I KK 226/26
POSTANOWIENIE
Dnia 1 września 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
w sprawie A.K.
o zadośćuczynienie i odszkodowanie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 1 września 2026 r.,
kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt II AKa 251/25,
zmieniającego w części wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt III Ko 913/23,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć A.K. kosztami postępowania kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt III Ko 913/23 Sąd Okręgowy w
Poznaniu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A.K. tytułem
zadośćuczynienia kwotę 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia
uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), a w pozostałym zakresie
wniosek oddalił (pkt 2 wyroku).
I KK 226/26
2
Apelację w tej sprawie wniósł pełnomocnika wnioskodawcy A.K., który
zaskarżył wyrok w zakresie, w którym Sąd oddalił wniosek:
- w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił w całości żądanie wnioskodawcy
o zasądzenie na jego rzecz tytułem odszkodowania kwoty 300.000 zł wraz z
ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,
- w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił żądanie wnioskodawcy o
zasądzenie na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia kwoty ponad zasądzoną
100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku
do dnia zapłaty.
W apelacji postawiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ
na treść wydanego wyroku i oddalenie wniosku w punkcie 2 wyroku, polegającym
na:
1.
błędnym przyjęciu, że kwota 100.000 zł zadośćuczynienia jest
adekwatna do rozmiaru doznanych przez A. K. cierpień, które rzekomo nie
miały charakteru ponad przeciętnych, podczas gdy biegli, a za nimi sąd nie
zidentyfikowali rozmiaru, istoty czy chociażby zakresu cierpień A. K., a
poprzestali na stwierdzeniu braku choroby psychicznej, co uniemożliwiło
prawidłowe rozpoznanie sprawy przy uwzględnieniu faktu, że cierpienie
wnioskodawcy znacznie wykracza ponad normalne następstwa odbywania
niezasadnie kary pozbawienia wolności w trudnych warunkach w okresie roku
i 4 miesięcy, albowiem doznana krzywda koncentrowała i dalej koncentruje
się wobec świadomości bezpowrotnej utraty rodziny i zatraceniu sensu życia.
2.
błędnym przyjęciu (strona 18 uzasadnienia), że utracony przez
wnioskodawcę przychód za jeden rok wynosił 2.500 zł, co oznacza, że szkoda
wynikająca z nieprowadzenia działalności za okres 1 roku i 4 miesięcy
wynosiłaby 3,33, zł dziennie, a szkoda ta została w całości zrekompensowana
przez zaliczenie orzeczonej kary pozbawienia wolności na poczet kary
pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Giżycku z
dnia 25.01.2017 r. sygn. akt II K 3/16, podczas gdy w rzeczywistości
niezależnie od trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy w okresie sprzed
osadzenia nie sposób logicznie i zasadnie twierdzić, że A.K. będący jedynym
żywicielem rodziny, w razie braku osadzenia zarabiałby miesięcznie 208 zł i
33 grosze, a więc kwotę znacznie poniżej progu egzystencji, a należna
wnioskodawcy kwota odszkodowania została zrekompensowana.
I KK 226/26
3
Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez
uwzględnienie w całości wniosku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz
wnioskodawcy kwoty 300.000,00 zł tytułem odszkodowania i dalszej kwoty
700.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek
opóźnienia w płatności od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty.
Skarżący złożył także wniosek dowodowy, żądając dopuszczenia dowodu z
kolejnej pisemnej opinii innego zespołu biegłych psychologa i psychiatry wydanej po
przeprowadzeniu badania A. K. celem ustalenia czy w związku z odbywaniem kary
pozbawienia wolności nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia psychicznego A.K., a
jeśli tak, to czy doznał on uszczerbku na zdrowiu, jakie są rokowania w zakresie
poprawy jego stanu zdrowia oraz celem ustalenia zakresu odczuwanej w trakcie
odbywania kary pozbawienia wolności oraz po tym okresie krzywd związanych z
niezasadnym osadzeniem i jego następstwami - przede wszystkim utratą rodziny.
Wyrokiem z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 251/25 Sąd
Apelacyjny w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę
zadośćuczynienia podwyższył do kwoty 240 000 zł, w pozostałym zakresie
zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który zaskarżając
wyrok sądu odwoławczego w zakresie, w którym sąd ten utrzymał zaskarżony wyrok
w mocy, zarzucił rozstrzygnięciu:
„rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to
art 117 § 2a k.p.k. w zw. art. 433 § 2 oraz w zw. z art. 170 § 3 k.p.k. oraz 167 k.p.k. i
201 k.p.k. a także art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k. poprzez nie
uwzględnienie wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o odroczenie rozprawy wobec
rzekomej możliwości ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego a nadto wobec nie
przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego, a co niewątpliwie miało wpływ
na wynik postępowania a to chociażby poprzez nierozpoznanie przez Sąd
Odwoławczy wniosku dowodowego zawartego w apelacji, podczas gdy jak wynika z
ugruntowanego
orzecznictwa
obowiązek
przedstawienia
zaświadczenia
pochodzącego od lekarza sądowego nie może być stosowny bezrefleksyjnie, a w
realiach sprawy pełnomocnik nie miał możliwości zapewnienia substytucji ani
zaświadczenia pochodzącego od lekarza sądowego, a przeprowadzenie rozprawy
pod jego nieobecność spowodowało nierozpoznanie wniosku dowodowego
stanowiącego podstawę apelacji.”
I KK 226/26
4
Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego
rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację pełnomocnika wnioskodawcy Prokurator Okręgowy
w Poznaniu wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasację
pełnomocnika
wnioskodawcy
należało
oddalić
w
trybie
przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. Nie sposób przyjąć, że postępowanie sądu
odwoławczego w zakresie odnoszącym się do niestawiennictwa pełnomocnika
wnioskodawcy oraz co do wniosku dowodowego stanowiło rażące naruszenie prawa
procesowego. Bezsporne jest, że przesłana drogą e-maila dokumentacja medyczna
(k. 639-640; zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie dla ZUS-u) nie spełniała
wymogu
formalnego
do
należytego
usprawiedliwienia
niestawiennictwa
pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie odwoławczej (art. 117 § 2a k.p.k.).
Twierdzenie skarżącego co do kłopotów z potencjalnym uzyskaniem zaświadczenia
od lekarza sądowego, nie zmienia przecież faktu, iż takowego zaświadczenia
skarżący nie przedstawił. Co więcej, w dokumentacji przesłanej e-mailem nie
znalazło się żadne oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy, z którego wynikałyby
trudności w uzyskaniu odpowiedniego dokumentu od lekarza sądowego, albo
twierdzenie o takim swoim stanie zdrowia, które uniemożliwia uzyskanie takiego
dokumentu. Można stwierdzić, że skoro skarżący miał możliwość uzyskania
zaświadczenia lekarskiego od lekarza, to nie miałby trudności w uzyskaniu
zaświadczenia od lekarza sądowego. Z tego powodu nie sposób stwierdzić, aby
wydane przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowienie o nieusprawiedliwionej
nieobecności pełnomocnika wnioskodawcy (k. 643v) stanowiło naruszenie prawa
procesowego, w tym wskazanych przepisów prawa.
W zakresie drugiego z elementów podniesionego zarzutu kasacyjnego, tj. kwestii
nierozpoznania wniosku dowodowego, przyznać należy, iż wniosek zawarty w
apelacji nie został formalnie rozstrzygnięty. Rzecz jednak w tym, że o ile sam fakt
procedowania bez przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, stanowi rażące
naruszenie art. 170 § 3 k.p.k., skoro dowodu nie przeprowadzono, o tyle samo
formalne naruszenie prawa procesowego nie jest wystarczające do stwierdzenia
zasadności zarzutu kasacyjnego (por. wyrok SN z dnia 14 maja 2019 r., II KK 284/18.
Zasadność zarzutu kasacji w tym zakresie musiałaby wynikać z wykazania, że
I KK 226/26
5
uchybienie to miało charakter rażący i mogło mieć istotny wpływ na treść wydanego
wyroku, a zatem prowadzić do wydania innego orzeczenia (np. wyrok SN z dnia 14
maja 2019 r., II KK 284/18; postanowienie SN z dnia 28 września 2023 r., I KK 59/23).
Istotne jest w tym układzie, że sąd odwoławczy do kwestii wniosku zawartego w
apelacji odniósł się, choć nie w tym dokumencie procesowym w jakim to powinno
nastąpić. W uzasadnieniu wyroku (str. 8) wskazano, że dotychczasowa opinia
biegłych jest pełna, jasna i brak było podstaw do dopuszczania kolejnej opinii.
Wykazano zresztą obszernie, dlaczego takie stanowisko sąd odwoławczy przyjął
(pomijając oczywiście fakt, iż powinno ono stanowić uzasadnienie wydanego w
czasie rozprawy odwoławczej postanowienia), a skarżący w kasacji nawet nie podjął
próby zakwestionowania takiego stanowiska. Skoro więc nie przedstawiono żadnej
argumentacji, która miałaby podważyć ocenę sądu odwoławczego co do
niezasadności wniosku, to nie podjęto jednocześnie próby wykazania możliwości
istotnego wpływu samego faktu nieprzeprowadzenia wnioskowanego dowodu na
zapadły wyrok.
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]Pełny tekst orzeczenia
I KK 226/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.