I Ns 32/24

Sygn. akt: I Ns 32/24 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2024 r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Izabela Maruchacz Protokolant: Sekretarz sądowy Kinga Polak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. w Kętrzynie na rozprawie sprawy z wniosku D. B. , K. J. , M. G. (1) z udziałem J. G. , T. G. , Z. G. , P. J. , K. Ż. (1) , A. K. , D. Ż. , B. Ż. , O. G. , F. B. , B. B. , E. W. , W. S. , S. G. , Ł. K. , P. K. , F. S. , I. S. , E. K. , K. Ż. (2) , J. S. , M. S. , L. W. , N. B. , J. Ł. , M. G. (2) , H. G. (1) , A. G. , E. G. , M. G. (3) , K. K. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli postanawia: I. oddalić wniosek D. B. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. , ostatnio stale zamieszkałym w S. , zostało złożone w terminie; II. oddalić wniosek M. G. (1) o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. , ostatnio stale zamieszkałym w S. , zostało złożone w terminie; III. wniosek oddalićKamili E. J. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. , ostatnio stale zamieszkałym w S. , zostało złożone w terminie; IV. Wnioskodawczynie i uczestnicy postępowania we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania. Sygn. akt I Ns 32/24 UZASADNIENIE Wnioskodawczynie: D. B. , M. G. (1) oraz K. J. złożyły wnioski o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. , ostatnio stale zamieszkałym w S. . W uzasadnieniu wskazały, że w dniu o śmierci spadkodawcy dowiedziały się z dniem doręczeniem im przez Sąd Rejonowy w Kętrzynie odpisów wniosku o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie I Ns (...) . Uczestnicy postępowania nie oponowali wnioskom. Sąd ustalił co następuje : Spadkodawca R. G. zmarł 11 sierpnia 2019 r., w O. . Ostatnim miejscem jego zwykłego pobytu była S. . W chwili śmierci był kawalerem i nie miał dzieci, zaś jego rodzice już nie żyli. Spadkodawca nie pozostawił testamentu. R. G. miał rodzeństwo: T. G. , E. K. , C. G. , Z. G. , K. Ż. (2) , J. S. oraz J. G. . Otwarcia spadku nie doczekał jeden z braci spadkodawcy, tj. H. G. (2) , który zmarł 31.05.1998 r. pozostawiając troje dzieci: K. J. , D. B. i M. G. (1) – wnioskodawczynie w niniejszym sprawie. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 roku T. G. wniósł do tut Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po R. G. , wskazując wnioskodawczynie jako uczestniczki tegoż postępowania. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I Ns (...) . Odpis wniosku wraz z załączeniami został doręczony wnioskodawczyni K. J. w dniu 21 lipca 2020 roku, D. B. w dniu 17 lipca 2020 roku, zaś M. G. (1) w dniu 13 sierpnia 2020 roku. ( dowód : akta sprawy I Ns (...) Sądu Rejonowego w Kętrzynie k. 69,70). W dniu 1 września 2020 roku wnioskodawczynie oświadczeniami złożonymi przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. odrzuciły spadek przypadający im z mocy ustawy po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. (dowód: ( akta: I N (...) , I N (...) i I N (...) tutejszego Sądu) Postanowieniem z dnia 2 marca 2023 roku Sąd Rejonowy w Mrągowie stwierdził, że spadek po R. G. nabyły między innymi wnioskodawczynie, tj. bratanica K. J. , bratanica D. B. , oraz bratanica M. G. (1) , jako córki nieżyjącego brata H. G. (2) . W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że oświadczenia K. J. , D. B. i M. G. (1) z dnia 01.09.2020 r, o odrzuceniu spadku po R. G. , były spóźnione, ponieważ zostały złożone po upływie 6 miesięcznego terminu zakreślonego w art. 1015 § 1 kc. Do czasu otrzymania korespondencji z Sądu Rejonowego w Kętrzynie w sprawie I Ns 39/20 wnioskodawczynie nie posiadały wiedzy o śmierci brata ojca ani o tytule swojego powołania do spadku po nim. Od lat bowiem nie utrzymywały one kontaktu z bratem o ani też jego rodziną. Sąd zważył co następuje : Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Ns (...) Sądu Rejonowego w Kętrzynie oraz protokołów przyjęcia oświadczeń o odrzuceniu spadku złożonych przez wnioskodawczynie w formie aktów. Sąd uwzględnił także zeznania wnioskodawczyń i uczestników postępowania, którzy stawili się do Sądu, którym to zeznaniom Sąd w pełni dał wiarę jako zgodnym, spójnym, logicznym i konsekwentnym, znajdującym potwierdzenie w aktach sprawy I Ns (...) . Wnioski złożone w sprawie podlegały oddaleniu, jednakże z uwagi na fakt, iż w ocenie Sądu, ich oświadczenia złożone przed notariuszem w dnu 1 września 2020 roku zostały złożone skutecznie i w terminie. Zgodnie z art.1015 § 1 k.c. , oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jak wynika z powołanego przepisu, początek biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wiąże się z chwilą dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule powołania do spadku. Przy czym chodzi tu o pozytywną wiedzę o faktach, z których wynika powołanie, pochodzącą z miarodajnego źródła, na przykład z zawiadomienia sądu czy informacji spadkobiercy dziedziczącego w pierwszej kolejności o odrzuceniu przez niego spadku. Natomiast, w pierwszej kolejności spadkobierca musi dowiedzieć się o śmierci spadkodawcy (tak również „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przewidziany w art. 1015 § 1 k.c. jest terminem zawitym prawa materialnego. Nie podlega on zatem przedłużeniu ani przywróceniu. Oznacza to, że z chwilą jego upływu wygasa uprawnienie do skorzystania z tego prawa, a oświadczenie złożone po upływie tego terminu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Upływ terminu z art. 1015 § 1 k.c. Sąd uwzględnia z urzędu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2012 roku, V CSK 18/12, LEX nr 1293843, „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin wskazany w art. 1015 §1 kc biegnie odrębnie dla każdego powołanego do dziedziczenia i odrębnie dla każdego tytułu powołania. Podstawowe znaczenie dla biegu rozważnego terminu ma dzień , w którym spadkobierca dowiedział się o śmierci spadkodawcy. Sąd po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w tym po odebraniu zeznań stron oraz po zapoznaniu się z dokumentach znajdujących się w aktach sprawy I Ns (...) , uznał za wiarygodne wyjaśnienia wnioskodawczyń jakoby dowiedziały się one o śmierci wuja R. G. i o tytule swego powołania, dopiero z zawiadomień sądu o wszczętym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Wnioskodawczynie zeznały, że z uwagi na fakt, iż ich ojciec - H. G. (2) , zmarł 31.05.1998 roku, tj. kiedy one były kilkuletnimi dziewczynkami oraz okoliczność, iż od lat mieszkają one w L. , przez szereg lat nie utrzymywały one od relacji z rodziną ojca. Jednocześnie w toku postępowania I Ns (...) zmarł również inny wuj z rodziny ojca. Składając zeznania przed Sądem Rejonowym we Lwówku Śląskim w sprawie Cps 11/22, wskazały one, że wiedziały o śmierci ale nie spadkodawcy – R. G. , a innego wuja ze strony ojca. Sąd pierwotnie opatrznie odebrał treść ich zeznań złożonych wówczas a wskazujących na ich wiedzę co do faktu śmierci spadkowancy. Twierdzeniom tym nie oponowali uczestnicy postępowania. (dowód: zeznania wnioskodawczyń oraz uczestników postępowania – k. 50-51, 136-137,182) Według oświadczeń zawartych w aktach notarialnych a także zeznań złożonych na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 roku, którym Sąd dał wiarę, o śmierci spadkodawcy i tytule swego powołania wnioskodawczynie dowiedziały się z chwilą doręczenia im w korespondencji z Sądu Rejonowego w Kętrzynie w sprawie o sygn. akt I Ns (...) , - tj. odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po R. G. . Wcześniej wnioskodawczynie nie wiedziały o śmierci wuja, albowiem nie utrzymywały one kontaktów z rodziną swojego zmarłego ojca. Tym samym Sąd ustalił, że ustawowy termin 6 miesięcy na ewentualne odrzucenie spadku po R. G. , rozpoczął swój bieg dla każdej z uczestniczek od daty odbioru przez każdą z nich korespondencji z Sądu o toczącym się postępowaniu spadkowym, jako dacie w której powzięty one informację o facie śmierci R. G. i tytule swojego powołania. Mając powyższe na uwadze skuteczne prawnie oświadczenia o odrzuceniu spadku po R. G. uczestniczki mogły złożyć: K. J. do dnia 21 stycznia 2021 roku, D. B. w dniu 17 stycznia 2021 roku, zaś M. G. (1) do dnia 13 lutego 2021 roku. Oświadczenia wnioskodawczyń o odrzuceniu spadku po zmarłym wuju złożone w dniu 1 września 2020 r. czyniły zadość treści art. 1018 § 3 k.c. Zgodnie z treścią art. 640 k.p.c. oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie ( § 1 ). Oświadczenia, o których mowa w paragrafie pierwszym, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (§2). Stosownie do treści art. 1018 § 3 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku można złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. W niniejszej sprawie, oświadczenia o odrzuceniu spadku zostały złożone przed notariuszem z zachowaniem przewidzianych prawem terminów ( art. 1015 §1 kc ) , a zatem były skuteczne. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 1019 § 1 i 2 k.c. oraz art. 84 k.c. , od których ustawa uzależnia skuteczność uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że schemat uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zgodnie z art. 1019 k.c. , został rozciągnięty na okoliczności, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, czyli w których spadkobierca uchyla się od skutków bezczynnego zachowania się tj. niezłożenia oświadczenia. W myśl art. 1015 § 1 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Zawarte w art. 1019 k.c. przesłanki mają zastosowanie do uchylenia się od skutków zarówno złożenia, jak i niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku przez działającego pod wpływem błędu spadkobiercę, stosując odpowiednio art. 84 k.c. W obu tych sytuacjach uchylenie się od skutków prawnych powinno nastąpić przed sądem, spadkobierca powinien oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca, a skuteczność uchylenia się uzależniona jest od zatwierdzenia przez sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, Lex 159101). W niniejszej sprawie wnioskodawczynie w dniu 01.09.2020 roku w Kancelarii Notarialnej przed notariuszem R. D. złożyły skuteczne oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym R. G. w przepisanej prawem formie i z zachowaniem przepisanego terminu – tj. przed upływem 6 miesięcy od dnia kiedy dowiedziały się o śmierci spadkodawcy i tytule swojego powołania. Wobec powyższego wnioski złożone w niniejszej sprawie podlegały oddaleniu, bowiem wobec ustaleń Sądu o skuteczności oświadczeń złożonych przed notariuszem we wrześniu 2020 roku, nie zachodziła już potrzeba zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym R. G. . Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd w punktach I, II i III postanowienia oddalił wnioski D. B. , M. G. (1) oraz K. J. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli, wobec ustalenia, że ich oświadczenia złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego im z mocy ustawy spadku po R. G. , synu M. i Z. , zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O. , ostatnio stale zamieszkałym w S. , zostały złożone w terminie. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 520 §1 kpc postanawiając, iż każda z wnioskodawczyń oraz uczestnicy postepowania we własnym zakresie ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.