I GZ 128/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie Stowarzyszenia I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 445/24, dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Sprawa wywodzi się ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. WSA w Lublinie wcześniej oddalił wniosek skarżącej i Stowarzyszenia o wyłączenie sędziów, a od tego postanowienia wniesiono zażalenie. Przewodniczący Wydziału WSA wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na to zarządzenie, podnosząc, że jest organizacją pozarządową i kwestionując przestrzeganie Konstytucji oraz hierarchii stosowania prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Stowarzyszenia. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania, a wpis sądowy pobiera się od pism wszczynających postępowanie w danej instancji, takich jak zażalenie (art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że art. 12 p.p.s.a. definiuje 'stronę' szeroko, obejmując także uczestnika postępowania na prawach strony, jakim jest Stowarzyszenie. Jednakże, zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. przysługuje stronie skarżącej wnoszącej skargę w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w tej sprawie stroną skarżącą jest B. B. Sąd stwierdził również, że Stowarzyszenie nie spełnia przesłanek do zwolnienia z opłat na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego i nie działa w 'sprawie własnej' w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, zarządzenie Przewodniczącego WSA o wezwaniu do uiszczenia wpisu było prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez uczestników postępowania sądowoadministracyjnego, w tym stowarzyszenia, oraz przesłanek zwolnienia z tych opłat.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której stowarzyszenie wnosi zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, a nie jest stroną skarżącą w pierwotnym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy stowarzyszenie, będące uczestnikiem postępowania na prawach strony, jest zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stowarzyszenie nie jest zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, jeśli nie spełnia przesłanek określonych w przepisach, w szczególności nie jest stroną skarżącą w 'sprawie własnej' ani nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Stowarzyszenie, mimo statusu uczestnika postępowania na prawach strony, nie jest stroną skarżącą w rozumieniu przepisów o zwolnieniu z kosztów sądowych. Ponadto, Stowarzyszenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego i nie działało w 'sprawie własnej' w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a., co wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia.
Czy pojęcie 'strona' w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmuje uczestnika postępowania na prawach strony w kontekście obowiązku ponoszenia kosztów sądowych?
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie 'strona' obejmuje również uczestnika postępowania na prawach strony, jednakże uprawnienia procesowe, w tym potencjalne zwolnienia, są rozpatrywane indywidualnie w zależności od konkretnych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 12 p.p.s.a., który definiuje 'stronę' szeroko, obejmując także uczestnika postępowania na prawach strony. Jednocześnie zaznaczył, że samo objęcie definicją nie oznacza automatycznego stosowania wszystkich przywilejów przysługujących stronie skarżącej.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
p.p.s.a. art. 220 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący wzywa do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni.
p.p.s.a. art. 230 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis.
p.p.s.a. art. 230 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pismami wszczynającymi postępowanie są m.in. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie.
p.p.s.a. art. 239 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje stronie skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest umorzenie postępowania egzekucyjnego.
p.p.s.a. art. 239 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organizacje pożytku publicznego oraz organizacje pozarządowe mogą być zwolnione z opłat sądowych w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 12
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definicja strony obejmuje również uczestnika postępowania na prawach strony.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 1 pkt 7
Określa wysokość wpisu sądowego od zażalenia.
u.d.p.p.w. art. 3 § 2
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Określa rodzaje organizacji pozarządowych.
u.d.p.p.w. art. 3 § 3
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Określa podmioty wymienione w tym przepisie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stowarzyszenie nie spełnia przesłanek do zwolnienia z wpisu sądowego jako uczestnik postępowania na prawach strony. • Stowarzyszenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego. • Stowarzyszenie nie działało w 'sprawie własnej' w rozumieniu przepisów o zwolnieniu z opłat.
Odrzucone argumenty
Stowarzyszenie, jako organizacja pozarządowa, powinno być zwolnione z opłat sądowych. • Niedopuszczalne jest nieprzestrzeganie Konstytucji i hierarchii stosowania prawa w sprawach z udziałem organizacji pozarządowych.
Godne uwagi sformułowania
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. • Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. • Pojęcie 'sprawy własnej' trzeba zaś odnosić nie do wykonywanej przez stowarzyszenie działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji.
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez uczestników postępowania sądowoadministracyjnego, w tym stowarzyszenia, oraz przesłanek zwolnienia z tych opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której stowarzyszenie wnosi zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, a nie jest stroną skarżącą w pierwotnym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących kosztów sądowych i statusu uczestnika postępowania. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Czy stowarzyszenie zawsze musi płacić wpis sądowy? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.