Orzeczenie · 2026-05-14

I KS 11/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-05-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolnościWysokanajwyższy
stalkingnękanieart. 190a k.k.postępowanie karnesąd najwyższysąd okręgowysąd rejonowyne peiusuchylenie wyrokuskarga

Sprawa dotyczyła skargi obrońcy oskarżonego K. D. na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu uniewinniający oskarżonego od popełnienia czynu z art. 190a § 1 k.k. (stalking) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 437 § 2 k.p.k., twierdząc, że brak było podstaw do uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, przypomniał, że postępowanie odwoławcze obejmuje merytoryczną kontrolę wyroku sądu pierwszej instancji, a uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.). Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował regułę ne peius (zakaz reformationis in peius) z art. 454 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy, analizując materiał dowodowy, uznał, że doszło do popełnienia przestępstwa uporczywego nękania, ale z uwagi na zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym, nie mógł wydać wyroku skazującego i był zmuszony uchylić wyrok uniewinniający i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie wyroku było należycie umotywowane i mieściło się w granicach kompetencji Sądu Okręgowego. W konsekwencji skarga obrońcy została oddalona, a oskarżony został obciążony kosztami postępowania skargowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie reguły ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.) w kontekście uchylania wyroków uniewinniających w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście przestępstw takich jak stalking.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd odwoławczy stwierdza popełnienie przestępstwa, ale nie może wydać wyroku skazującego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd odwoławczy, stwierdzając popełnienie przestępstwa, ale nie mogąc wydać wyroku skazującego z uwagi na zakaz reformationis in peius (art. 454 § 1 k.p.k.), może uchylić wyrok uniewinniający i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy może uchylić wyrok uniewinniający i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli stwierdzi popełnienie przestępstwa, ale nie może wydać wyroku skazującego z powodu zakazu reformationis in peius.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że reguła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy ocena dowodów prowadzi do wniosku o popełnieniu przestępstwa, ale wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej jest niedopuszczalne.

Czy uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy, gdy brak było podstaw do przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli uchylenie nastąpiło z powodu zastosowania reguły ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.), a nie z powodu konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona, gdy naruszono art. 437 k.p.k. lub wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza. W tej sprawie uchylenie wyroku było uzasadnione regułą ne peius, a nie koniecznością ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego, co było zarzutem skargi.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi
Strona wygrywająca
oskarżony (w zakresie skargi)

Strony

NazwaTypRola
K. D.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 190a § § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący przestępstwa uporczywego nękania.

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Reguluje przypadki uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zdanie drugie określa enumeratywnie te przypadki.

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguła ne peius (zakaz reformationis in peius) – sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony przez sąd pierwszej instancji, ale może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 539a § § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguluje możliwość wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 438 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść wyroku.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. przez bezpodstawne uchylenie wyroku uniewinniającego. • Naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. z uwagi na brak przesłanek do uchylenia wyroku. • Obraza art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k. przez sporządzenie niepełnego i niejasnego uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. • reguła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. miała bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. • Ocena realiów sprawy dokonana przez Sąd Odwoławczy musi prowadzić do wniosku, że niezasadnym było uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu z art. 190a § 1 k.k. Zatem wyrok uniewinniający nie mógł się ostać; stąd z uwagi na zakaz określony w przepisie art. 454 § 1 k.p.k., wobec braku możliwości wydania wyroku skazującego, Sąd Odwoławczy zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kędzierzynie-Koźlu. • Tak więc wykonywanie nawet kilkudziesięciu wiadomości i połączeń telefonicznych dziennie do pokrzywdzonej, również nocą, obserwowanie jej pod domem, natarczywe pukanie do drzwi i okien, jeżdżenie za nią samochodem i fotografowane, przy wyraźnie artykułowanej woli pokrzywdzonej, by zaprzestał takich zachowań (...) nie może być inaczej traktowane jak uporczywe nękanie.

Skład orzekający

Paweł Wiliński

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie reguły ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.) w kontekście uchylania wyroków uniewinniających w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście przestępstw takich jak stalking."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd odwoławczy stwierdza popełnienie przestępstwa, ale nie może wydać wyroku skazującego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy interpretacji ważnej zasady procesowej (ne peius) w kontekście przestępstwa stalkingu, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Sąd Najwyższy: Czy można uchylić wyrok uniewinniający za stalking, gdy sąd nie może skazać?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst