I NS 365/20

Sygn. akt I Ns 365/20 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni H. J. złożyła wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 11 lutego 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po Z. K. (1) zmarłej dnia 24 lipca 2004 r. wydanego w sprawie I Ns 541/08, wskazała, że spadkodawczyni nie mogła skutecznie sporządzić testamentu alograficznego z dnia 18 lutego 2003 r., gdyż na testamencie nie ma jej podpisu. Uczestnik postępowania K. J. przyłączył się do wniosku. Uczestnicy postępowania B. J. i T. J. wnosili o oddalenie wniosku. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym w Ciechanowie toczyła się sprawa z wniosku H. J. z udziałem K. J. , T. J. i B. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej w dniu 24 lipca 2004 r. w Z. , ostatnio stale zamieszkałej w Z. gmina G. , Z. K. (2) z d. B. , córce F. i K. . Zgodnie z prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lutego 2009 r. wydanym w sprawie I Ns 541/08 spadek po Z. K. (1) nabyli na podstawie testamentu alograficznego z dnia (...) córka H. J. i jej mąż K. J. w ½ części na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej oraz wnuk T. J. i jego żona B. J. w ½ części na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Testament allograficzny Z. K. (1) został otwarty o ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 5 listopada 2008 r. w sprawie I Ns 541/08. W sprawie przesłuchano świadków testamentu H. K. i K. K. (2) oraz W. G. – Burmistrza Miasta i Gminy G. , przed którym spadkodawczyni sporządziła przedmiotowy testament. Nikt nie złożył w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia ani też apelacji od przedmiotowego postanowienia ( akta I Ns 541/08 ). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt sprawy I Ns 541/08 tut. Sądu. Obecnie wnioskodawczyni H. J. kwestionuje własnoręczność podpisu spadkodawczyni Z. K. (1) na testamencie allograficznym z dnia 18 lutego 2003 r., stanowiącym podstawę dziedziczenia. Podkreślić należy, że zastrzeżenia w tym zakresie wnioskodawczyni H. J. podnosiła już w toku postępowania w sprawie I Ns 541/08. Zarówno wnioskodawczyni H. J. , jak i przesłuchani w sprawie świadkowie testamentu oraz burmistrz, przed którym spadkodawczyni oświadczyła swoją ostatnią wolę ustnie, złożyli zeznania w tym zakresie w sprawie I Ns 541/08. Sąd pominął zatem w niniejszym postępowaniu w trybie art. 235 2 § 1 pkt 2 kpc dowód z zeznań świadków K. K. (2) oraz H. K. na powyższe okoliczności jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 679 § 1 kpc , dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność . Jak ustalono w toku niniejszej sprawy zarówno wnioskodawczyni H. J. , jak i wszyscy uczestnicy niniejszego postępowania: K. J. , B. J. i T. J. byli uczestnikami postepowania w sprawie i Ns 541/08. Wnioskodawczyni w obu sprawach H. J. należy do kręgu spadkobierców ustawowych spadkodawczyni Z. K. (1) , zaś pozostali uczestnicy postępowania są spadkobiercami testamentowymi Z. K. (1) stosownie do treści jej testamentu alograficznego z dnia 18 lutego 2003 r. Jak wskazano powyżej, kwestia podpisu spadkodawczyni Z. K. (1) była w toku sprawy I Ns 541/08 podnoszona przez wnioskodawczynię H. J. ; przesłuchano również na tę okoliczność burmistrza, przed którym spadkodawczyni oświadczyła swoją ostatnią wolę, jak również świadków tego testamentu K. K. (2) oraz H. K. , co wskazuje, że okoliczność powyższa była przedmiotem analizy sądu orzekającego w sprawie I Ns 541/08. Dodatkowo wskazać należy, że w określonych ustawowo okolicznościach, nawet brak podpisu spadkodawcy na testamencie allograficznym nie stanowi o jego nieważności, bowiem – stosownie do art. 951 § 2 kc – oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona ( tu: Burmistrza Miasta i Gminy G. W. G. ) , oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Analiza treści przepisu § 1 artykułu 679 kpc wskazuje, że jeżeli wnioskodawca brał udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ( tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej ), to zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku może domagać się, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu. Należy przy tym podkreślić, że przez uczestnictwo należy rozumieć formalny udział w postępowaniu, a nie przejawianie w nim jakiejkolwiek aktywności procesowej ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie II CKN 740/98 ). Wnioskodawca w celu doprowadzenia do zmiany lub uchylenia postanowienia w trybie art. 679 kpc powinien zatem wykazać, że nie znał okoliczności mających wpływ na krąg spadkobierców lub wielkość przysługujących im udziałów, a wiedzę taką uzyskał po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Typowymi przykładami takich okoliczności są: istnienie i ważność testamentu, istnienie spadkobiercy lub złożenie przez niego oświadczenia o odrzuceniu spadku. Tryb ten nie służy jednak naprawie błędów popełnionych w toku postępowania przez uczestników czy nawet sąd ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2004 r. w sprawie III CK 82/03, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie IV CSK 183/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie I CSK 298/15 ). Ponadto, wniosek taki musi zostać złożony przed upływem roku, od kiedy uczestnik uzyskał możliwość powołania się na taką podstawę. Przekroczenie tego terminu powoduje oddalenie wniosku złożonego zgodnie z art. 679 kpc , niezależnie od doniosłości podstaw wskazanych w tym wniosku ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r. w sprawie II CKN 981/98 ). Podkreślić należy, że wnioskodawczyni H. J. zastrzeżenia co do własnoręczności podpisu spadkodawczyni Z. K. (1) podnosiła już w toku sprawy I Ns 541/08. Nie może zatem w tym postępowaniu skutecznie powoływać się na tę okoliczność. W związku z powyższym Sąd oddalił wniosek H. J. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 11 lutego 2009 r. wydanego w sprawie I Ns 541/08.