I GZ 128/25

I GZ 128/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 12, art. 199, art. 220 par. 1, art. 230 par. 1 i 2, art. 239 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 445/24 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 maja 2024 r. nr 0601-IEE.7192.87.2024.2 przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 445/24 oddalił wniosek B. B. (dalej: skarżąca) oraz Stowarzyszenia I. [...] (dalej: uczestnik postępowania lub Stowarzyszenie) o wyłączenie sędziów WSA w Lublinie Moniki Kazubińskiej-Kręcisz, Andrzeja Niezgody i Grzegorza Wałejki w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 maja 2024 r., sygn. akt 0601-IEE.7192.87.2024.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżąca oraz uczestnik postępowania.
Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2024 r. wezwał uczestnika postępowania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535).
Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że jest organizacją pozarządową. Dodatkowo zaznaczył, że nie jest dopuszczalne by w postępowaniach sądowych nawet w sprawach w których uczestniczą organizacje pozarządowe nie przestrzegana była Konstytucja, by nie uwzględniana była hierarchia stosowania prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Stosownie zaś do art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są w myśl art. 230 § 2 p.p.s.a.: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania.
Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.
Zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zakres znaczeniowy pojęcia "strona" obejmuje trzy rodzaje podmiotów postępowania. Po pierwsze, pojęcia tego użyto do określenia stron postępowania sądowoadministracyjnego tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Po drugie pod tym pojęciem może kryć się "uczestnik tego postępowania na prawach strony". Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Miało ono prawo wnieść zażalenie korzystając z uprawnień strony nadanych mu poprzez uznanie za uczestnika postępowania z mocy art. 33 § 2 p.p.s.a. Niemniej jednak stroną skarżącą nadal pozostaje B. B. i to jej przysługuje zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Podstawy do zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych nie zawiera również art. 239 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057 - dalej: u.d.p.p.w.) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
W powyższym przepisie nie ma mowy, że zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat obejmuje podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 u.d.p.p.w. tj. organizacje pozarządowe określone w pkt 1 i 2 tego artykułu. Należy również zauważyć, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika, że skarżące Stowarzyszenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego.
Ponadto jak już wskazano powyżej Stowarzyszenie nie występuje w niniejsze sprawie jako strona we "własnej sprawie". Pojęcie “sprawy własnej" trzeba zaś odnosić nie do wykonywanej przez stowarzyszenie działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych (zob. postanowienie NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1013/16). Przedmiot niniejszej sprawy nie wskazuje, iż mamy do czynienia z taką sytuacją.
Skoro w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zaskarżonym zarządzeniem wezwał je do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 100 zł, co odpowiadało § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r.
Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.