I NSWR 220/23

SN
I NSWR 220/23
POSTANOWIENIE
Dnia 30 listopada 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
SSN Oktawian Nawrot
w sprawie z protestu A. H.
przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu
‎
15 października 2023 r.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 listopada 2023 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
[SOP]
UZASADNIENIE
A. H. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym w
dniu
23
października 2023 r. (data stempla pocztowego) wniosła do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. Wnosząca protest wniosła o
„unieważnienie referendum” przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. z
uwagi na „dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom” mającego zmasowany charakter na terytorium całego kraju.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest pozostawiono bez dalszego biegu z uwagi na to, że obarczony jest brakami formalnymi.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o
referendum
ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851 ze zm., dalej:
„u.r.o.”) przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze
względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub
naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum.
Regulację art. 33 u.r.o. uzupełnia art. 34 u.r.o., stanowiący, że protest wnosi
się do Sądu Najwyższego na piśmie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku referendum przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a także to, że warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w
tej
sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (ust. 2).
Ustawowe warunki wniesienia protestu wyborczego, określono w art. 241 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.
2408, dalej: „k.wyb.”). Przepis ten stanowi, że wnoszący protest zobowiązany jest sformułować zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
Z kolei art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego jednoznacznie przesądza, że
Sąd
Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241.
W świetle powyższego należy wyraźnie podkreślić, że konstrukcyjnym elementem protestu referendalnego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń ustawy o referendum ogólnokrajowym lub
Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania
lub wyniku referendum lub wyborów, które poparte są dowodami i
wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
protestującego orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że
przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I
NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której
nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w
postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w
Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w
postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, o
którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art.
130
§ 1-2 oraz art. 130
1a
§ 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks
postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W
sprawach dotyczących protestów referendalnych nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie. Wnosząca protest ograniczyła się bowiem do ogólnych i niesprecyzowanych –
a
zatem w istocie abstrakcyjnych zarzutów dotyczących przebiegu głosowania. Wskazano, że „w lokalach OKW pytano biorących udział w procesie wyborczym, o
chęć udziału w referendum, pytano o potrzebę wydania kart, pytano o
liczbę
potrzebnych kart (małżeństwo, rodzinne głosowanie), lub bez pytania, nie
wydając karty referendalnej, odnotowywano w spisie wyborców – <<nie pobiera karty referendalnej>>”. Podkreślono także kwestię głosowania „po oficjalnym zamknięciu lokali wyborczych w Polsce, po zakończeniu ciszy wyborczej, oficjalnego ogłoszenia cząstkowych wyników wyborów przez PKW”. Nie
wskazano
jednak zarzutów dotyczących naruszenia własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu wnoszącej protest. Ponadto, wnosząca protest nie wskazała żadnych dowodów, na których oparła swoje zarzuty.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani
do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakami formalnymi, które nie podlegają konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 243 § 1 zd.1 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o., postanowił jak w sentencji.
r.g.
[a.ł]