I GZ 171/25

I GZ 171/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Właściwość sądu
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 19 § 4, art. 22 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Po 428/24 w zakresie stwierdzenia swojej niewłaściwości i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sprawie ze skargi N. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2024 r. nr 540000.71.517.3.2024-RED w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 428/24 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sprawie ze skargi N. G. (dalej: skarżąca) na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2024 r. nr 540000.71.517.3.2024-RED w przedmiocie oddalenia zarzutu w egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia WSA w Poznaniu wskazał, że postanowienie organu zostało wydane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie zaś do treści art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest miasto stołeczne Warszawa. Zgodnie więc z literalnym brzmieniem art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sądem właściwym do rozpoznania skargi na akty przez niego wydane jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W ocenie Sądu I instancji skarga w niniejszej sprawie została złożona na postanowienie organu z 18 czerwca 2024 r. w zakresie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Sprawy z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji nie zostały objęte rozporządzeniem z 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773 ze zm.). W związku z czym zastosowanie w sprawie znajduje zatem ogólna reguła ujęta w art. 13 § 2 p.p.s.a.
W zażaleniu na postanowienie WSA w Poznaniu skarżąca stwierdziła, że nie rozumie dlaczego jej sprawa ma być rozpoznawana przez sąd w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że skarżąca złożyła skargę na postanowienie ZUS z 18 czerwca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 18 kwietnia 2024 r. oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułów wykonawczych.
Skarga na zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym organu egzekucyjnego lub egzekutora jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego, a nie skargą w rozumieniu przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., III SA 1995/99; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powoduje to, iż tryb składania skargi na czynności czy zarzuty egzekucyjne, których ujęcie w skardze przesądza o możliwości jej uwzględnienia, muszą być zrekonstruowane na gruncie ustawy egzekucyjnej i dotyczącego jej orzecznictwa sądowego, jak i wypowiedzi doktryny prawa.
Art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) określa/wskazuje organy egzekucyjne oraz środki egzekucyjne jakie mogą stosować.
Z treści art. 19 § 4 u.p.e.a. wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Natomiast zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a.
W związku z powyższym należy stwierdzić, ze organem egzekucyjnym jest Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Konkludując, zgodnie z powołanymi przepisami u.p.e.a. i Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu jest właściwym miejscowo i rzeczowo organem egzekucyjnym do rozpoznania zarzutów egzekucyjnych skarżącej. A co za tym idzie, właściwym sądem do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie będzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. uchylił postanowienie.