I GZ 195/26

I GZ 195/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Sz 97/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2025 r., nr 3201-IEE.7192.164.2025.1 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 26 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 97/26 na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.2026.143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił E. B. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 22 grudnia 2025 r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów administracyjnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości problem wykonania aktu administracji dotyczy więc aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy określonego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki. Postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, bowiem w wyniku wydania takiego rodzaju aktu administracyjnego nie powstaje obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i uwzględnienie wniosku, ewentualnie – uchylenie zaskarżanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę przepisów prawa procesowego, tj.:
• art. 61 § 2 i 3 § p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych, a nadto przepisy prawa umożliwiają nakazanie wstrzymania czynności egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny;
• art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed sądami administracyjnymi podczas gdy stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
• art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie wykładni przepisów procesowych, która w praktyce prowadzi do pozbawienia skarżącej realnej i efektywnej ochrony sądowej, bowiem mimo toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego dopuszcza dalsze prowadzenie egzekucji ze świadczeń stanowiących podstawę jej utrzymania. Taka wykładnia przepisów prowadzi do sytuacji, w której ochrona sądowa ma charakter iluzoryczny, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi następuje już po powstaniu skutków, których nie da się w pełni odwrócić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu).
Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy zatem tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 714/08). Do wykonania nie kwalifikują się natomiast te akty prawne, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie utrzymujące w mocy postanowienie organu o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Postanowienie to nie wywiera skutków prawnych dla skarżącej, co zresztą zostało w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji trafnie dostrzeżone. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.