I NSNc 236/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna została wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II Ca 250/07, które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Żywcu w sprawie o zniesienie współwłasności. RPO zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego (art. 510 § 2 k.p.c., art. 355 § 1 k.p.c., art. 623 w zw. z art. 617 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 210 zd. 1 k.c. w zw. z art. 211 k.c., art. 212 § 1 k.c. w zw. z art. 195 k.c.). Głównym zarzutem było pominięcie w postępowaniu nowych współwłaścicieli nieruchomości, którzy nabyli udział w nieruchomości w trakcie toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności, co doprowadziło do naruszenia ich praw majątkowych i powstania stanu niepewności prawnej. Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone postanowienie naruszało zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, a także prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji RP (zasada zaufania do państwa, bezpieczeństwa prawnego, prawo do sądu, ochrona własności). W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej, nakazując ustalenie aktualnego kręgu uczestników postępowania i wydanie postanowienia zgodnego z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa procesowego w sprawach o zniesienie współwłasności, konieczność ustalenia aktualnego kręgu uczestników postępowania, dopuszczalność i przesłanki skargi nadzwyczajnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia udziału w nieruchomości w trakcie postępowania o zniesienie współwłasności i pominięcia nowego współwłaściciela.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie o zniesieniu współwłasności wydane z pominięciem współwłaściciela, który nabył udział w nieruchomości w trakcie postępowania, jest prawomocne i skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest wadliwe i rażąco narusza prawo procesowe i materialne, a także zasady konstytucyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pominięcie nowego współwłaściciela w postępowaniu o zniesienie współwłasności stanowi rażące naruszenie przepisów k.p.c. i k.c., a także narusza konstytucyjne zasady zaufania do państwa, bezpieczeństwa prawnego, prawo do sądu i ochronę własności. Skutkuje to nieważnością orzeczenia i niemożnością jego wykonania.
Czy skarga nadzwyczajna jest dopuszczalna w przypadku rażącego naruszenia prawa, które nie może być naprawione innymi środkami zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie jest rażące i dotyczy zasad lub praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji, lub gdy orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a nie można go uchylić innymi środkami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga nadzwyczajna jest dopuszczalna, ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego rażąco naruszało prawo, a inne środki zaskarżenia były już niedostępne lub nieskuteczne. Celem skargi jest eliminowanie wadliwych orzeczeń naruszających zasady sprawiedliwości społecznej.
Jaka jest właściwość Sądu Najwyższego do rozpatrywania skarg nadzwyczajnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozpatrywanie skarg nadzwyczajnych należy do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym, skargi nadzwyczajne rozpatruje Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Wniesienie skargi do Izby Cywilnej było nieprawidłowe i skutkowałoby nieważnością postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Skarb Państwa - Starosta Żywiecki | organ_państwowy | uczestnik |
| Gmina Miejska Kraków - Prezydent Miasta Krakowa | organ_państwowy | uczestnik |
| T. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.1 S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. i A. małżonkowie P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 210 § zd. 1
Kodeks cywilny
Każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo żądania zniesienia współwłasności.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli może żądać sprzedaży rzeczy wspólnej.
k.c. art. 212 § § 1
Kodeks cywilny
Współwłaściciel może żądać podziału rzeczy wspólnej.
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uczestnikiem postępowania o zniesienie współwłasności jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania.
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wzywa do udziału w sprawie o zniesienie współwłasności wszystkich, którzy mają w niej interes prawny.
k.p.c. art. 623
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd dokonuje podziału nieruchomości i zasądza spłaty.
k.p.c. art. 617
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o zniesieniu współwłasności powinno zawierać oznaczenie przyznanych nieruchomości i zasądzone spłaty.
u. SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u. SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa skutki uwzględnienia skargi nadzwyczajnej (uchylenie lub zmiana orzeczenia).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i innych praw majątkowych.
Pomocnicze
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Współwłasność jest niepodzielna.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie, gdy strony zawarły ugodę lub gdy dalsze postępowanie jest zbędne.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy k.p.c. stosuje się do postępowań nieprocesowych.
u. SN art. 26 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpatrywania skarg nadzwyczajnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie prawa procesowego poprzez niezawiadomienie nowych współwłaścicieli o toczącym się postępowaniu o zniesienie współwłasności. • Rażące naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie postanowienia o zniesieniu współwłasności z pominięciem aktualnych współwłaścicieli. • Naruszenie konstytucyjnych zasad państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, zaufania do państwa, bezpieczeństwa prawnego, prawa do sądu i ochrony własności.
Godne uwagi sformułowania
„podwójny” stan prawny nieruchomości • orzeczenie merytoryczne Sądu Okręgowego skutkujące uprawomocnieniem się orzeczenia Sądu Rejonowego, wydane bez ustalenia kręgu uczestników, skutkujące tak negatywnie oddziałującym na właścicieli stanem rzeczy, uznać należy za rażąco naruszające prawo. • uchybienia prawa procesowego mają charakter ewidentny, oczywisty, jasny i bezsporny. • wydane w postępowaniu o zniesienie współwłasności orzeczenie ma charakter konstytutywny ex nunc, tworzący nowy stan prawny dla wszystkich współwłaścicieli. • uprawnienie do wyjścia ze współwłasności rzeczy i dysponowania własnymi wyodrębnionymi lokalami stało się na skutek wadliwości orzeczenia działowego prawem pozornym. • powstał stan niepewności prawnej, który uniemożliwia zainteresowanym realizację uprawnień właścicielskich nabytych w toku postępowania o zniesienie współwłasności.
Skład orzekający
Paweł Czubik
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Przesławski
członek
Grzegorz Swaczyna
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa procesowego w sprawach o zniesienie współwłasności, konieczność ustalenia aktualnego kręgu uczestników postępowania, dopuszczalność i przesłanki skargi nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia udziału w nieruchomości w trakcie postępowania o zniesienie współwłasności i pominięcia nowego współwłaściciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do wieloletniej niepewności prawnej i jak skarga nadzwyczajna może być narzędziem do jej naprawy. Dotyczy fundamentalnych praw własności i sprawiedliwości społecznej.
“Wieloletni koszmar właścicieli: jak błąd sądu pozbawił ich praw do własnej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.