I GZ 83/24

I GZ 83/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Rz 31/24 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2024-07-04
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3, art. 184 w związku z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2024 r.; sygn. akt I SA/Rz 31/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2023 r., nr 9009-2023-002269 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 31/24, odmówił J. O. (dalej zwanemu "skarżącym") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej zwanego "organem") z 27 listopada 2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działanie rolno-środowiskowo- klimatycznego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w skardze do WSA skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że zachodzi duże przypuszczenie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji przez Sąd. Dodał, że w przypadku wyegzekwowania kwot objętych ww. decyzjami narażony jest byt gospodarczy jego działalności rolniczej, jak też byt samego skarżącego i jego rodziny. Konieczność zwrotu tak ogromnej kwoty pozbawi skarżącego płynności finansowej i narazi na upadłość finansową. Zaznaczył, że skarżący ma na utrzymaniu trójkę dzieci.
WSA w Warszawie uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dołączył dokumentacji, która pozwalałaby na dokonanie prawidłowej oceny jego aktualnej sytuacji finansowej, a tym samym nie wykazał istnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Sąd I instancji zaznaczył także, że rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na brak jego pozytywnego zastosowania w drodze wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarty w skardze oraz dodatkowo rozszerzony w drodze pisma przewodniego skarżącego z 1 lutego 2024 r. w sposób prawidłowy uprawdopodabniał wykazanie przez skarżącego obu przesłanek pozytywnych wydania w sprawie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a.; przy czym na uwadze należy mieć wykazanie przez skarżącego w treści przedmiotowego wniosku dodatkowo rozszerzonego w drodze pisma przewodniego skarżącego z 1 lutego 2024 r., co zostało pominięte w treści zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, uprawdopodobnienia przesłanek pozytywnych nakazujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzez należyte uprawdopodobnienie przez skarżącego, w tym również przez oferowane dowody przedłożone za pismem z 1 lutego 2024 r., niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody skarżącego na skutek wykonania zaskarżonej decyzji oraz przesłanki wykazania spowodowania treścią zaskarżonej decyzji skutków trudnych do odwrócenia, przy czym w sprawie Sąd I instancji całkowicie pominął okoliczności związane z wysokością tzw. nienależnie pobranych płatności wrażonej w zaskarżonej decyzji, kwotą, która swoją wysokością może realnie zagrozić dalszemu prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego, a nawet to dalszemu jakiemukolwiek finansowemu funkcjonowaniu skarżącego oraz jego rodziny, a co ma ogromne znaczenie w sprawie z uwagi na szereg zarzutów merytorycznych w skardze, a w sposób w dużej mierze przynajmniej uprawdopodobniony podważających samą to już zasadność zaskarżonej decyzji, w szczególności z uwagi na całkowicie błędnie przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie przez organy obu instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności.
W pierwszej kolejności przypomnieć wypada, co słusznie wytknął również Sąd I instancji, że przekonanie skarżącej, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, nie stanowi o istnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom i jest oderwane od oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nie zawiera przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w postaci wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia skargi (na wzór np. regulacji z art. 152 § 1 k.p.a. dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji we wznowionym postępowaniu administracyjnym). Sąd na etapie sprawy, w którym następuje rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze odnośnie do niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Z tego względu nie mogła odnieść zamierzonego skutku obszerna argumentacja zażalenia odwołująca się do wykazania zasadności sformułowanych w skardze zarzutów stawianych organowi przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
Na gruncie art. art. 61 § 3 p.p.s.a. strona zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna natomiast wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Uprawnienie do przyznania ochrony tymczasowej wiąże się zatem z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienia NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, niepubl.). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06, niepubl.).
Trafnie wyjaśnił Sąd I instancji, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. WSA prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Przedstawione natomiast w piśmie przewodnim skarżącego z 1 lutego 2024 r. informacje uzupełniające do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, będące w dużej mierze powtórzeniem uzasadnienia wniosku zawartego w skardze, a także wskazujące dodatkowo na konieczność wypowiedzenia przez skarżącego dzierżawy gruntów, na których prowadził swoje gospodarstwo rolne, nie pozwala na dokonanie oceny sytuacji finansowej skarżącego, a w konsekwencji nie daje podstaw do uznania, że spełnione zostały przesłanki art. 61 § 3 p.p.s.a. Chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony.
Podkreślić przy tym należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że zapłata kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji, tj. 223 350,29 zł, spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wnioskowanie takie należy uznać za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości przez Sąd sytuacji finansowej skarżącego. Brak udokumentowanych informacji o dochodach skarżącego oraz o jego stanie posiadania nie pozwala na skonfrontowanie kwoty należności z faktycznymi możliwościami płatniczymi wnioskodawcy. Ani we wniosku, ani w piśmie przewodnim skarżącego z 1 lutego 2024 r., ani też w zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, które uprawdopodobniałyby wystąpienie po stronie skarżącego zagrożenia w postaci konieczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej.
Dopiero takie informacje jak wskazane powyżej pozwoliłyby Sądowi ocenić, czy istotnie poniesienie kosztów związanych z wykonaniem obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją będzie wiązało się z wyrządzeniem skarżącemu szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście jego ogólnej sytuacji finansowej. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia ta nie była na tyle oczywista, by nie wymagała od strony aktywności przy uzasadnianiu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.