I GZ 194/26

I GZ 194/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Sz 96/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2025 r., nr 3201-IEE.7192.163.2025.5 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 26 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 96/26 na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.2026.143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił E.B. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 22 grudnia 2025 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wstrzymanie wykonania wniosku może dotyczyć jedynie aktów administracyjnych korzystających z przymiotu wykonalności. Zaskarżone postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego takiego przymiotu nie posiada. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Cechy tej co do zasady nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i uwzględnienie wniosku, ewentualnie – uchylenie zaskarżanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę przepisów prawa procesowego, tj.:
• art. 61 § 2 i 3 § p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych, a nadto przepisy prawa umożliwiają nakazanie wstrzymania czynności egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny;
• art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed sądami administracyjnymi podczas gdy stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
• art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie wykładni przepisów procesowych, która w praktyce prowadzi do pozbawienia skarżącej realnej i efektywnej ochrony sądowej, bowiem mimo toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego dopuszcza dalsze prowadzenie egzekucji ze świadczeń stanowiących podstawę jej utrzymania. Taka wykładnia przepisów prowadzi do sytuacji, w której ochrona sądowa ma charakter iluzoryczny, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi następuje już po powstaniu skutków, których nie da się w pełni odwrócić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu).
Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy zatem tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 714/08). Do wykonania nie kwalifikują się natomiast te akty prawne, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jest to postanowienie, które nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania obowiązku. Stanowi ono rozstrzygnięcie proceduralne i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności decyzji. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, stwierdzić należy, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia aktu niewywołującego skutków materialnoprawnych.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.