I Ns 58/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni M. K. złożyła wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 7 listopada 1984 r. (sygn. akt I Ns 290/84), którym stwierdzono nabycie spadku po K. K. na rzecz jego syna J. K. (2), z tym że gospodarstwo rolne miało nabyć Państwo ze obowiązkiem spłaty na rzecz matki spadkodawcy. Wnioskodawczyni argumentowała, że przyznanie gospodarstwa rolnego Skarbowi Państwa nastąpiło na podstawie przepisów uznanych później przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne (wyrok P 4/99 z dnia 31 stycznia 2001 r.). Sąd Rejonowy w Ciechanowie oddalił wniosek. Sąd wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych ma zastosowanie do spadków otwartych po jego wejściu w życie lub w określonych przypadkach do spadków otwartych wcześniej, ale nie może być podstawą do wzruszenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które już zapadło. W sytuacji, gdy Skarb Państwa nabył gospodarstwo rolne na podstawie prawomocnego postanowienia, osoba, która dziedziczyłaby to gospodarstwo, ma roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości na podstawie art. 15 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie Kodeksu cywilnego. Sąd podkreślił, że wnioskodawczyni spóźniła się z wnioskiem, gdyż termin do jego złożenia, oparty na wyroku TK, rozpoczął się z dniem 14 lutego 2001 r., a jej ojciec, który był legitymowany do złożenia wniosku, zmarł w 2015 r. Poza tym, zgodnie z art. 679 § 1 kpc, zmiana prawomocnego postanowienia spadkowego jest możliwa tylko w określonych sytuacjach, a podniesione argumenty nie spełniały tych przesłanek. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany prawomocnych postanowień spadkowych w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego dziedziczenia gospodarstw rolnych oraz terminów procesowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem gospodarstw rolnych na podstawie przepisów obowiązujących przed 1982 r. i wyroku TK P 4/99. Ograniczone do spraw spadkowych, gdzie występuje element gospodarstwa rolnego i próba wzruszenia prawomocnego orzeczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym gospodarstwo rolne zostało przyznane Skarbowi Państwa na podstawie przepisów uznanych później za niekonstytucyjne, może zostać zmienione na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie może zostać zmienione na tej podstawie. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych nie jest podstawą do wzruszenia prawomocnego orzeczenia, a jedynie rodzi roszczenia wobec Skarbu Państwa o przeniesienie własności nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych nie może być podstawą do zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego, które już zapadło. W takich przypadkach osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo, ma roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości na podstawie ustawy nowelizującej Kodeks cywilny. Ponadto, wnioskodawczyni spóźniła się z wnioskiem, gdyż termin do jego złożenia rozpoczął się z dniem wejścia w życie wyroku TK.
Czy wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, oparty na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, został złożony w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek został złożony po terminie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skoro wnioskodawczyni opierała wniosek na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, termin do jego złożenia powinien rozpocząć się z dniem wejścia w życie tego wyroku (14 lutego 2001 r.). Legitymowany do złożenia wniosku był ojciec wnioskodawczyni, który zmarł w 2015 r., a wniosek powinien być złożony w ciągu roku od wejścia w życie wyroku TK.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| Skarb Państwa – Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| K. K. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| J. K. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca ustawowy (syn) |
| H. K. | osoba_fizyczna | matka spadkodawcy / spadkobierczyni |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Pomocnicze
k.c. art. 1063
Kodeks cywilny
Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 6 kwietnia 1982 r., który przewidywał dziedziczenie gospodarstw rolnych przez Skarb Państwa, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny art. 15
Przewiduje roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości rolnej wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, które przed dniem 6 kwietnia 1982 r. odziedziczył z ustawy Skarb Państwa.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania, gdy strony poniosły koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 4/99 nie stanowi podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego, a jedynie rodzi roszczenia wobec Skarbu Państwa. • Wniosek o zmianę postanowienia został złożony po terminie, który rozpoczął bieg z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie trybu z art. 679 kpc.
Odrzucone argumenty
Przyznanie gospodarstwa rolnego Skarbowi Państwa nastąpiło na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, co uzasadnia zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, a w szczególności do uchylenia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 7 listopada 1984 r. wydanego w sprawie I Ns 290/84 w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego i ponownego orzekania w tym zakresie. • W przypadku, gdy orzeczenie już zapadło i jest prawomocne, jak w sprawie I Ns 290/84, osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo rolne, bądź jej spadkobierca, ma roszczenie w stosunku do Skarbu Państwa stosownie do art. 15 ustawy z dnia 2 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny. • Nie zachodzą natomiast w sprawie okoliczności uzasadniające zastosowanie trybu wynikającego z art. 679 kpc
Skład orzekający
Lidia Grzelak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany prawomocnych postanowień spadkowych w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego dziedziczenia gospodarstw rolnych oraz terminów procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem gospodarstw rolnych na podstawie przepisów obowiązujących przed 1982 r. i wyroku TK P 4/99. Ograniczone do spraw spadkowych, gdzie występuje element gospodarstwa rolnego i próba wzruszenia prawomocnego orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z dziedziczeniem gospodarstw rolnych i wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na prawomocne postanowienia sądowe. Pokazuje złożoność prawa spadkowego i znaczenie terminów procesowych.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może unieważnić prawomocne postanowienie spadkowe? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.