I KS 21/26

I KS 21/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
 
  
Dnia 9 września 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Paweł Kołodziejski 
  
w sprawie A.Z. 
oskarżonego o przestępstwo z art. 148 § 1 k.k., 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu 
w dniu 9 września 2026 r., 
skargi obrońców oskarżonego 
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu  
z dnia 17 marca 2026 r., sygn. akt II AKa 289/25 
uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu 
z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt III K 27/24 
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, 
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.  
  
p o s t a n o w i ł: 
1. oddalić skargę; 
2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania 
skargowego. 
  
  
  
UZASADNIENIE 
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt III K 
27/24 uniewinnił A.Z. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 148 § 1 k.k. 
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacjami wywiedzionymi zarówno 
przez oskarżyciela publicznego, jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. 
Prokurator podniósł zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego w postaci art. 170 

I KS 21/26 
2 
 
§ 1 pkt 1 k.p.k. i art. 301 k.p.k. k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., które w konsekwencji 
doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych. Natomiast pełnomocnik oskarżyciela 
posiłkowego zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa 
procesowego (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 175 k.p.k. i art. 211 k.p.k.; art. 424 § 1 pkt 1 
k.p.k.; art. 168a k.p.k.; art. 308 § 1 k.p.k.; art. 79 § 1 k.p.k.; art. 442 § 3 k.p.k.) i 
materialnego (art. 162 § 1 k.k.) oraz błąd w ustaleniach faktycznych.  
Po rozpoznaniu powyższych środków odwoławczych, Sąd Apelacyjny w 
Poznaniu, wyrokiem z dnia 17 marca 2026 r., sygn. akt II AKa 289/25, uchylił 
zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do 
ponownego rozpoznania.  
 
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wnieśli dwaj obrońcy 
oskarżonego, zaskarżając go w całości i zarzucając „obrazę przepisów 
postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 437 § 2 
zdanie drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., polegającą na nieuzasadnionym 
uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu Sądowi do 
ponownego rozpoznania z powołaniem się na regułę ne peius, w sytuacji gdy w 
realiach niniejszej sprawy nie zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, 
co jest warunkiem koniecznym do zastosowania tej podstawy kasatoryjnej, gdyż 
wyjaśnienia złożone przez oskarżonego bez udziału obrońcy w warunkach 
przedmiotowej sprawy nie mogą być wykorzystane jako dowód”. W konsekwencji 
wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi 
odwoławczemu do ponownego rozpoznania.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest 
zasadna, co implikowało jej oddalenie na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. 
 
W pierwszej kolejności godzi się przypomnieć, że zakres kontroli 
dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu 
odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k. ogranicza się do zbadania, czy 
stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania 
orzeczenia kasatoryjnego (zob. uchwała SN (7) z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 
13/17). 
Badaniu 
nie 
podlega 
natomiast 
merytoryczna 
prawidłowość 
przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w 

I KS 21/26 
3 
 
apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy, na 
co jednoznacznie wskazuje treść art. 539a § 3 k.p.k., który stanowi, że skarga może 
być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień 
określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Powyższe stanowisko znajduje powszechną 
akceptację w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwała SN z dnia 25 
stycznia 2018 r., I KZP 13/17; postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2018 r., IV KS 
20/18; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2021 r., V KS 33/20; postanowienie SN 
z dnia 22 czerwca 2021 r., IV KS 27/21; postanowienie SN z dnia 26 sierpnia 2021 
r., III KS 16/21; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21; 
postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21; postanowienie SN z dnia 
28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia 2 lutego 2022 r., III KS 
1/22; postanowienie SN z dnia 29 czerwca 2022 r., II KS 9/22; postanowienie SN z 
dnia 13 lipca 2022 r., III KS 37/22, postanowienie SN z dnia 1 sierpnia 2023 r., I KS 
12/23; postanowienie SN z dnia 27 października 2023 r., II KS 39/23; postanowienie 
SN z dnia 18 stycznia 2024 r., I KS 34/23; postanowienie SN z dnia 28 marca 2024 
r., IV KS 3/24; postanowienie SN z dnia 16 lipca 2024 r., IV KS 24/24; postanowienie 
SN z dnia 11 lutego 2025 r., II KS 55/24; postanowienie SN z dnia 10 grudnia 2025 
r., I KS 39/25; postanowienie SN z dnia 3 lutego 2026 r., I KS 41/25; postanowienie 
SN z dnia 12 maja 2026 r., III KS 15/26).  
Analiza treści podniesionego zarzutu, jak i części motywacyjnej skargi 
prowadzi do wniosku, że jej autorzy nie dostrzegają wskazanych wyżej ograniczeń 
tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, traktując go jako sui generis 
„superapelację”. Na powyższe wskazuje już początkowy fragment uzasadnienia 
skargi, z którego wynika, że „[w] przekonaniu obrońców skarga skierowana do Sądu 
Najwyższego przez obrońców jest nie tylko skargą, ale i swoistego rodzaju 
wnioskiem obrony o rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy tego, czy wykorzystanie 
wyjaśnień podejrzanego występującego bez obrońcy, w sytuacji, gdy chciał jego 
udziału, gdy przesłuchanie odbyło się w warunkach wyłączających swobodę 
wypowiedzi, może być w przedmiotowej sprawie dowodem obciążającym czy też 
tego rodzaju wyjaśnienia są objęte zakazem dowodowym na podstawie art. 42 ust. 
2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 3 lit. c EKPC oraz czy Sąd rozpoznający sprawę 
powinien w swoim orzecznictwie uwzględnić najnowsze orzecznictwa ETPCz, z 
którego wynika zakaz dowodowego wykorzystania wyjaśnień podejrzanego 
występującego bez obrońcy bądź pod nieobecność obrońcy”. Cel ten przyświeca 

I KS 21/26 
4 
 
obrońcom oskarżonego również w dalszej części uzasadnienia, gdyż koncentrują oni 
swą uwagę w całości na wskazanym wyżej problemie prawnym, który legł u podstaw 
wydania przez sąd odwoławczy wyroku o charakterze kasatoryjnym. Argumentacja 
obrony sprowadza się de facto do próby wykazania, że sąd ad quem niezasadnie 
dopuścił możliwość wykorzystania przy ustalaniu stanu faktycznego dowodów w 
postaci pierwszych wyjaśnień oskarżonego utrwalonych w protokole przesłuchania 
podejrzanego z dnia 2 grudnia 2015 r. i na nagraniu z eksperymentu procesowego z 
jego udziałem z tego samego dnia, mimo że zostały one zdobyte z rażącym 
naruszeniem konstytucyjnych i konwencyjnych standardów rzetelnego procesu. 
Ponieważ depozycje te stanowiły jedyny bezpośredni dowód sprawstwa A.Z., to w 
ocenie obrony oparcie na nich perspektywy skazania ww. prowadziło do naruszenia 
art. 454 § 1 k.p.k.  
Powyższe okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący nie 
domagają się zbadania czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienia dawały 
podstawę do uchylenia wyroku uniewinniającego, a oczekują weryfikacji czy te 
uchybienia rzeczywiście zaistniały. Innymi słowy, dążą do wywołania oceny, czy 
zaistniały merytoryczne podstawy określone w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku 
zmieniającego (por.  postanowienie SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., V KS 6/24). To 
zaś wykracza poza kontrolę skargową, której celem – jak wskazano wyżej – nie jest 
„dublowanie” przeprowadzonej już kontroli instancyjnej, a wyeliminowanie 
bezpodstawnego wydawania przez sądy odwoławcze wyroków kasatoryjnych w 
sytuacji, gdy rozstrzygnięcie in meriti mogło zapaść w drugiej instancji. 
Podstawą wydania przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyroku kasatoryjnego 
w przedmiotowej sprawie był art. 454 § 1 k.p.k. określający regułę ne peius (vide 
punkt 5.3.1.4.1. formularza UK2). Przepis ten stanowi, że sąd odwoławczy nie może 
skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do 
którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Zważywszy na wskazaną 
okoliczność obrońcy oskarżonego mogli wnieść skargę bądź to z powodu 
ewentualnego naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. w związku z brakiem zaistnienia 
przeszkody określonej w art. 454 § 1 k.p.k., bądź z powodu uchybień wymienionych 
w art. 439 § 1 k.p.k. Tego rodzaju argumentacji próżno szukać w uzasadnieniu skargi, 
co – w powiązaniu ze wskazaną próbą wykorzystania tejże instytucji do poddania 
orzeczenia drugoinstancyjnego merytorycznej ocenie – przesądziło o jej 

I KS 21/26 
5 
 
niezasadności. Tym bardziej, że sąd odwoławczy w sposób wyraźny wskazał, że 
wyrok sądu pierwszej instancji „należy uznać za nieprawidłowy, ponieważ zachodzą 
przesłanki do uznania oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa z art. 162 § 1 
k.k.”, przy jednoczesnym braku konieczności uzupełniania materiału dowodowego. 
Uznał zatem, że skazanie oskarżonego A.Z. przy ponownym rozpoznaniu sprawy 
jest realne, a nie jedynie hipotetyczne (vide uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 września 
2018 r., I KZP 10/18, OSNKW 2018, nr 11, poz. 73). Tak więc trafnym jest wniosek, 
iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej sprawie, Sąd Apelacyjny w 
Poznaniu nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne, bowiem 
na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., na który to przepis 
sąd odwoławczy wprost powołał się w swoim wyroku. Tym samym nie dopuścił się 
naruszenia art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. 
Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 
439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy oddalił skargę (art. 539e § 2 k.p.k.), orzekając 
jednocześnie – stosownie do treści art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 4 k.p.k. a 
contrario – w przedmiocie kosztów sądowych postępowania skargowego. 
[WB] 
[a.ł]