I KK 214/26

SN
I KK 214/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Dariusz Świecki
w sprawie
M.P.
skazanego z art. 209 § 1a k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 23 lipca 2026 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść,
od wyroku Sądu Rejonowego w Turku z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt II K 299/25,
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie, a kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.
SSN
Dariusz Świecki                       SSN Waldemar Płóciennik                         SSN Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt II K 299/25, Sąd Rejonowy w Turku uznał oskarżonego M.P. za winnego tego, że „w okresie od 11 czerwca 2024 roku do 10 czerwca 2025 roku w m. T. w woj. […] uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego na rzecz D.P. poprzez niepłacenie świadczenia okresowego, którego wysokość w kwocie po 700 złotych miesięcznie określona została ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Turku z dnia 22 czerwca 2010 roku sygn. akt III RC 161/10, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekracza równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, a nadto czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne”, tj. czynu „z art. 209 § 1a k.k. w  zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 k.k.” i na podstawie „art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 64 k.k.” wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności. Sąd nadto zwolnił skazanego od kosztów sądowych.
Opisane orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło się z dniem 8 kwietnia 2026 r.
Kasację od całości wyroku Sądu Rejonowego w Turku wywiódł na korzyść skazanego Prokurator Generalny, który powołując się na przepisy art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił „rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec M.P. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.” oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Jak wynika z akt sprawy, oskarżony nie brał udziału w rozprawie głównej przed Sądem Rejonowym w Turku, a w protokole odnotowano fakt jego niestawiennictwa ze wskazaniem, że został on o terminie czynności powiadomiony (k. 91; oskarżony nie odbierał adresowanych do niego, dwukrotnie awizowanych, przesyłek sądowych wysyłanych w konsekwencji wykonania wydanego w dniu 6 listopada 2025 r. zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy głównej – k. 82). M.P. nie mógł wziąć udziału w czynnościach sądowych, ponieważ zmarł w dniu 5 marca 2026 r. (skrócony odpis aktu zgonu zgodny z treścią aktu zgonu o oznaczeniu […] – k. 13 akt SN). O śmierci oskarżonego Sąd Rejonowy dowiedział się dopiero na etapie postępowania wykonawczego – k. 104 – pismo Komendy Powiatowej Policji w T.).
W świetle powyższych faktów stwierdzić trzeba, że zaskarżone orzeczenie dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Śmierć oskarżonego jest okolicznością wyłączającą postępowanie określoną w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., co oznacza, że pociąga ona za sobą konieczność umorzenia prowadzonego postępowania karnego. Nie ma przy tym znaczenia, że Sąd właściwy do rozpoznania sprawy nie wiedział o zaistniałej przeszkodzie procesowej, ponieważ przepis art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. ma charakter bezwzględny i powinien być stosowany niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia oraz w każdym stadium procesu, w którym określona w tym przepisie przesłanka zaistnieje.
W konsekwencji opisanego stanu rzeczy należało uchylić zaskarżony kasacją wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umorzyć postępowanie w sprawie ze względu na śmierć oskarżonego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k.
SSN
Dariusz Świecki
SSN Waldemar Płóciennik
SSN Marek Pietruszyński
[WB]
[r.g.]