I GZ 200/26

I GZ 200/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 18, art. 22 § 1 i § 2, art. 24 § 1, art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3252/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie asesorów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 9 września 2024 r. nr DIR-IIa.025.46.2022.IS.5 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za niepodatkowe należności budżetowe postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3252/24, na postawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi J. C. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 9 września 2024 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania oddalił wniosek o wyłączenie asesora WSA M. S. oraz asesora WSA P. G. od orzekania w sprawie.
W uzasadnieniu sąd I instancji podkreślił, że skarżący wyraźnie wskazał art. 19 p.p.s.a. jako podstawę prawną swojego wniosku, dlatego też został on rozpoznany jako wniosek o wyłączenie asesora w trybie tego przepisu. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący, na podstawie tego przepisu, żądał wyłączenia asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. oraz P. G. wskazując, iż to okoliczności towarzyszące powołaniu ich na stanowisko asesora sądowego mają wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. W związku z powyższym sąd wyjaśnił, że z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r. sygn. I FPS 3/22, mającej moc zasady prawnej, wynika, iż podstawą wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego), składanego w trybie art. 19 p.p.s.a., nie mogą być okoliczności towarzyszące jego powołaniu na stanowisko sędziego czy asesora sądowego i konieczne jest podanie innej przyczyny, która "mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Tymczasem, zdaniem sądu, znaczna część uzasadnienia wniosku skarżącego dotyczy okoliczności powołania M. S. oraz P. G. na stanowiska asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd stwierdził, że do ich badania nie jest uprawniony skład orzekający wyznaczony do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności asesorów M. S. oraz P. G. w niniejszej sprawie. Wprawdzie skarżący podniósł liczne zarzuty, które miały świadczyć o pozbawieniu go jego praw w ramach postępowań przed sądami administracyjnymi, lecz, zdaniem sądu, nie odnosiły się one ani do asesorów M. S. oraz P. G., ani do niniejszego postępowania czy czynności podjętych w jego toku. Sąd podkreślił, że stanowisko skarżącego co do organizacji pracy sądu oraz przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne nie ma wpływu na ocenę bezstronności asesorów M. S. oraz P. G. w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż z treści oświadczeń złożonych przez asesorów M. S. oraz P. G. wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, czy to określone w art. 18, czy też w art. 19 p.p.s.a., które dawałyby podstawy do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości.
Zażaleniem skarżący zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przychylenie się do wniosków strony, ze względu na błędne ustalenie przez sąd I instancji, że wniosek był oparty o kwestie formy powołania sędziów i asesora przez konstytucyjny organ zamiast przez organ nie konstytucyjny (neo-KRS) a zachowania sędziów przez przyjęcie nominacji świadczyło nie tylko o nietycznym serwilistycznym stosunku do władzy wykonawczej, z którą strona ma spór ale przez złamanie ślubowania sędziowskiego oraz zasady stania na straży konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.
Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie (asesorzy) nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) – art. 19 p.p.s.a.
Funkcją instytucji wyłączenia sędziego (asesora) jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) w sytuacji kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z 11 października 2023 r. sygn. akt III OZ 451/23; CBOIS). Wyłączenie sędziego (asesora) na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r. sygn. I FPS 3/22, zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania.
Mając na uwadze powyższe sąd I instancji trafnie stwierdził, że nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesorów w kontekście okoliczności towarzyszących ich powołaniu i ich postępowania po powołaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że argumenty prezentowane w uzasadnieniu zażalenia nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie wskazują na okoliczności, które w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. mogłyby być uznane za przesłanki wyłączenia sędziego (asesora).
Z akt sprawy wynika, że asesorzy, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli stosowne oświadczenia, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Złożone przez asesorów w tej sprawie oświadczenia, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, nie budzą wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do ich prawdziwości.
W konsekwencji stwierdzić należy, że sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie asesorów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.