Orzeczenie · 2024-09-04

I NSW 1/18

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-09-04
SNinnefinansowanie partii politycznychWysokanajwyższy
partie politycznefinansowaniesprawozdanie finansowePKWSąd Najwyższykampania wyborczaFundusz Wyborczyustawa o partiach politycznychKodeks wyborczy

Sprawa dotyczyła skargi partii politycznej N. (wcześniej S.) na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) z dnia 2 października 2017 r., która odrzuciła sprawozdanie partii o źródłach pozyskania środków finansowych za 2016 r. Powodem odrzucenia było naruszenie art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych (u.p.p.), polegające na gromadzeniu lub dokonywaniu wydatków na kampanię wyborczą z pominięciem Funduszu Wyborczego. PKW wskazała, że naruszenie to wynikało z faktu, iż Komitet Wyborczy Partii przyjął i wydatkował środki finansowe w wysokości 120,00 zł od osoby fizycznej po dniu wyborów, zamiast przekazać je przez Fundusz Wyborczy. Partia zarzuciła PKW naruszenie przepisów u.p.p. i Kodeksu wyborczego (k.wyb.), a także niezgodność zaskarżonych przepisów z Konstytucją RP, wnosząc o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy, po zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny (które ostatecznie umorzyło postępowanie), oddalił skargę. Sąd uznał, że zasada jawności finansowania partii politycznych, wynikająca z Konstytucji i u.p.p., jest fundamentalna. Podkreślono, że naruszenie przepisów dotyczących finansowania kampanii wyborczej przez komitet wyborczy partii, w tym przyjmowanie środków z pominięciem Funduszu Wyborczego, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania. Sąd odwołał się do orzecznictwa, zgodnie z którym odpowiedzialność partii jest tożsama z odpowiedzialnością jej komitetu, a jakiekolwiek naruszenia w tym zakresie, nawet nieintencjonalne lub o niewielkim wymiarze finansowym, muszą być traktowane jako spełniające przesłanki do odrzucenia sprawozdania. Sąd odrzucił argumentację partii o konieczności uwzględniania proporcji naruszenia lub jego umyślności, wskazując na kategoryczny charakter przepisów w ówczesnym stanie prawnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących finansowania partii politycznych, odpowiedzialności partii za działania komitetów wyborczych oraz rygorystycznego charakteru przepisów w zakresie sprawozdawczości finansowej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania uchwały PKW; późniejsze nowelizacje mogły zmienić niektóre aspekty.

Zagadnienia prawne (2)

Czy naruszenie przepisów dotyczących finansowania kampanii wyborczej przez komitet wyborczy partii politycznej, polegające na gromadzeniu lub dokonywaniu wydatków z pominięciem Funduszu Wyborczego, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie przepisów dotyczących finansowania kampanii wyborczej przez komitet wyborczy partii politycznej, w tym gromadzenie lub dokonywanie wydatków z pominięciem Funduszu Wyborczego, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zasada jawności finansowania partii politycznych jest fundamentalna, a naruszenie przepisów o finansowaniu kampanii wyborczej przez komitet wyborczy partii jest podstawą do odrzucenia sprawozdania. Odpowiedzialność partii jest tożsama z odpowiedzialnością jej komitetu, a jakiekolwiek naruszenia w tym zakresie, nawet nieintencjonalne lub o niewielkim wymiarze finansowym, muszą być traktowane jako spełniające przesłanki do odrzucenia sprawozdania.

Czy przepisy ustawy o partiach politycznych dotyczące odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej w przypadku naruszenia zasad finansowania kampanii wyborczej są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej?

Odpowiedź sądu

W obecnym stanie prawnym, w którym naruszenie miało miejsce, przepisy te miały charakter kategoryczny i nie dawały marginesu oceny, co zostało uznane za zgodne z obowiązującymi wówczas normami, choć ustawodawca później złagodził sankcje.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołał się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdziło, że odrzucenie sprawozdania finansowego przez PKW musi nastąpić w każdym przypadku gromadzenia środków finansowych lub dokonywania wydatków na kampanie wyborcze z pominięciem Funduszu Wyborczego, a regulacja ta ma charakter bezwzględny. Sąd podkreślił, że nawet jeśli ustawodawca później złagodził sankcje, to w dacie wydania uchwały PKW obowiązywały rygorystyczne przepisy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi
Strona wygrywająca
Państwowa Komisja Wyborcza

Strony

NazwaTypRola
partia polityczna N.instytucjaskarżąca
Państwowa Komisja Wyborczaorgan_państwowyorgan

Przepisy (7)

Główne

u.p.p. art. 35 § ust. 2

Ustawa o partiach politycznych

Wydatki partii politycznej na finansowanie jej udziału w wyborach mogą być dokonywane tylko za pośrednictwem Funduszu Wyborczego od dnia rozpoczęcia kampanii wyborczej. Środki pieniężne przekazywane są na odrębny rachunek bankowy komitetu wyborczego.

u.p.p. art. 38a § ust. 2 pkt 5

Ustawa o partiach politycznych

W przypadku stwierdzenia, że gromadzenie lub dokonywanie wydatków na kampanie wyborcze nastąpiło z pominięciem Funduszu Wyborczego, PKW odrzuca sprawozdanie finansowe partii politycznej.

Pomocnicze

u.p.p. art. 38d

Ustawa o partiach politycznych

W przypadku odrzucenia przez PKW sprawozdania lub oddalenia skargi przez Sąd Najwyższy, partia polityczna traci prawo do otrzymania subwencji w następnych 3 latach.

k.wyb. art. 129 § § 2 pkt 2

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego.

k.wyb. art. 132 § § 1

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego.

k.p.c. art. 180 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do podjęcia zawieszonego postępowania.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań nieuregulowanych w ustawach szczególnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez partię polityczną przepisów o finansowaniu kampanii wyborczej, w tym gromadzenie środków z pominięciem Funduszu Wyborczego, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania finansowego. • Odpowiedzialność partii politycznej jest tożsama z odpowiedzialnością jej komitetu wyborczego. • Przepisy dotyczące finansowania partii politycznych mają charakter kategoryczny i wymagają ścisłej wykładni.

Odrzucone argumenty

Zastosowane przepisy ustawy o partiach politycznych są zbyt rygorystyczne i niezgodne z Konstytucją RP. • Naruszenie miało charakter jednostkowy, o niskiej szkodliwości i nie powinno skutkować odrzuceniem sprawozdania. • Należy uwzględnić nowelizację przepisów łagodzącą sankcje.

Godne uwagi sformułowania

finansowanie partii politycznych jest jawne • norma ma charakter kategoryczny i nie daje żadnego marginesu oceny • odpowiedzialność partii politycznej pozostaje tożsama z odpowiedzialnością jej komitetu wyborczego • jakiekolwiek naruszenia w tym względzie, nawet nieintencjonalne lub odznaczające się niewielkim wymiarem finansowym, muszą zostać potraktowane jako spełniające przesłanki do odrzucenia sprawozdania

Skład orzekający

Joanna Lemańska

przewodniczący

Tomasz Demendecki

członek

Marek Dobrowolski

członek

Oktawian Nawrot

członek

Janusz Niczyporuk

członek

Krzysztof Wiak

sprawozdawca

Paweł Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania partii politycznych, odpowiedzialności partii za działania komitetów wyborczych oraz rygorystycznego charakteru przepisów w zakresie sprawozdawczości finansowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania uchwały PKW; późniejsze nowelizacje mogły zmienić niektóre aspekty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy finansowania partii politycznych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i polityczne. Pokazuje rygorystyczne podejście prawa do transparentności finansów partii.

Nawet 120 zł z pominięciem Funduszu Wyborczego może kosztować partię polityczną odrzucenie sprawozdania finansowego.

Sektor

polityka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst