I KS 26/26
POSTANOWIENIE
Dnia 1 września 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
sprawie A.P., T.J., R.J. i G.B. oskarżonych z art. 56 § 1 k.k.s. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 1 września 2026 r.
skargi obrońcy oskarżonych
na wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 9 czerwca 2026 r., sygn. akt VI Ka 175/26,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Zgorzelcu
z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt II K 578/23,
i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
postanowił
oddalić skargę, a uiszczoną opłatą od skargi obciążyć oskarżonych.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt II K
578/23, uniewinnił A.P., T.J., R.J. i G.B. od popełnienia zarzucanych im dwóch
występków wyczerpujących dyspozycję odpowiednio: 1/ art. 56 § 1 k.k.s., art. 76 § 1
k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2
k.k.s. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. i art. 77 pkt 1 ustawy z
29 września 1994 r. o rachunkowości w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz 2/ art. 271 § 3 k.k.
w zw. z art. 12 k.k.
I KS 26/26
2
Od wyroku tego apelację na niekorzyść oskarżonych wniósł prokurator, który
zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:
„I.
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
który mógł mieć wpływ na jego treść poprzez bezpodstawne uznanie, że oskarżeni
A.P., T.J., R.J. i G.B. pozostawali w przeświadczeniu, że nie działali wbrew
przepisom ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, gdyż
brak jest bezpośrednich i pośrednich dowodów, w tym o charakterze osobowym,
które w sposób pewny i konsekwentny wskazywałyby na ich sprawstwo, a więc na
działanie przez nich w zamiarze umyślnym, co wyłączało przypisanie im zarzutu
umyślnego popełnienie czynów karnoskarbowych i skutkowało ich uniewinnieniem,
podczas, gdy całość materiału dowodowego wskazującego na działalność
oskarżonych i podejmowanych przez nich czynności poprzedzających popełnienie
czynów, treść zeznań przesłuchanych świadków, zgromadzone dokumenty
wskazują jednoznacznie, że wszyscy oskarżeni mieli pełną świadomość swojego
niezgodnego z prawem postępowania i działali z winy umyślnej w zamiarze
bezpośrednim;
II.
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia tj.
art. 4 kpk, art. 7 kpk oraz art. 410 kpk poprzez niewłaściwą ocenę zebranego
materiału dowodowego i wybiórcze jego potraktowanie polegające na pominięciu
przez Sąd I instancji całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej
i uwzględnieniu jedynie okoliczności korzystnych dla oskarżonych, a pominięcie
faktów i dowodów dla nich niekorzystnych, co stanowiło naruszenie zasady
obiektywizmu procesowego, a także przekroczenie granic swobodnej oceny
dowodów, będące wynikiem nieuwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania
oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji skutkowało
dokonaniem wadliwych ustaleń faktycznych i doprowadziło do uznania, iż oskarżeni
nie popełnili czynów zarzucanych im aktem oskarżenia;
III.
obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niezasadne uznanie, iż
przepis art. 271 kk nie obejmuje swym zakresem obowiązywania deklaracji
podatkowych, a tym samym uznanie, że zachowanie oskarżonych, polegające na
poświadczeniu nieprawdy w składanych deklaracjach VAT-7, wystawionych na
podstawie poświadczających nieprawdę faktur, nie wyczerpuje znamion czynu
opisanego w art. 271 kk i w związku z tym niezasadne uniewinnienie oskarżonych
od popełnienia wskazanych czynów.”
I KS 26/26
3
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 175/26, Sąd
Okręgowy w Jeleniej Górze zaskarżony wyrok uchylił w całości i sprawę przekazał
Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku sąd ten wskazał, że podstawą wydania wyroku
kasatoryjnego w tej sprawie była odmienna ocena materiału dowodowego i w
konsekwencji odmienne ustalenia co do sprawstwa oskarżonych, co przy
wystąpieniu przeszkody w orzekaniu reformatoryjnym przez sąd odwoławczy na
niekorzyść oskarżonych z uwagi na zakaz wynikający z treści art. 454 §1 k.p.k.,
obligowało sąd odwoławczy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Skargę od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonych, który zaskarżył wyrok
sądu odwoławczego w części dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s.
i in., stawiając zarzut zaistnienia uchybienia z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113
§ 1 k.k.s. polegającego na obrazie art. 44 § 2 k.k.s. poprzez zaniechanie umorzenia
postępowania w części tyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. z
powodu przedawnienia karalności tego czynu w dniu 31 grudnia 2021 r., tj. z
upływem
5-letniego
terminu
przedawnienia
uszczuplonej
należności
publicznoprawnej (podatku VAT) - zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej
liczonego od 31 grudnia 2016 r. (art. 44 § 3 k.k.s.).
W konkluzji skargi obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części
dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. i przekazanie sprawy
Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w Jeleniej Górze wniósł o jej
oddalenie z powodu oczywistej bezzasadności. Zdaniem autora odpowiedzi na
skargę, w niniejszym postępowaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. doszło do zawieszenia
biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych będących jego przedmiotem,
w wyniku czego karalność przestępstwa skarbowego nie ustała, jak twierdzi obrońca,
z upływem 5 lat od jego popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r., co wniesioną
skargę obrońcy czyni bezzasadną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga na wyrok sądu odwoławczego wniesiona przez obrońcę oskarżonych
okazała się niezasadna. Do przyjęcia, że sąd odwoławczy dopuścił się wskazanego
w zarzucie skargi uchybienia, a zatem nie wydania orzeczenia o umorzeniu
I KS 26/26
4
postępowania karnego skarbowego w oparciu o konstrukcję przedawnienia
karalności czynu, konieczne byłoby ustalenie, po uwzględnieniu zarzutów apelacji
prokuratora (tak aby wyłączyć zakaz z art. 439 § 2 k.p.k.), iż w odniesieniu do całego
czynu z pkt I aktu oskarżenia doszło do przedawnienia karalności tego czynu.
Tymczasem, jeśli dostrzec opis tego czynu i konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2
k.k.s.), to do przedawnienia karalności w oparciu o art. 44 § 2 k.k.s. doszłoby w dniu
31 grudnia 2021 r. (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, termin liczony od dnia 31
grudnia 2016 r. - art. 44 § 3 k.k.s.), gdyby nie zawieszenie biegu terminu
przedawnienia zobowiązania podatkowego, do którego doszło w okolicznościach
opisanych w odpowiedzi na skargę. Trafnie bowiem prokurator wskazuje, że
postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie PO […] (k. 806) wszczęto
śledztwo w sprawie mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 roku do
czerwca 2016 roku w Zgorzelcu uszczuplenia podatku od towarów i usług w kwocie
nie mniejszej niż 7.601.117 zł przez przedstawicieli spółki R. Sp. z o.o. z siedzibą w
Z., poprzez posłużenie się nierzetelnymi fakturami VAT, które nie dokumentowały
rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a dotyczyły obrotu paliwami, i włączenie ich
do dokumentacji księgowej oraz ujęcie danych z tych faktur w deklaracjach VAT-7,
składanych w urzędzie skarbowym, tj. o czyn z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. w
zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art 7 § 2 k.k.s. w zw. z art 37 § 1 pkt 1 k.k.s. Pismem z
dnia 22 stycznia 2021 r. w oparciu o przepis art. 133 § 3 k.k.s. (k. 807) poinformowano
o tym Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazując przy tym na konieczność – z uwagi
na termin określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej – zawiadomienia spółki R.
Sp. z o.o. i jej pełnomocnika o zaistnieniu przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji
podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismami z dnia 12 lutego 2021 r.
zawiadomił na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej R. sp. o.o. oraz jej
pełnomocnika – M.Z. (biuro „T." w B.), iż zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji
podatkowej, z uwagi na wszczęcie w dniu 21 stycznia 2021 roku przez Prokuraturę
Okręgową w Jeleniej Górze śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe
polegające na uszczupleniu należnego Skarbowi Państwa podatku od towarów i
usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., tj. o czyn z art. 56 § 1 i art. 62
§ 2 k.k.s., bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od
towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. uległ zawieszeniu z
dniem 21 stycznia 2021 r. (k. 813, 815). Zawiadomienie to zostało doręczone
pełnomocnikowi spółki R. Sp. z o.o. w dniu 15 lutego 2021 r. (urzędowe
I KS 26/26
5
poświadczenie odbioru k. 816). W rzeczywistości zatem, w tej sprawie z uwagi na
zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, karalność
przestępstwa skarbowego, którego końcowy czas popełnienia określono jako
czerwiec 2016 r. (czyn ciągły art. 6 § 2 k.k.s.) nie ustała z upływem 5 lat od jego
popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że z pisma
Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, iż przerwanie biegu przedawnienia
zobowiązania podatkowego dotyczyło tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca
2016 r., a nie zobowiązań wcześniejszych. Przypomnieć należy, że zarzucane
oskarżonym przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s., zagrożone jest karą
pozbawienia wolności do 5 lat (art. 27 § 1 k.k.s.). Skoro zatem nie doszło do
przedawnienia karalności zobowiązania podatkowego przed 31 grudnia 2021 r., a w
czasie zawieszenia biegu tego terminu prokurator wydał postanowienia o
przedstawieniu oskarżonym zarzutów (nastąpiło to w dniu 16 maja 2023 r.: G. B. k.
3445-373, T. J. – k. 3471-3502, R. J. k. 3503-3531, A. P. k. 3532-3559), to zgodnie
z art. 44 § 5 k.k.s. doszło do przedłużenia okresu przedawnienia karalności czynu o
dalsze 10 lat od zakończenia okresu wskazanego w art. 44 § 2 k.k.s. Oznacza to,
że karalność czynu opisanego w pkt I nie miała miejsca w dacie orzekania przez sąd
odwoławczy, a zatem sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 439 § 1 pkt 9
k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Podkreślić jednak
trzeba, że w opisie czynu z pkt I ujęto także okres od stycznia do maja 2015 r., i choć
okres ten jest normatywnie włączony w konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.),
to można również rozważać kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego w
odniesieniu do podatku VAT za ten okres na podstawie art. 44 § 2 k.k.s., w układzie
gdy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło w dniu 21 stycznia 2021
r. (k. 806), a zawiadomienie podatnika nastąpiło jeszcze w późniejszej dacie. Taka
korekta nie mogła jednak zostać dokonana przez sąd drugiej instancji, skoro
zakwestionował on także uniewinnienie oskarżonych za czyn popełniony w okresie
późniejszym. Korekta może za to zostać dokonana przez sąd pierwszej instancji,
zwłaszcza
gdy
dostrzec,
że
prowadzone
w
tej
sprawie
postępowanie
przygotowawcze od momentu wszczęcia śledztwa do czasu jego ostatniego
przedłużenia (k. 806, k. 3416) prowadzono w sprawie przestępstwa skarbowego
mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., z
pominięciem okresu styczeń – maj 2015 r., o którym jest mowa po raz pierwszy w
postanowieniach o przedstawieniu zarzutów oskarżonym, a kolejno już w akcie
I KS 26/26
6
oskarżenia. Także tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. dotyczyło
pismo
Naczelnika
Urzędu
Skarbowego,
skutkujące
zawieszeniem
biegu
przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w postanowieniu.
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
I KS 26/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.