I KZ 44/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie płk. rez. M.B. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt So 19/22, dotyczące zwrotu wydatków poniesionych w związku z postępowaniem karnym. Płk. rez. M.B. został uniewinniony wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 lipca 2023 r., a następnie wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 marca 2024 r. utrzymano w mocy zaskarżony wyrok. Po uniewinnieniu, płk. rez. M.B. złożył wniosek o zwrot kosztów poniesionych w postępowaniu prokuratorskim i sądowym, w tym kosztów obrońcy (faktura na 28.782 zł) oraz kosztów dojazdów i noclegów. Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 11 lipca 2024 r. zasądził jedynie 12.600 zł tytułem zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy, nie uwzględniając pozostałych żądań. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał, że doszło do naruszenia przepisów k.p.k. (art. 632 pkt 2 i art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.), które stanowią, że w razie uniewinnienia koszty procesu ponosi Skarb Państwa, w tym uzasadnione wydatki stron z tytułu ustanowienia obrońcy. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak jest podstaw do limitowania odpowiedzialności Skarbu Państwa w tym zakresie, a odmowa zasądzenia rzeczywiście poniesionych wydatków stanowi ograniczenie prawa do obrony. Ponadto, sąd I instancji błędnie ograniczył rozpoznanie wniosku jedynie do kosztów obrońcy, ignorując żądania dotyczące dojazdów i noclegów, co wymagało wezwania do uzupełnienia wniosku. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w Warszawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie pełnego zwrotu kosztów obrony i innych wydatków poniesionych przez uniewinnionego oskarżonego, a także konieczność rozpoznania całości wniosku o zwrot kosztów.
Dotyczy spraw karnych z oskarżenia publicznego, gdzie nastąpiło uniewinnienie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał wniosek o zwrot wszystkich poniesionych przez uniewinnionego oskarżonego wydatków, w tym kosztów dojazdów i noclegów, czy jedynie ograniczył się do kosztów obrońcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji błędnie ograniczył rozpoznanie wniosku do żądania zwrotu wydatków ustanowienia w sprawie jednego obrońcy z wyboru, nie rozpoznając pozostałych żądań, takich jak koszty dojazdów i noclegów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że brak skonkretyzowania żądania wnioskodawcy co do wysokości poniesionych wydatków nie uprawnia sądu do jego nierozpoznania lub ograniczenia rozpoznania bez uprzedniego wezwania do jego uzupełnienia, zwłaszcza w przypadku osoby nieprofesjonalnej.
Czy w przypadku uniewinnienia oskarżonego, Skarb Państwa ponosi pełną odpowiedzialność za uzasadnione wydatki stron, w tym koszty ustanowienia obrońcy z wyboru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa, w tym uzasadnione wydatki stron z tytułu ustanowienia jednego obrońcy lub pełnomocnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że brak jest przesłanek do limitowania odpowiedzialności Skarbu Państwa w zakresie kosztów obrony po uniewinnieniu, a odmowa zasądzenia rzeczywiście poniesionych wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy stanowi ograniczenie prawa do obrony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| płk. rez. M.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | instytucja | odpowiedzialny za koszty |
| Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie | instytucja | sąd I instancji |
| Sąd Najwyższy | instytucja | sąd II instancji |
| prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Służba Kontrwywiadu Wojskowego | organ_państwowy | podmiot wskazany w uzasadnieniu |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
W razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa.
k.p.k. art. 616 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.
Pomocnicze
k.k. art. 18 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarb Państwa ponosi koszty procesu w przypadku uniewinnienia. • Koszty obrońcy z wyboru są uzasadnionym wydatkiem strony. • Należy rozpoznać całość wniosku o zwrot wydatków, w tym koszty dojazdów i noclegów. • Brak wezwania do uzupełnienia wniosku przed jego nierozpoznaniem.
Godne uwagi sformułowania
brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek do limitowania w tym zakresie „odpowiedzialności” Skarbu Państwa • Elementarnym bowiem składnikiem prawa do obrony w szeroko rozumianym procesie karnym jest możliwość korzystania z pomocy obrońcy. • Zasadą jest przy tym, że ma być to obrońca ustanowiony z wyboru. • Zatem odmowa zasądzenia rzeczywiście poniesionych wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy jest w ujęciu systemowym, ograniczeniem prawa do obrony • Brak skonkretyzowania żądania wnioskodawcy co do wysokości poniesionych wydatków nie uprawnia sądu do jego nierozpoznania czy też ograniczenia jego rozpoznania bez uprzedniego wezwania wnioskodawcy do jego uzupełnienia.
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie pełnego zwrotu kosztów obrony i innych wydatków poniesionych przez uniewinnionego oskarżonego, a także konieczność rozpoznania całości wniosku o zwrot kosztów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw karnych z oskarżenia publicznego, gdzie nastąpiło uniewinnienie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do obrony i kosztów postępowania karnego, co jest istotne dla prawników. Pokazuje, jak sąd wyższej instancji koryguje błędy sądu niższej instancji w zakresie interpretacji przepisów o kosztach.
“Uniewinniony, ale sąd nie zwrócił wszystkich kosztów? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto płaci za obronę.”
Dane finansowe
zwrot wydatków z tytułu ustanowienia obrońcy: 12 600 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.