I GZ 23/26

I GZ 23/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 85 - 87, art. 88, art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt III SPP/Po 73/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 listopada 2024 r., nr 3001-IEE.7113.342.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 19 listopada 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 73/25 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w sprawie ze skargi W. N. (dalej zwanego: skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 26 listopada 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie sprawy:
Pismem z 1 września 2025 r. skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z 25 czerwca 2025 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (formularz PPF stanowił załącznik do pisma) w terminie 7 dni od daty jego otrzymania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie wraz z formularzem 24 września 2025 r. Skarżący w wyznaczonym terminie nie złożył formularza PPF – formularz został wniesiony 6 października 2025 r. (data stempla k. 12). Z uwagi na powyższe, zarządzeniem z 10 października 2025 r., sąd I instancji pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z 7 listopada 2025 r. w odniesieniu do ww. zarządzenia skarżący wniósł sprzeciw domagając się uchylenia zarządzenia w całości oraz przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 19 listopada 2025 r. (karta 23) WSA w Poznaniu utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 10 października 2025 r. Z kolei postanowieniem z 19 listopada 2025 r. (karta 27) sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Pismem z 16 grudnia 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji. W zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, sprostowania części orzekającej i rozpoznania wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia sądu I instancji w zakresie odmowy przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF).
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1427, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) jest dopuszczalny, bowiem uchybienie temu terminowi nie powoduje dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Wskazać w tym miejscu należy, że strona nie traci możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący ma możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie (por. postanowienia NSA z: 20 lutego 2025 r. sygn. akt III FZ 67/25; 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II GZ 1307/16).
Wobec powyższego, skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) jest niedopuszczalny, to sąd I instancji nieprawidłowo rozpoznał go i odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do jego złożenia. Sąd powinien bowiem wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.