I KO 34/24

SN
I KO 34/24
POSTANOWIENIE
Dnia 22 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 22 maja 2024 r.,
wniosku Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu płk A.C. o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy Kp 57/23
p o s t a n o w i ł:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
wyłączyć Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu płk A.C. od rozpoznania sprawy Kp 57/23.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu
płk A.C. o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy Kp 57/23,
dotyczącej zażalenia złożonego przez sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu ppłk W.C. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie z dnia 20 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o sygn. akt
[…]
.
Jako podstawę wyłączenia Prezes WSO w Poznaniu wskazał na to, że sprawa dotyczy prawnokarnej oceny zachowania Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych (w roku 2022) i skarżącego. Tymczasem w latach 2018 - 2022 wnioskodawca pełnił obowiązki zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W., gdzie w ramach powierzonych mu obowiązków nadzorował wojskowe sądy garnizonowe - w tym WSG w O. (gdzie wówczas służbę pełnił skarżący). Jednocześnie w ramach tych czynności - między innymi - w 2019 r. (na Zarządzenie prezesa WSO w W.) prowadził postępowania wyjaśniające dot. skarg składanych przez Sędziego W. C. Ustalenia poczynione w ramach tych czynności stanowiły podstawę do przedsiębrania różnych wystąpień służbowych.
Poza tym, podniósł, że z ówczesnym Rzecznikiem, a obecnie Zastępcą Prezesa WSG w Gdyni, łączy go wieloletnia znajomość koleżeńska i towarzyska - która datuje się od początku jego orzekania w sądownictwie wojskowym. Od tego czasu często się spotykają nie tylko przy okazji wspólnych czynności służbowych (Zgromadzenia Sędziów sądów wojskowych, czy szkolenia) ale także prywatnie.
T
akże osoba Sędziego ppłk W. C. jest mu bardzo dobrze znana z racji długiego okresu jego pracy w sądownictwie wojskowym. Wielokrotnie spotykał się z nim nie tylko służbowo, ale również prywatnie. Wskazane okoliczności mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, skoro bardzo dobrze zna obu Sędziów i przez to w obiektywnym, zewnętrznym odbiorze całej sytuacji mógłby zostać uznany za osobę zainteresowaną określoną treścią rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2024 r.,
wobec niemożności utworzenia składu Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu do rozpoznania wniosku sędziego płk A.C. o wyłączenie od udziału w sprawie z powodu uprzedniego wyłączenia wszystkich pozostałych sędziów na podstawie art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 655 § 3 k.p.k. przedmiotowy wniosek przekazano Sądowi Najwyższemu do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Podstawą wyłączenia sędziego jako
iudex suspectus
może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego
, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK-A 1999, z. 1, poz. 3, oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, z. 7, poz. 67, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007, z. 5, poz. 39,  wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400, oraz z dnia  18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwraca uwagę na bezstronność sędziego w aspekcie subiektywnym. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne (por. wyroki ETPCz: z dnia 10 października 2000 r., nr 42095/98, Daktaras v. Litwa, LEX nr 76722, oraz z 10 kwietnia 2003 r., nr 39731/98, Sigurdsson v. Islandia, LEX nr 78238
).
Podkreślić należy, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności. Zatem o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność
in casu
zarzutu leżącego u podstaw wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., IV KO 20/22
).
W niniejszej sprawie Prezes WSO w Poznaniu uzasadnił swój wniosek współpracą zarówno z sędzią W. C. skarżącym postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, jak i sędzią pełniącym w 2022 r. funkcje Rzecznika Dyscyplinarnego, którego zachowania dotyczy to postępowanie. Poza tym, wnioskodawca podał okoliczność utrzymywania kontaktów z tymi sędziami, znajomości na gruncie prywatnym.
Odnosząc się do tej argumentacji podkreślić należy, że samo wykonywanie obowiązków służbowych nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Podstawowym obowiązkiem sędziów i sądu jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, dlatego zależności wynikające z tego faktu same w sobie nie powinny uzasadniać wniosku o wyłączenie. Z uzasadnienia wniosku wynika jednak, że z wymienionymi sędziami wnioskodawcę łączą również relacje towarzyskie, utrzymuje z nimi kontakty na gruncie prywatnym. Ta okoliczność przemawia za zasadnością jego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[PGW]
[ms]
‎