I NSW 1267/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał odwołanie posła M. K. od postanowienia Marszałka Sejmu o wygaśnięciu jego mandatu. Głównym argumentem skarżącego było naruszenie procedury wydania postanowienia oraz fakt zastosowania przez Prezydenta RP prawa łaski w 2015 roku, które miało znieść skutki prawomocnego skazania. Sąd Najwyższy uznał odwołanie za zasadne, uchylając postanowienie Marszałka Sejmu. W uzasadnieniu podkreślono, że prawo łaski, zgodnie z art. 139 Konstytucji RP i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, ma charakter autonomiczny i szerszy niż instytucja ułaskawienia w kodeksie postępowania karnego. Zastosowanie prawa łaski w formie „przebaczenia i puszczenia w niepamięć” znosi materialne skutki prawomocnego skazania, w tym utratę biernego prawa wyborczego. W związku z tym, brak informacji z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającej utratę prawa wybieralności (ze względu na prawo łaski) stanowił wadę formalną postanowienia Marszałka Sejmu, uniemożliwiając stwierdzenie wygaśnięcia mandatu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnego prawa łaski i jego wpływu na status prawny posła oraz procedurę wygaszania mandatu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania prawa łaski przez Prezydenta RP i jego wpływu na prawo wybieralności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zastosowanie prawa łaski przez Prezydenta RP, obejmujące przebaczenie i puszczenie w niepamięć, znosi skutki prawomocnego skazania w kontekście utraty prawa wybieralności i wygaśnięcia mandatu poselskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie prawa łaski przez Prezydenta RP, obejmujące przebaczenie i puszczenie w niepamięć, znosi materialne skutki prawomocnego skazania, w tym utratę biernego prawa wyborczego, co uniemożliwia stwierdzenie wygaśnięcia mandatu posła na tej podstawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na art. 139 Konstytucji RP i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, które traktują prawo łaski autonomicznie i szerzej niż instytucję ułaskawienia w k.p.k. Zastosowanie prawa łaski w formie 'przebaczenia i puszczenia w niepamięć' ex tunc pozbawia wyrok skazujący jego skutków materialnych, w tym utraty prawa wybieralności, co czyni postanowienie Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatu wadliwym formalnie.
Jaka jest właściwość Sądu Najwyższego w sprawach odwołań od postanowień Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatu posła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą izbą Sądu Najwyższego do rozpoznawania spraw z odwołań od postanowień Marszałka Sejmu o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu posła jest Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 26 § 1 pkt 11 ustawy o Sądzie Najwyższym, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należą sprawy z zakresu prawa publicznego niezastrzeżone do właściwości pozostałych izb. Sprawy te nie należą do właściwości innych izb, a ponadto prawo do odwołania wynika z tej samej ustawy, która przewiduje właściwość tej Izby w sprawach protestów wyborczych.
Czy sprawy dotyczące wygaśnięcia mandatu posła podlegają jurysdykcji prawa Unii Europejskiej lub Europejskiej Konwencji Praw Człowieka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawy dotyczące nabycia lub utraty statusu członka Parlamentu w Państwie Członkowskim UE nie wchodzą w zakres stosowania prawa Unii Europejskiej ani nie stanowią 'sprawy' w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie te nie wiążą się ze stosowaniem lub wykładnią prawa UE, nie ma związku z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE, a także nie stanowią 'sprawy' cywilnej ani karnej w rozumieniu EKPCz. Kontrola sądowa takich rozstrzygnięć nie jest realizowana w ramach podmiotowych gwarancji prawa do sądu.
Czy postanowienie Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatu posła może być wydane bez uzyskania informacji z Krajowego Rejestru Karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie postanowienia o wygaśnięciu mandatu posła z powodu utraty prawa wybieralności wymaga uzyskania informacji z Krajowego Rejestru Karnego od Ministra Sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Art. 248 § 3 Kodeksu wyborczego wyraźnie stanowi, że o braku lub utracie prawa wybieralności informuje Marszałka Sejmu Minister Sprawiedliwości na podstawie informacji z KRK. Brak tej informacji w momencie wydawania postanowienia stanowi wadę formalną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | organ wydający postanowienie |
Przepisy (9)
Główne
k.wyb. art. 250 § 1
Kodeks wyborczy
Prawo odwołania do Sądu Najwyższego od postanowienia Marszałka Sejmu o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu posła w terminie 3 dni od doręczenia.
k.wyb. art. 248 § 3
Kodeks wyborczy
O braku lub utracie prawa wybieralności informuje Marszałka Sejmu Minister Sprawiedliwości na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Karnego.
u.SN art. 26 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należą sprawy z zakresu prawa publicznego niezastrzeżone do właściwości pozostałych izb.
Konstytucja RP art. 139
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydent Rzeczypospolitej stosuje prawo łaski. Nie stosuje się go wobec osób skazanych przez Trybunał Stanu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 369 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wezwania do przekazania odpisu zaskarżonego postanowienia.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.wyb. art. 250 § 2
Kodeks wyborczy
Dotyczy publikacji i doręczenia postanowienia Marszałka Sejmu po rozpoznaniu odwołania.
k.wyb. art. 249 § 1
Kodeks wyborczy
Marszałek Sejmu wydaje postanowienie o wygaśnięciu mandatu posła.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wniesienia i rozpoznania kasacji na korzyść osoby, względem której zastosowano akt łaski.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie prawa łaski przez Prezydenta RP znosi skutki prawomocnego skazania, w tym utratę prawa wybieralności. • Marszałek Sejmu wydał postanowienie o wygaśnięciu mandatu bez wymaganej informacji z Krajowego Rejestru Karnego. • Postanowienie Marszałka Sejmu zostało wydane z naruszeniem procedury określonej w Kodeksie wyborczym.
Godne uwagi sformułowania
prawo łaski (...) znosi materialne skutki prawomocnego skazania • postanowienie Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatu posła (...) wadliwe formalnie • prawo łaski (...) ma charakter autonomiczny i szersze znaczenie niż instytucja ułaskawienia w k.p.k. • brak informacji z Krajowego Rejestru Karnego (...) stanowi wadę formalną
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Dobrowolski
członek
Paweł Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnego prawa łaski i jego wpływu na status prawny posła oraz procedurę wygaszania mandatu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania prawa łaski przez Prezydenta RP i jego wpływu na prawo wybieralności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa łaski i jego wpływu na mandat poselski, co ma znaczenie dla ustroju państwa i praw obywatelskich.
“Prawo łaski Prezydenta RP ratuje mandat poselski – Sąd Najwyższy uchyla decyzję Marszałka Sejmu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.