I GZ 227/26

I GZ 227/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I SA/Po 260/26 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2026-04-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 86 par. 1, art.87 par. 1-2, 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zarządcy Masy Sanacyjnej [...] S.A. w restrukturyzacji w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Po 260/26 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Zarządcy Masy Sanacyjnej [...] S.A. w restrukturyzacji w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 listopada 2025 r., nr 3001-IOC.4303.5.2025 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 260/26 oddalił skargę Zarządcy Masy Sanacyjnej [...] S.A. w restrukturyzacji w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 listopada 2025 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług.
Pełnomocnik skarżącej pismem z 30 kwietnia 2026 r. skierował Sądu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
WSA postanowieniem z 13 maja 2026 r. odmówił przywrócenia terminu wskazując w uzasadnieniu, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika. Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu, ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne.
W ocenie WSA na gruncie przedmiotowej sprawy pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku swojego zawinienia w uchybieniu terminu. Okoliczności sprawy, zdaniem WSA zdają się dowodzić - wbrew zamiarom Skarżącej i jej pełnomocnika, że jej pełnomocnik nie działał w sprawie z należytą starannością wymaganą od zawodowego pełnomocnika.
Zarządca Masy Sanacyjnej [...] S.A. w restrukturyzacji w G. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wnioskowanej czynności ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W zażaleniu zarzucił, m.in. że Sąd nie odniósł się do wszystkich argumentów przemawiających za przywróceniem terminu, błędnie zakwalifikował nadzwyczajne okoliczności, które wystąpiły w sprawie i przyjął nadzwyczajny standard staranności w stosunku do zawodowych pełnomocników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 ppsa: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.
Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71,, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat, czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. I FZ 69/09, LEX nr 565711).
Podkreślić należy, że mocodawcę obciąża odpowiedzialność za wybór osoby, której udzielił pełnomocnictwa, obciążają go też skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań. W świetle ugruntowanego stanowiska tak sądów administracyjnych, jak i przedstawicieli literatury przedmiotu, nie budzi wątpliwości, że następstwem udzielenia pełnomocnictwa jest powstanie po stronie pełnomocnika uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Osoba działająca przez pełnomocnika działa zatem w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu pomocy świadczonej przez inną osobę (zob. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023 r., art. 32).
Zauważyć należy, że okoliczności związane z realizacją stosunku pełnomocnictwa, wskazywane w niniejszej sprawie, tj. problemy z pocztą elektroniczną po stronie pełnomocnika, obciążenie psychiczne pełnomocnika będące wynikiem zbiegu obciążenia zawodowego i osobistego oraz niedopełnienie przez pracownika kancelarii czynności administracyjnych zmierzających do monitorowania terminu i zapewnienia jego dochowania, nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia braku winy strony w dokonywaniu czynności, jeżeli są to okoliczności gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. Zasadnie zwrócił na to uwagę WSA w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wraz z wnioskiem jak i zażaleniem nie przedstawiono żadnych dowodów uprawdopodabniających twierdzenia zawarte w tych pismach procesowych, za wyjątkiem oświadczeń, że to po stronie pełnomocników leżały przyczyny uchybienia terminu.
Ponadto Sad I instancji prawidłowo wskazał, że okoliczności sprawy zdają się dowodzić, że pełnomocnik skarżącej nie działał w sprawie z należytą starannością wymaganą od zawodowego pełnomocnika, o czym świadczy ten fragment uzasadnienia: "[...] pełnomocnik wskazywał m.in. wstrząs psychiczny osoby wracającej pociągiem z rozprawy w związku ze śmiertelnym potrąceniem człowieka. Jak jednak wynika z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu – o potrzebie złożenia wniosku poinformowała ona dnia następnego. Po drugie, pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił problemów z pocztą elektroniczną. Po trzecie, w żaden sposób nie wykazano, dlaczego nie doszło do złożenia – nieskomplikowanego przecież – wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez cały okres 7 dni, choćby ostatniego dnia. Przede wszystkim jednak, pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, dlaczego nie mógł posłużyć się osobą trzecią, choć w sprawie występowali doradca podatkowy jako pełnomocnik główny oraz jako pełnomocnik substytucyjny [...]."
W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa., orzekł, jak w sentencji postanowienia