I GZ 331/26

I GZ 331/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
I SA/Bd 711/25 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2026-03-18
I GZ 223/26 - Postanowienie NSA z 2026-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 711/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 października 2025 r. nr 0401-IEW2.720.12.2025 w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA w Bydgoszczy lub sąd I instancji) postanowieniem z 18 marca 2026 r., działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.)., odrzucił skargę D. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 27 października 2025 r. nr 0401-IEW2.720.12.2025 w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że z uwagi na brak numeru PESEL skarżącego w aktach sądowych, został on wezwany do uzupełnienia tego braku formalnego skargi – korespondencją wysłaną na adres wskazany w skardze. Przesyłka została dwukrotnie awizowana, pierwszy raz 7 stycznia 2026 r., a następnie – w wyniku niepodjęcia, powtórnie 15 stycznia 2026 r. O awizowaniu przesyłki poinformowano adresata umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. W efekcie, z powodu niepodjęcia w terminie, przesyłka została zwrócona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (k. 32 – 33 akt sądowych), stosownie do art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze treść art. 73 p.p.s.a. oraz zaistniały stan faktyczny, sąd I instancji stwierdził, że doręczenie przedmiotowej przesyłki nastąpiło z dniem 21 stycznia 2026 r., czyli z upływem czternastego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, zaś w wyznaczonym przez sąd terminie siedmiodniowym liczonym od dnia następnego skarżący nie podał numeru PESEL.
Pismem z 31 marca 2026 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że nie ponosi winy za nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, ponieważ nie miał faktycznej możliwości zapoznania się z wezwaniem sądu. Wskazał, że przesyłka nie została mu skutecznie doręczona przez operatora pocztowego i nie miał realnej możliwości odebrania jej w terminie. Podniósł również, że o sprawie dowiedział się dopiero w dniu doręczenia odpisu postanowienia, tj. 31 marca 2026 r., więc uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący jednocześnie uzupełnił brak formalny przez podanie numeru PESEL.
W związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu, zawartym w przedmiotowym zażaleniu, WSA w Bydgoszczy postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r. odmówił przywrócenia terminu. Skarżący wniósł zażalenie na wskazane postanowienie. Zostało ono oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 czerwca 2026 r., sygn. akt I GZ 223/26.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie WSA w Bydgoszczy z 18 marca 2026 r., którym sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego. Kwestia przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi została już przez NSA rozpoznana i nie będzie elementem niniejszego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty zawarte w zażaleniu zmierzają w istocie do zakwestionowania skuteczności zastępczego doręczenia skarżącemu przesyłki (zawierającej wezwanie z 5 stycznia 2026 r.) w trybie art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach art. 65 – 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia – awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Celem wskazanych powyżej przepisów było uregulowanie kwestii dotyczącej obiegu korespondencji między adresatem przesyłki, osobą doręczającą a placówką pocztową (por. postanowienie NSA z 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia subiektywnego przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 111/13).
Równie istotne jest, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez awizo ciąży na skarżącym. Zatem kwestionując fakt pozostawienia stosownego zawiadomienia przez pracownika poczty skarżący winien wskazać takie okoliczności, które wzbudziłyby wątpliwości sądu w tym zakresie. Brak powyższego skutkuje przyjęciem, stosowanie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., że doręczenie przesyłki zostało dokonane skutecznie (por. postanowienie NSA z 27 września 2012 r. sygn. akt II OZ 811/12).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z 23 października 2013 r. sygn. akt I OZ 971/13). W niniejszej sprawie skarżący stosuje jeszcze ogólniejsze stwierdzenie, wskazując że "przesyłka nie została mu skutecznie doręczona przez operatora pocztowego". Natomiast, co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przytwierdzonym do zwróconej przesyłki, awizo zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego sąd I instancji słusznie ustalił na podstawie informacji zawartych na kopercie zaadresowanej do skarżącego, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 32 akt sądowych), że przedmiotowa korespondencja była w sposób prawidłowy dwukrotnie awizowana. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się informacja o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Filii Urzędu Pocztowego Bydgoszcz 1 ("FUP B-1") oraz umieszczeniu awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło 7 stycznia 2026 r. Powtórne awizowanie przesyłki nastąpiło 15 stycznia 2026 r. Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została zwrócona do WSA w Bydgoszczy jako nie podjęta w terminie. Wezwanie zostało pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 21 stycznia 2026 r., stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin do uzupełnienia ww. braków skargi upływał zatem w dniu 28 stycznia 2026 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.