I GZ 294/26

I GZ 294/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-07-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Bk 222/26 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. S., M. C. – wspólników s.c. E W. S., M. C. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 23 marca 2026 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd pierwszej instancji, WSA) postanowieniem z 24 czerwca 2026 r. (sygn. akt I SA/Bk 222/26) w sprawie ze skargi W.S., M.C. – wspólników s.c. E W. S., M.C. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z 23 marca 2026 r., w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie wypłaconych i pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2012-2014 (PROW 2007-2013) oraz kwot nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) za lata 2015-2022 (PROW 2014-2020) wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia wyżej opisanego postanowienia wskazał, że strona skarżąca w sposób pełny i rzetelny uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, o czym świadczy rozbudowane (przytoczone przez sąd jedynie w sposób zwięzły) uzasadnienie wniosku, poparte danymi i dokumentami obrazującymi sytuację finansową skarżących, jak również wykazujące związek przyczynowo-skutkowy między wykonaniem decyzji, a zaistnieniem przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu argumentacja wniosku w zestawieniu z wysoką kwotą wynikającą z zaskarżonej decyzji przemawia za wstrzymaniem jej wykonania. Z decyzji wynika bowiem konieczność zapłaty łącznej kwoty ponad 250 000 zł, która jest obiektywnie kwotą na tyle znaczną, że można przyjąć, iż strona skarżąca nie będzie w stanie pokryć tej kwoty jednorazowo bez wpływu na swoją płynność finansową. Z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika 1 czerwca 2026 r. wynika, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym doszło już do zajęcia rachunków bankowych skarżących na kwotę ponad 12 mln zł, co istotnie ogranicza możliwość bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej oraz regulowania zobowiązań wobec kontrahentów, pracowników i instytucji publicznoprawnych. Sąd wziął pod uwagę jeszcze inne sprawy zawisłe przed Sądem.
Sąd podkreślił, że co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednak konsekwencji uiszczenia należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w połączeniu z sytuacją finansową skarżących może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie pozbawienia ich środków do prowadzenia działalności gospodarczej, utraty zdolności finansowej oraz źródła dochodów.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący uprawdopodobnili istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody łub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy przedstawione przez nich twierdzenia oraz dokumenty nie pozwalały na przyjęcie spełnienia ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej.
2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych wynikający z zaskarżonej decyzji uzasadnia wystąpienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy zwrot środków publicznych ma charakter restytucyjny i sam w sobie nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania decyzji.
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie postanowienia, polegające na niewskazaniu, jakie konkretne okoliczności faktyczne oraz które dokumenty przedłożone przez skarżących świadczą o spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co uniemożliwia przeprowadzenie skutecznej kontroli instancyjnej.
4. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej, zaprzestania działalności gospodarczej oraz niewypłacalności skarżących, mimo że okoliczności te nie zostały wykazane ani uprawdopodobnione w stopniu wymaganym przez art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, wskazuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot powołujący się na te okoliczności, że one zachodzą (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 998/14, z 13 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1504/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni ocenę Sądu pierwszej instancji, że wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji zasługiwał na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Jednocześnie na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu pierwszej instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny.
Strona skarżąca do wniosku przedłożyła: ewidencję środków trwałych, arkusz spisu z natury - wyciąg z rachunków bankowych z okres styczeń - marzec 2026 r. - zeznania PlT-36, a wnosząc o przyspieszanie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, ze doszło już do zajęcia rachunków bankowych co istotnie ogranicza możliwość bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania zobowiązań wobec kontrahentów, pracowników i instytucji publicznoprawnych.
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeanalizował przedłożone przez stronę skarżącą dokumenty, wszechstronnie je rozważył i na ich podstawie zajął stanowisko w sprawie, czemu dał wyraz w poprawnym uzasadnieniu słusznie uznając, że strona wypełniła ciążący na niej obowiązek, wynikający z przywołanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. w zakresie wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie.
Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że strona skarżąca uprawdopodobniła okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. i przedstawiła na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jej sytuację finansową i materialną, a całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego dawał podstawy do zastosowania wobec strony ochrony tymczasowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.