I KS 11/26

SN
I KS 11/26
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 14 maja 2026 r.
w sprawie
K. D.
oskarżon
ego o czyn z art. 190a § 1 k.k.
skargi
obrońc
y
od wyroku Sądu Okręgowego w
Opolu
z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt VII Ka 1066/25
uchylającego
do ponownego rozpoznania
wyrok Sądu
Rejonowego w
Kędzierzynie-Koźlu
z dnia
17 września
2025 r., sygn. akt II K 328/22
p o s t a n o w i ł:
1.
oddalić skargę,
2.
kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżon
ego K. D.
.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z
dnia 17 września 2025 r. Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu, sygn. akt II K 328/22, uniewinnił K. D. od popełnienia zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu z art. 190a § 1 k.k.
Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżyciel publiczny – prokurator Prokuratury Rejonowej w Kędzierzynie Koźlu.
Wyrokiem
z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt VII Ka 1066/25, Sąd Okręgowy w Opolu
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji
Skargę od wyroku Sądu II instancji wniosła obrońca oskarżonego, zaskarżając orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i zarzucając:
„
a) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., polegające na bezpodstawnym uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy brak było ku temu ustawowych podstaw, w szczególności nie zachodziła konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, a ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji była kompleksowa, logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego wzruszenia rozstrzygnięcia uniewinniającego oskarżonego od zarzucanych mu czynów.
b) naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. ponieważ Sąd Odwoławczy uchylił wyrok uniewinniający Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, mimo że nie zachodziła żadna z przesłanek określonych w art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k/p/k/ lub gdy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd odwoławczy nie wykazał zaistnienia tych przesłanek, a mimo to wydal wyrok kasatoryjny, naruszając tym samym art. 437 § 2 k.p.k., co więcej w uzasadnieniu orzeczenia nie wskazał jakie przyczyny legły u podstaw uchylenia wyroku orz czy postępowanie należy przeprowadzić w całości a jeżeli tak to z jakich przyczyn, dowody zostały przeprowadzone w całości a Sąd I instancji wywiódł z nich prawidłowe wnioski, mając prawo na zasadzie swobodnej oceny dowodów przyznać wskazanym dowodom wiarę a innym odmówić wiarygodności (Zagrodnik Jarosław, [w:| Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. Zagrodnik Jarosław, WKP 2024, Art. 539(a)),
c) obrazę art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k., polegającą na sporządzeniu uzasadnienia niepełnego, niejasnego, niewskazującego podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę prokurator Prokuratury Rejonowej w Kędzierzynie-Koźlu wniosła o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie odwoławcze jest postępowaniem apelacyjnym, a obowiązujący jego model przewiduje szeroką i merytoryczną kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w wyroku wydanym przez sąd I instancji. W konsekwencji uprawniony oraz zobowiązany jest sąd apelacyjny w ramach kontroli zaskarżonego orzeczenia do oceny przeprowadzonych już dowodów, a w razie potrzeby także do uzupełnienia postępowania dowodowego. Ustawa wprowadza jednak określone ograniczenia swobody orzekania sądu odwoławczego, m.in. co do zakresu i kierunku orzekania, czy istotnych w tej sprawie podstaw uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Jak wynika z treści art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W każdej z tych sytuacji, sąd odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku (zob. w
yrok
Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2019 r.,
IV KS 3/19).
Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku sądu II instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł procesowych.
Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.
Wreszcie podkreślić należy, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się w swej istocie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Przypomnieć należy, że w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy "nie może skazać oskarżonego” (zob. postanowienie SN z 9 października 2019 r., III KS 25/19). Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17).
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Lektura motywów pisemnego uzasadnienia Sądu II instancji wskazuje, wbrew twierdzeniom autorki skargi, w sposób jasny i jednoznaczny, że to właśnie reguła wyrażona w art. 454 § 1 k.p.k. miała bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. Sąd Okręgowy stwierdził wprost, że „
Ocena realiów sprawy dokonana przez Sąd Odwoławczy musi prowadzić do wniosku, że niezasadnym było uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu z art. 190a § 1 k.k. Zatem wyrok uniewinniający nie mógł się ostać; stąd z uwagi na zakaz określony w przepisie art. 454 § 1 k.p.k., wobec braku możliwości wydania wyroku skazującego, Sąd Odwoławczy zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kędzierzynie-Koźlu”. (p. 5.3.1.4.1. uzasadnienia). Stwierdzenie to poprzedzone zostało analizą
materiału dowodowego i wskazaniem w jakim zakresie Sąd I instancji dokonał błędnej oceny dowodów, m.in. ustalając znaczenie zachowania oskarżonego, w tym ilość połączeń telefonicznych (20-60 każdego dnia, łącznie 2121 kontaktów), wykonywanie ich także w porze nocnej, śledzenie i nagrywanie pokrzywdzonej, fotografowanie, oraz dokonaną ocenę zeznań świadków R. Z., P. U., O. Z..
Wbrew twierdzeniom skarżącej brak w treści uzasadnienia podstaw do twierdzenia by Sąd odwoławczy nie wskazał i nie wyjaśnił w sposób zrozumiały i komunikatywny, oparty o analizę dowodów, podstawy swojego stanowiska. Nie jest także prawdziwe twierdzenie, że podstawą uchylenia wyroku było uznanie, iż
zachodziła w tej sprawie konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Niecelowe było zatem podejmowanie prób polemiki w tym zakresie w uzasadnieniu skargi, skoro Sąd Okręgowy w Opolu do tej okoliczności się nie odwoływał i to nie ona, a reguła ne peius była podstawą orzeczenia. Sąd ten jasno wskazał: „
Tak więc wykonywanie nawet kilkudziesięciu wiadomości i połączeń telefonicznych dziennie do pokrzywdzonej, również nocą, obserwowanie jej pod domem, natarczywe pukanie do drzwi i okien, jeżdżenie za nią samochodem i fotografowane, przy wyraźnie artykułowanej woli pokrzywdzonej, by zaprzestał takich zachowań (k. 5 i k. 88), zakłócanie jej spokoju śledzenie, nachalne i natarczywe zaczepianie, nawet przy wykorzystaniu telefonów do syna, nie może być inaczej traktowane jak uporczywe nękanie.
W świetle powyższego nie ma żadnych wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia przestępstwa, które legło u podstaw zarzutu opisanego w akcie oskarżenia. Wskazuje na to bowiem logiczny ciąg przesłanek wynikających z całokształtu materiału dowodowego, w tym osobowych źródeł dowodowych, jak i dowodów z dokumentów, dzięki którym można wnioskować, iż K. D. dopuścił się zarzucanego mu czynu z art. 190a § 1 k.k.”
W konsekwencji należało stwierdzić, że w
brew opinii skarżącej, rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Opolu mieściło się w granicach kompetencji tego Sądu, wyznaczonych obowiązkiem przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej i zostało należycie umotywowane.
Mając na względzie treść rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy obciążył oskarżonego kosztami postępowania związanymi z wniesioną skargą.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
‎