I GZ 133/26

I GZ 133/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3 i 5, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2813/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 lipca 2025 r. nr 162/2025 w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 listopada 2025 r., sygn. akt. V SA/Wa 2813/25 na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935, obecnie: Dz.U.2026.143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił L. H. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 1 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.
Sąd I instancji wskazał, że w treści skargi został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Prezesa ARiMR, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku przez organ - o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd. Skarżący podniósł, że wykonanie tej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bowiem Dyrektor OR ARiMR wydał 7 lipca 2025 r. decyzję w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu pomocy finansowej na operacje "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, a kwota nienależnie pobranych środków została ustalona na poziomie 160 000 zł, zaś skarżący został wezwany do jej uiszczenia w terminie dwóch miesięcy. Skarżący stwierdził, że nie posiada środków finansowych na opłacenie tak znacznej kwoty zwrotu.
Prezes ARiMR postanowieniem z 11 września 2025 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem skarżącego o wstrzymanie wykonania została objęta decyzja administracyjna w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej oraz odmowy uznania przypadku wskazanego przez skarżącego za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie posiada przymiotu wykonalności, ponieważ nie przyznaje ona Skarżącemu żadnych uprawnień, ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków, zatem nie można mówić w tym przypadku o możności wywołania przez tę decyzję niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie Sądu uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji odnosi się w istocie do potencjalnych skutków wykonania innego rozstrzygnięcia - to jest wydanej wobec skarżącego decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Argumenty te nie mogą uzasadniać wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej oraz odmowy uznania przypadku wskazanego przez skarżącego za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, która nie zobowiązała skarżącego do zwrotu żadnej kwoty.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja Prezesa ARiMR nr 162/2025 z dnia 1 lipca 2025 r. nie posiada przymiotu wykonalności, podczas gdy w rzeczywistości decyzja ta wywołuje bezpośrednie i realne skutki prawne w sferze praw i obowiązków skarżącego, a w szczególności stanowi ona podstawę do wydania oraz wykonania decyzji Dyrektora Małopolskiego Oddziału ARiMR z 7 lipca 2025 r., nr OR06-65060-OR0600097/20, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020, w kwocie 160.000 zł;
b. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie funkcjonalnego związku pomiędzy zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR nr 162/2025 z 1 lipca 2025 r. a decyzją Dyrektora Małopolskiego Oddziału z 7 lipca 2025 r., ustalającą kwotę do zwrotu, co skutkowało błędnym przyjęciem, że brak jest ryzyka wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego;
c. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób lakoniczny i schematyczny, bez odniesienia się do zasadniczej argumentacji strony skarżącej dotyczącej realnego i aktualnego zagrożenia egzekucją kwoty 160.000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji pozostaje w oderwaniu (jest niezależne) od oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jest to bowiem postępowanie wpadkowe toczące się w ramach postępowania głównego – kontroli decyzji administracyjnej. Sąd w takim postępowaniu (wpadkowym) nie odnosi się więc do prawidłowości wydanej decyzji. A rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest tylko kontrola instancyjna postanowienia WSA w Warszawie o oddaleniu wniosku. Zatem wynik niniejszego postępowania wpadkowego nie ma wpływu na wynik postępowania sądowego odnośnie legalności zaskarżonej decyzji.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wykonalnymi zaś aktami są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.
Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony. Sąd I instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest akt – decyzja organu dotycząca odmowy zmiany decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej".
Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o braku zgody na zmianę decyzji ostatecznej. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe i nie podlega wykonaniu.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.