Orzeczenie · 2026-08-26

I KK 253/26Uniewinnienie jazda bez prawa jazdy posiadanie uprawnień

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-08-26
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
prawo wykroczeńprawo o ruchu drogowymuprawnienia do kierowaniaprawo jazdywyrok nakazowykasacjaSąd Najwyższynieprawidłowość proceduralna

Sprawa dotyczyła obwinionego O. K., który został uznany za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. przez Sąd Rejonowy w Nowej Soli, który wydał wyrok nakazowy. Obwinionemu wymierzono karę grzywny w wysokości 1500 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Wyrok nakazowy uprawomocnił się, ponieważ żadna ze stron nie wniosła sprzeciwu. Następnie Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację na korzyść obwinionego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 93 § 2 k.p.w. Rzecznik argumentował, że wina i okoliczności czynu budziły poważne wątpliwości, co wykluczało możliwość wydania wyroku w trybie nakazowym. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu, podzielił stanowisko Rzecznika. Stwierdził, że Sąd Rejonowy rażąco naruszył art. 93 § 2 k.p.w., ponieważ postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. W analizowanej sprawie materiał dowodowy wskazywał, że obwiniony zdał egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B i otrzymał tymczasowe elektroniczne prawo jazdy. Choć nie odebrał fizycznie dokumentu prawa jazdy po upływie ważności tymczasowego, to posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie, a nie samym uprawnieniem. W związku z tym, że O. K. posiadał uprawnienia, jego zachowanie nie wyczerpało znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnił O. K. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, obciążając jednocześnie Skarb Państwa kosztami postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja dopuszczalności wydania wyroku nakazowego w sprawach o wykroczenia oraz rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu prawa jazdy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku fizycznego dokumentu prawa jazdy przy posiadanych uprawnieniach.

Zagadnienia prawne (2)

Czy można wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie, gdy istnieją wątpliwości co do winy i okoliczności czynu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Uzasadnienie

Tryb nakazowy jest postępowaniem uproszczonym dla spraw oczywistych, gdzie materiał dowodowy jednoznacznie przesądza o odpowiedzialności. Wymóg ten oznacza brak wątpliwości co do realizacji znamion wykroczenia i pozostałych warunków odpowiedzialności.

Czy brak fizycznego posiadania dokumentu prawa jazdy, przy jednoczesnym posiadaniu uprawnień do kierowania pojazdami, stanowi wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, samo nieposiadanie fizycznie dokumentu prawa jazdy, gdy posiada się uprawnienia, nie stanowi wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.

Uzasadnienie

Prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem, a nie samym uprawnieniem. Penalizowany w art. 94 § 1 k.w. brak wymaganych uprawnień zachodzi, gdy osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień, utraciła je lub posiada je zawieszone. W tej sprawie obwiniony zdał egzamin i posiadał uprawnienia, jedynie nie odebrał dokumentu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
O. K.

Strony

NazwaTypRola
O. K.osoba_fizycznaobwiniony
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (7)

Główne

k.w. art. 94 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 93 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Pomocnicze

k.p.w. art. 93 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.w. art. 119 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie przez Sąd Rejonowy przepisu art. 93 § 2 k.p.w. poprzez wydanie wyroku nakazowego, podczas gdy wina i okoliczności czynu budziły wątpliwości. • Obwiniony posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, a jedynie nie odebrał fizycznie dokumentu prawa jazdy, co nie stanowi wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.

Godne uwagi sformułowania

Tryb nakazowy jest postępowaniem uproszczonym przewidzianym dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej w sposób jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności obwinionego. • Prawo jazdy nie stanowi dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, a stwierdza jedynie takie uprawnienie.

Skład orzekający

Anna Dziergawka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności wydania wyroku nakazowego w sprawach o wykroczenia oraz rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu prawa jazdy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku fizycznego dokumentu prawa jazdy przy posiadanych uprawnieniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje istotną różnicę między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu, co może być zaskakujące dla wielu kierowców. Podkreśla znaczenie prawidłowego stosowania procedur przez sądy.

“Czy jazda bez prawa jazdy to zawsze wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst