I NP 1/25

I NP 1/25 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
Dnia 10 lutego 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Janusz Niczyporuk 
  
w sprawie ze skargi W. J.  
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu 
Apelacyjnego w […]  z 10 grudnia 2025 r., sygn. I ACa 858/16,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw 
Publicznych w dniu 10 lutego 2026 r.,  
  
odrzuca skargę.  
  
  
  
UZASADNIENIE 
 
Pismem z 17 grudnia 2025 r. W. J. (dalej: „Skarżący”) działając w imieniu własnym 
na 
podstawie 
art. 
3941 
§ 
1 
pkt 
2 
k.p.c., 
w zw. z art. 4246 § 3 k.p.c., art. 871 § 1 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP 
oraz art. 6 ust. 1 EKPC, zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] wydane w 
sprawie o sygn. akt I ACa 858/16 (dalej: „zaskarżone postanowienie”), odrzucające skargę o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarżący zaskarżonemu 
postanowieniu zarzucił: 
1. 
„Rażące naruszenie art. 871 § 1 k.p.c. w zw. z ustawą z dnia 22 listopada 2013 r., 
poprzez zaniechanie przekazania skargi ustanowionemu z mocy prawa obrońcy, 
który reprezentuje uczestnika do czasu ustania ustawowych przesłanek zagrożenia. 

I NP 1/25              
2 
 
 
2. 
Rażące naruszenie art. 4246 § 3 k.p.c., polegające na odrzuceniu skargi bez 
uprzedniego wezwania właściwego pełnomocnika do uzupełnienia braków 
formalnych, mimo że wezwanie to miało charakter obligatoryjny; 
3. 
Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie uczestnika realnego i 
efektywnego prawa do sądu; 
4. 
Naruszenie 
art 
2 
Konstytucji 
RP, 
tj. 
zasady 
zaufania 
obywatela 
do państwa i prawa, poprzez arbitralne i przedwczesne odrzucenie środka 
zaskarżenia; 
5. 
Naruszenie art 6 ust. 1 EKPC, polegające na odmowie zapewnienia efektywnego 
dostępu do obrońcy na etapie środka zaskarżenia; 
6. 
Rażące naruszenie zasady proporcjonalności, przez zastosowanie najsurowszego 
środka procesowego (odrzucenie), z pominięciem wcześniejszego, obowiązkowego 
etapu - wezwania obrońcy do usunięcia braków formalnych”. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje 
m.in. na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę 
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. 
Jak wynika z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym 
obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Ustanowiony 
w powołanym przepisie tzw. przymus adwokacko - radcowski dotyczy każdego 
postępowania przed Sądem Najwyższym i jego skutkiem jest odjęcie stronie 
zdolności 
do 
podejmowania 
czynności 
procesowych 
osobiście 
(zdolności postulacyjnej). Oznacza to, że czynności samej strony lub pełnomocnika 
niebędącego adwokatem lub radcą prawnym albo rzecznikiem patentowym 
są bezskuteczne (zob. postanowienie SN z 26 lutego 2025 r., III CZ 289/24). 
Wyjątek od powyższej zasady wprowadzono w art. 871 § 2 k.p.c., 
gdzie przewidziano, że przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie 
od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego 
lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem 
ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor 
lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem 

I NP 1/25              
3 
 
 
lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca 
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności 
intelektualnej rzecznik patentowy. 
W badanej sprawie Skarżący nie wykazał, że należy do kategorii osób 
wymienionych w art. 871 § 2 k.p.c., a zatem brak jest podstaw do uznania, 
że przysługuje jemu zdolność postulacyjna. Zażalenie sporządzone i podpisane 
przez stronę nie mającą zdolności postulacyjnej przed Sądem Najwyższym 
jest dotknięte brakiem formalnym nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem środka 
odwoławczego jako niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełniania tego braku 
i bez możliwości jego usunięcia przez pełnomocnika (zob. postanowienie 
Sądu Najwyższego z 28 marca 2025 r., III CZ 26/25). 
Skutki niezachowania przymusu adwokacko-radcowskiego normowanego 
przez art. 871 § 1 k.p.c. reguluje ogólnie art. 130 § 5 k.p.c., a w odniesieniu 
do środków odwoławczych objętych tego rodzaju przymusem, w tym zażaleń 
do Sądu Najwyższego, obowiązują szczególne regulacje (art. 3941 § 1 i 3 
w zw. z art. 39821 w zw. z art. 397 § 3 i art. 373 § 1 k.p.c.), przewidujące odrzucenie 
wniesionego 
osobiście 
przez 
stronę 
zażalenia 
jako 
niedopuszczalnego 
(zob. postanowienie Sadu Najwyższego z 29 lipca 2025 r., III CZ 112/25). 
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. 
[a.ł]