wysokości 131,81 zł, J. i . małż. P. w wysokości 65,91 zł, M.M. w wysokości 65,91 zł, E. i S. małż. F. w wysokości 65,91 zł, K.S. w wysokości 65,91 zł, M. i A. małż P. w wysokości 65,91 zł, Gminę [...] w wysokości 65,91 zł, T. i S. małż. M. w wysokości 65,91 zł, Skarb Państwa w wysokości 65,91 zł i Gminę [...] w wysokości 65,91 zł, oraz zobowiązał ww. do uiszczenia wskazanych kwot w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia poprzez wpłatę na podany numer rachunku bankowego.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu 5 lipca 2023 r. została wydana decyzja orzekająca o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 9 stanowiącej własność A.K., z nieruchomościami sąsiednimi.
Koszty geodezyjne dotyczące wykonania rozgraniczenia zgodnie z fakturą nr [...] z dnia 2 maja 2023 r. wyniosły 1 450,00 zł i zostały opłacone przez Gminę [...].
Organ I instancji wskazał następnie na treść art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 263 § 1 k.p.a., art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także art. 152 k.c, z którego wynika, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Organ wyjaśnił, że wynika to z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Skoro zatem, jak wynika z art. 152-153 k.c., postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu (wszystkich właścicieli sąsiednich i rozgraniczanych nieruchomości), to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. Wobec wydania decyzji rozstrzygającej sprawę, organ ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, obciążając nimi wszystkie strony postępowania. Na wysokość ustalonych kosztów postępowania złożyły się jedynie czynności geodety ustalone na podstawie faktury z dnia 2 maja 2023 r., co jest zgodne z przepisem art. 263 § 1 k.p.a.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez C.M. oraz przez Starostę [...]. C.M. wyraził swoje niezadowolenie z obciążenia go kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Starosta [...] uznał za nieuzasadnione obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego Skarbu Państwa jako właściciela działki nr 187, ponieważ nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny, nie stanowi własności Skarbu Państwa oraz nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości gospodarowanego przez Starostę [...], o którym mowa w art. 21 u.g.n. Ponadto Skarbu Państwa nie można uznać również za samoistnego posiadacza nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stwierdziło, że zażalenie skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ II instancji powołując treść przepisów stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia tj.: art. 29 i art. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 1752 ze zm.), art. 30 ust. 1 ustawy, art. 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 cyt. ustawy, art. 31 ust. 4 cyt. ustawy, wskazał, że z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Koszty postępowania rozgraniczeniowego należą więc do kosztów postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. Zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ administracji określa art. 262 § 1 k.p.a. Koszty postępowania obciążające stronę postępowania obejmują wynagrodzenie geodety, koszty sporządzenia map i innych niezbędnych dla rozgraniczenia nieruchomości dokumentów oraz znaków granicznych, a także wydatki związane z przeprowadzeniem dowodów w postępowaniu rozgraniczeniowym. Po określeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego obciążających strony, organ administracji zobowiązany jest, w trybie art. 264 k.p.a., wydać postanowienie, w którym ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Organ II instancji wskazał dalej, że w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości organu ustalenie zaskarżonym postanowieniem wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 1450,00 zł, stanowiących wyłącznie wynagrodzenie wyłonionego w procedurze ofertowej geodety i wynikających z wystawionego przez geodetę rachunku. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami są-siadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Taki sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oparty został na zasadach określonych w art. 152 k.c. Stanowisko to jest zgodne z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych w sprawach dotyczących kosztów postępowania rozgraniczeniowego, a istniejące wcześniej rozbieżności zostały wyjaśnione uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06. Kolegium uznało zatem za zasadną metodologię rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego przyjętą przez organ pierwszej instancji. W ocenie Kolegium przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu, uzupełniony wyjaśnianiami organu, sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego – według ilości granic – najpełniej odzwierciedla wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczanych nieruchomości w wyniku tego postępowania. Kwotowe wyliczenia organu także nie budzą zastrzeżeń Kolegium.
Odnosząc się do zarzutu Starosty [...], który twierdzi że nie jest stroną w przedmiotowej sprawie, organ II instancji wyjaśnił, że ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów Skarb Państwa wskazany jest jako samoistny posiadacz działki nr 187. Istnieje więc domniemanie, że posiadanie to jest zgodne ze stanem prawnym, a tym samym jako samoistny posiadacz Skarb Państwa był stroną postępowania rozgraniczeniowego. Organ II instancji zauważył nadto, że na etapie postępowania rozgraniczeniowego Starosta [...] nie kwestionował swojego udziału w tym postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że Staroście [...] skutecznie doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, wezwanie do stawienia się na gruncie w celu ustalenia granic, zawiadomienie o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie, a następnie decyzję kończącą postępowanie rozgraniczeniowe.
Z wyżej wskazanych powodów nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek Starosty [...] o nieobciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarb Państwa – Starosta [...] zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie prawa w postaci art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.), art. 7, 10, 28, 61 § 4, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r. poz. 775) poprzez niewłaściwe ustalenie stanu prawnego nieruchomości oraz o wstrzymanie wykonania postanowienia znak [...] z dnia 5 lipca 2023 r. Wójta Gminy [...] w części dotyczącej uiszczenia kosztów rozgraniczenia w wysokości 65, 91 zł przez Starostę [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w prowadzonym postępowaniu organy dwóch instancji wadliwie ustaliły stan prawny nieruchomości, który determinuje interes prawny w postępowaniu. Działka nr 187 położona w obrębie [...] nie posiada ustalonego właściciela. Przedmiotowa nieruchomość nie stanowi własności lub przedmiotu użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oraz nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości gospodarowanego przez Starostę [...], o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344). Zgodnie z dyspozycją art. 113 ust. 6 ustawy przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe.
Strona powołując art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.) wskazując, że przepis ten używa pojęcia "właściciele nieruchomości", zatem gramatyczna wykładnia tego przepisu skłania do stanowiska, że jedynie te podmioty mogą być stroną postępowania rozgraniczeniowego. Kodeks cywilny regulujący kwestie własności i innych praw rzeczowych do nieruchomości przewiduje inne, niż tylko prawo własności tytuły władania nieruchomościami i ochronę w korzystaniu z tych praw. Posłużenie się zatem literalnym brzmieniem art. 33 ust. 1 ustawy znacznie zawężałoby krąg podmiotów, mogących domagać się ochrony swego prawa do władania nieruchomością poprzez jej rozgraniczenie z inną. Podmioty mogące domagać się rozgraniczenia traktuje się rozszerzająco. Jeżeli co do zasady prawo żądania rozgraniczenia służy przede wszystkim właścicielowi, bo tak stanowi art. 33 ust. 1 ustawy, to jednak, mając na uwadze przepisy Kodeksu cywilnego – własność i inne prawa rzeczowe, prawo żądania rozgraniczenia należy przypisać również podmiotom uprawnionym rzeczowo do nieruchomości. W ocenie strony Skarb Państwa zarówno nie włada faktycznie nieruchomością, jak i jego posiadanie nie jest zgodne ze stanem prawnym. Strona odnosząc się dalej do § 4 Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U z 1999 r. Nr 45,poz. 453) wskazał, że dla działki nr 187, żadne ze wskazanych w cytowanym przepisie dokumentów nie wskazują na własność lub władanie Skarbu Państwa. W postępowaniu Wójta Gminy [...] Skarb Państwa jest uznany za właściciela działki nr 187 położonej w obrębie [...], co jest niezgodne ze stanem rzeczywistym i prawnym. Zapisy w ewidencji gruntów, stanowiącej zbiór urzędowy informacji o nieruchomościach, nie są w żaden sposób wiążące w zakresie ustalania praw do nieruchomości. Zasadę tą wywodzi się z treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z przepisu tego wynika, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Skoro ustawodawca nie wymienił w tym katalogu kwestii ustalania stanu prawnego nieruchomości, powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości lub innych prawach do nieruchomości.
W postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości nie można domniemywać, że ujawnione w ewidencji gruntów posiadanie działki przez Skarb Państwa jest zgodne ze stanem prawnym. Starosta [...] nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości oraz nie podejmuje na niej faktycznych czynności właścicielskich, zatem nie jest posiadaczem samoistnym dla działki nr 187. Posiadanie jest stanem faktycznym władztwa nad rzeczą, jego decydującym elementem jest faktyczny związek osoby, jako podmiotu prawa cywilnego, z rzeczą. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości: gruntowych, budynkowych, lokalowych wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, że przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanymi z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków, a organy prowadzące ewidencje nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czy też przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków ustalać i rozstrzygać o bycie prawa własności nieruchomości administracyjnego. Wójt Gminy [...] oparł ustalenie właściciela działki nr 187 na wpisie w ewidencji gruntów i budynków, pomijając fakt, że ewidencja zawiera jedynie wpis o posiadaczu samoistnym. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu zrównało w swoim postanowieniu właściciela z posiadaczem samoistnym wpisanym w ewidencji gruntów, nie zaś ustalonym na zasadzie faktycznego władztwa nad nieruchomością.
Mając na względzie powyższe Starosta [...] uważa za nieuzasadnione obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego Skarbu Państwa jako właściciela działki nr 187, ponieważ nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny, nie stanowi ona własności Skarbu Państwa oraz nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości gospodarowanego przez Starostę [...], o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344). Ponadto Skarbu Państwa nie można uznać również za samoistnego posiadacza nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 19 września 2023 r., nr SKO.4133.13.16.23, utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 5 lipca 2023 r., znak: GDGS.6830.3.2022, w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Wskazać należy, że podstawę prawną wydania ww. rozstrzygnięć stanowił przepisy art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 oraz 263 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tymi przepisami, z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Jednocześnie to stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się zaś koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Ponadto, organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. W myśl przywołanego powyżej art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), co ma takie znaczenie dla sprawy, że ustalone spornymi postanowieniami koszty rozgraniczenia uwzględniały wyłącznie koszty wynikające z faktury przedstawionej przez geodetę dokonującego czynności ustalenia granic w postępowaniu rozgraniczeniowym.
W rozpoznawanej sprawie postanowienie ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego zostało podjęte w związku z wydaniem przez Wójta Gminy [...] decyzji z 5 lipca 2023 r. o rozgraniczeniu z nieruchomościami sąsiednimi wskazanej w ww. decyzji nieruchomości stanowiącej działkę nr 9 w obrębie [...], będącej własnością A.K., dla której urządzona jest księga wieczysta [...].
Mając powyższe na względzie należy na wstępie wskazać, że postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego ma charakter wtórny (subsydiarny i częściowo wykonawczy) w stosunku do postępowania rozgraniczeniowego, kończącego się decyzją, o jakiej mowa w art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Uwaga ta ma o tyle istotne znaczenie, że zasadnicze elementy postępowania dotyczącego ustalenia kosztów wynikają z przebiegu postępowania rozgraniczeniowego i wydanej w jego toku decyzji. Inaczej rzecz ujmując, wszczynając procedurę ustalenia kosztów, właściwy organ nie jest uprawniony do tego, aby zasadnicze elementy przedmiotowe i podmiotowe tego postępowania określić inaczej niż miało to miejsce w postępowaniu głównym. Dotyczy to zaś wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz kręgu stron, między które, zgodnie z zasadami wynikającymi z przytoczonych przepisów k.p.a., koszty te zostaną podzielone, o czym orzeka właściwy organ stosownym postanowieniem. Z powyższym w pewnym stopniu koresponduje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujący wprost, że "Skoro w odrębnym akcie administracyjnym, tj. decyzji rozgraniczeniowej, organ uznał efekty pracy geodety za poprawne, to nie można oczekiwać, aby w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego rolą organu oraz sądu administracyjnego miało być ponowne weryfikowanie, badanie czy wręcz ocena sporządzonych dokumentów" (wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r., I OSK741/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko NSA, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, można przy tym rozumieć szerzej, tj. właśnie w ten sposób, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego rolą organu, jak również sądu, nie jest ocena merytorycznych elementów stosunku prawnego ukształtowanego w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym ostateczną decyzją administracyjną.
Konsekwencją powyższych relacji obu pozostających ze sobą w bezpośrednim związku postępowań jest więc to, że ustalając koszty postępowania rozgraniczeniowego, właściwy organ administracji nie ustala kręgu stron w oderwaniu od kręgu ustalonego w postępowaniu rozgraniczeniowym, gdyż w istocie oznaczałoby to wkroczenie w materię, która została już przesądzona ostateczną decyzją. Zważyć zaś należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego ma charakter stricte procesowy i wykonawczy w stosunku do takiej decyzji, a więc nie może stanowić miejsca do jej podważania, czy polemizowania z jej treścią oraz zawartym tam rozstrzygnięciem.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że podnoszone w skardze zarzuty nie mogły znaleźć akceptacji Sądu. Analiza skargi dowodzi bowiem, że kwestionujący sporne rozstrzygnięcia Starosta [...], reprezentując Skarb Państwa, podnosi argumenty, które w sposób jednoznaczny wiążą się z kontestowaniem decyzji rozgraniczeniowej Wójta Gminy [...] decyzji z 5 lipca 2023 r., której postanowienia w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego są następstwem. W uzasadnieniu skargi Starosta [...] wskazuje wszak przede wszystkim na wadliwość ustaleń organów administracji dotyczących stanu prawnego nieruchomości, które to zagadnienie determinuje interes prawny w postępowaniu rozgraniczeniowym. Nie ulega jednak wątpliwości, że o ile powyższa kwestia kształtuje krąg stron w powyższym postępowaniu, o tyle w następczym względem niego postępowaniu o ustalenie kosztów rozgraniczenia krąg ten, co do zasady, nie ulega już zmianie, co wynika z art. 262 § 1 k.p.a., w myśl którego kosztami postępowania obciążona jest strona (strony), przy czym nie może budzić wątpliwości, że chodzi o stronę (strony) postępowania "głównego", w ramach którego określone koszty zostały wygenerowane.
W stanie faktycznym sprawy jest kwestią bezsporną, że w postępowaniu rozgraniczeniowym reprezentowany przez Starostę [...] Skarb Państwa był konsekwentnie traktowany jako strona postępowania. Do niego została zaadresowana podjęta w tej sprawie decyzja administracyjna Wójta Gminy [...] z 5 lipca 2023 r. Jednocześnie w toku postępowania rozgraniczeniowego, na żadnym jego etapie, strona skarżąca nie kwestionowała przyznanego jej statusu strony, który organ gminy wywodził z posiadanej dokumentacji geodezyjnej, w szczególności zaś ze znajdującego się w aktach sprawy uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, z którego wynika, że Skarb Państwa włada samoistnie gruntami, oznaczonymi jako rowy melioracyjne, graniczącymi z rozgraniczaną nieruchomością.
W tej sytuacji zasadnie organ I instancji przyjął, że reprezentowany przez Starostę [...] Skarb Państwa jest stroną w postępowaniu o ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, skoro był nią również w postępowaniu rozgraniczeniowym. Pretensje zgłaszane w tym względzie dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego są zatem zdecydowanie spóźnione, a możliwości uwolnienia się od konieczności poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego Skarb Państwa może szukać jedynie w następstwie uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego, w przewidzianym prawem trybie, decyzji rozgraniczeniowej.
Na marginesie powyższych rozważań Sąd zauważa, że sporna w sprawie nie była kwestia wysokości ustalonych kosztów rozgraniczenia, czy też prawidłowości zastosowanej do ich obliczenia metodyki, przy czym Sąd działając z urzędu, nie dopatrzył się w tym zakresie naruszeń prawa procesowego czy materialnego, które rodziłyby konieczność wyeliminowania spornych rozstrzygnięć z obrotu prawnego,
Reasumując, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, na które wskazywała skarga, tj. w szczególności art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ponieważ w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zaangażowane w sprawę organy administracji nie orzekały na podstawie ww. przepisu, a zatem nie mogły mu uchybić. Jednocześnie nie doszło do naruszenia wskazanych skargą przepisów prawa procesowego. Organy prawidłowo bowiem ustaliły, że krąg stron postępowania ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego jest tożsamy z kręgiem stron ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym, nadto przeprowadziły w tym zakresie postępowanie wyjaśniające w należytym stopniu, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego była wystarczająca dla wydania prawidłowych pod względem merytorycznym rozstrzygnięć, których uzasadnienia wyczerpująco prezentują zasadnicze, stojące za nimi motywy oraz tok rozumowania wydających je organów.
Z powyższych względów Sąd uznał, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.
d.cz.