I NWW 14/25

SN
I NWW 14/25
POSTANOWIENIE
Dnia 20 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Elżbieta Karska
w sprawie ze skargi W. A.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
‎
w postępowaniu przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie
‎
o sygn. Kp 25/23,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
‎
Publicznych w dniu 20 lutego 2025 r.,
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Przesławskiego od orzekania w sprawie I NSP 271/24,
pozostawia wnioski bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W. A. pismem z 13 grudnia 2024 r., które wpłynęło do
Sądu
Najwyższego 18 grudnia 2024 r. złożyła dwa wnioski: o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Przesławskiego od rozpoznania sprawy o
sygn. I NSP 271/24, toczącej się przed Sądem Najwyższym w Izbie Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, w przedmiocie przewlekłości postępowania, toczącego się przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. Kp 25/23 oraz o przekazanie sprawy I NSP 271/24 do Izby Karnej Sądu Najwyższego.
W uzasadnieniu pisma przedstawiła okoliczności sprawy głównej tj. Kp 25/23 oraz okoliczności powołania SSN Tomasza Przesławskiego na ww. stanowisko. Jako
uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego podała fakty związane z
orzeczeniami trybunałów i sądów międzynarodowych, wskazując na nienależytą obsadę sądu, poprzez udział w tym składzie osoby powołanej na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wnioski pozostawiono bez rozpoznania, gdyż nie zasługiwały na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie o wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie I
NSP 271/24 skarżąca nie zawarła żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności SSN Tomasza Przesławskiego, wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. I NSP 271/24. Wobec powyższego Sąd pozbawiony jest możliwości oceny, czy istnieją jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby być podstawą do rozważenia możliwości wyłączenia SSN Tomasza Przesławskiego od rozpoznania sprawy I NSP 271/24. Ponadto w zakresie wniosku o przekazanie sprawy I NSP 271/24 do rozpoznania do „właściwej” Izby tj. Izby Karnej Sądu Najwyższego należy stwierdzić, że
sprawy
z zakresu skarg na przewlekłość postępowania należą do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: „u.SN”) do właściwości Sądu Najwyższego należy
rozpoznawanie wniosków
lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego
albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a
jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które zawierają pewien
rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd
Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN,
jako obejmujący ustalenie oraz ocenę
zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do
wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd
Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie
mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na
rozstrzyganiu w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu
sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na
poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art. 179 Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez
ustawodawcę, że akt powołania stanowi podstawę prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola
uchwał
KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana
przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej
Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest
niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego Sądu
Najwyższego Tomasza Przesławskiego na przesłance udziału w procedurze jego powołania.
Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I
NOZP
3/19, pkt 32 podkreślił, że
badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez
Prezydenta RP – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo
nieistnienia tego stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2009 r., I CSK 16/09).
Celem kontroli i stosowania kryteriów określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z
19
listopada 2019 r. w połączonych sprawach C
-
585/18, C
-
624/18 i C
-
625/18 jest
zapewnienie rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i
bezstronności, a nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma
charakter wstępny
i następuje na etapie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o
rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej do powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej także przez
TSUE w wyroku z 19 listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta Rzeczypospolitej.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i
rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania wskazanego we wniosku sędziego w procedurze nominacyjnej, w której brała udział Krajowa Rada Sądownictwa powołana na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. W
świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie uzasadnia zarzutu
braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego.
Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że
art.
49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019, poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku
o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P
22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy
z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz.
30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74
1
pkt 1 ustawy z dnia 6
lipca
1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w
jakim
dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art.
9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2019, poz. 84, 609, 730 i 914 oraz 2020, poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z
art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do
ustalenia stanu prawnego, który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020
r.
(B
SA I
-
4110
-
1/20,
OSNC 2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na
gruncie którego została podjęta uchwała powoduje, że również z tej przyczyny wykładnia tam przyjęta nie wiąże innych składów Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie przez Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi
się
to również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że powołanie sędziego na
urząd
następuje bezpośrednio na podstawie Konstytucji RP, stanowi podstawę prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzeczpospolitą Polską, który nie może być przedmiotem kontroli sądowej. Wnioskodawca nie
wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę oceny
niezawisłości wskazanego sędziego. Tak skonstruowany, abstrakcyjny, pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Mając na uwadze powyższe wniosek o wyłączenie sędziego SN Tomasza
Przesławskiego formułowany na podstawie wątpliwości co do jego
statusu wynikający z samej procedury powołania, jako niedopuszczalny, należało pozostawić
bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 3 u.SN, orzekł jak w sentencji.
[SOP]
[r.g.]
‎