I GSK 994/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Fundacji "A" w "B." od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego o zwrocie środków unijnych. Sprawa dotyczyła projektu "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego", w ramach którego Fundacja otrzymała dofinansowanie. Organ uznał, że projekt był realizowany niezgodnie z umową, ponieważ nie osiągnięto kluczowych wskaźników, co skutkowało koniecznością zwrotu kwoty 347 073,20 zł. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko, wskazując na nieosiągnięcie celu głównego projektu, jakim było zapewnienie wsparcia dla 30 dzieci przez 11 miesięcy. NSA w wyroku z 8 października 2025 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że beneficjent nie wykazał należytej staranności w realizacji projektu, a opóźnienia w rekrutacji, które nastąpiły jeszcze przed pandemią COVID-19, były jego własną winą. Sąd odrzucił argumenty o wpływie pandemii jako usprawiedliwieniu dla niezrealizowania celów projektu, wskazując, że inne podmioty radziły sobie lepiej w podobnych warunkach. NSA uznał, że nieosiągnięcie co najmniej 50% zakładanych wskaźników skutkuje obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania, a szkoda w budżecie UE jest równowartością zwróconej kwoty. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego ani postępowania przez Sąd I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu środków unijnych w przypadku niezrealizowania celów projektu, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19 i obowiązku wykazania należytej staranności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji projektu edukacyjnego i konkretnych przepisów dotyczących funduszy UE. Interpretacja wpływu pandemii może być różna w zależności od okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieosiągnięcie zakładanych wskaźników projektu finansowanego ze środków unijnych, nawet z powodu czynników zewnętrznych lub opóźnień, uzasadnia zwrot całości dofinansowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieosiągnięcie co najmniej 50% zakładanych wskaźników projektu skutkuje obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania, a beneficjent jest zobowiązany do wykazania należytej staranności w celu zapobieżenia negatywnym skutkom, w tym pandemii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że główny cel projektu nie został osiągnięty z powodu opóźnień w rekrutacji spowodowanych przez beneficjenta, a nie przez czynniki zewnętrzne. Pandemia COVID-19 nie zwalnia z odpowiedzialności za brak należytej staranności i udokumentowania działań zapobiegawczych. Nieosiągnięcie 50% wskaźników skutkuje zwrotem całości środków.
Czy pandemia COVID-19 może stanowić podstawę do zwolnienia beneficjenta z obowiązku zwrotu środków unijnych w przypadku niezrealizowania celów projektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pandemia COVID-19 nie zwalnia automatycznie beneficjenta z obowiązku zwrotu środków, jeśli nie wykaże on należytej staranności w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom i nie udokumentuje tych działań. Opóźnienia w realizacji projektu, które nastąpiły przed pandemią, obciążają beneficjenta.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że okoliczności związane z pandemią wystąpiły po znacznym opóźnieniu w realizacji projektu, a beneficjent nie udokumentował działań zapobiegawczych. Inne projekty w tym samym konkursie nie odnotowały negatywnego wpływu pandemii na nabór.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe uzasadnienie wyroku?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i poddawało się kontroli instancyjnej, zawierając przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, zastosowanych przepisów i podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd NSA uznał, że uzasadnienie WSA zawierało niezbędne elementy, a zarzuty dotyczące jego kompletności lub odmiennej interpretacji materiału dowodowego nie stanowiły naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepisy (13)
Główne
u.f.p. art. 207 § 1 pkt 2
Ustawa o finansach publicznych
Podstawa do określenia kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi w przypadku realizacji projektu w sposób sprzeczny z umową lub nieosiągnięcia zamierzonych celów i rezultatów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez sąd pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.
Pomocnicze
u.f.p. art. 207 § ust. 9
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 184
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy naruszenia procedur przy wydatkowaniu środków unijnych.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.
p.p.s.a. art. 138
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięć sądu administracyjnego w przedmiocie odwołania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 88
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem covid-19 art. 5 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem covid-19 art. 12 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieosiągnięcie przez beneficjenta co najmniej 50% zakładanych wskaźników projektu. • Brak należytej staranności beneficjenta w realizacji projektu i przeciwdziałaniu negatywnym skutkom. • Opóźnienia w rekrutacji spowodowane przez beneficjenta, a nie czynniki zewnętrzne. • Pandemia COVID-19 nie zwalnia z odpowiedzialności za niezrealizowanie celów projektu bez udokumentowania działań zapobiegawczych.
Odrzucone argumenty
Nieosiągnięcie wszystkich wskaźników nie było rezultatem działania/zaniechania beneficjenta, lecz czynników zewnętrznych (organu, pandemii). • Brak związku przyczynowego między rzekomym naruszeniem a potencjalną szkodą. • Organ nie wykazał faktycznej lub potencjalnej szkody w budżecie UE. • Żądanie zwrotu całości dofinansowania jest nieproporcjonalne. • Naruszenie art. 12 specustawy funduszowej poprzez niezastosowanie w sytuacji pandemii. • Naruszenie art. 7 i 88 k.p.a. (brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego). • Naruszenie art. 138 k.p.a. (utrzymanie w mocy decyzji bez podstaw).
Godne uwagi sformułowania
Istota sprawy sprowadza się do negowania stanowiska zgodnie z którym do dnia 31 grudnia 2019 r. zrekrutowanych zostało 4 dzieci... • Bezpośrednim efektem realizacji projektu miało być dofinansowanie miejsc wychowania przedszkolnego dla trzydzieściorga dzieci... • Wbrew twierdzeniu skarżącego z materiału dowodowego nie wynika, aby przyczyną braku realizacji założonych celów projektu były 'czynniki zewnętrzne leżące po stronie organu’... • Pojęciem osobomiesiące posłużono się przy tym na gruncie rozpatrywanej sprawy dokonując wyliczenia stopnia wykonania przez skarżącego kasacyjnie kluczowego wskaźnika... • Za prawidłowo zrealizowaną należy uznać część projektu rozliczoną zgodnie z regułą proporcjonalności pod warunkiem, że Beneficjent osiągnie co najmniej 50 % wartości docelowej założonych wskaźników.
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Sobocha-Holc
członek
Małgorzata Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu środków unijnych w przypadku niezrealizowania celów projektu, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19 i obowiązku wykazania należytej staranności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji projektu edukacyjnego i konkretnych przepisów dotyczących funduszy UE. Interpretacja wpływu pandemii może być różna w zależności od okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu środków unijnych i wpływu pandemii na realizację projektów, co jest istotne dla wielu beneficjentów. Pokazuje, jak sąd ocenia odpowiedzialność za niezrealizowanie celów.
“Pandemia usprawiedliwieniem dla zwrotu unijnych dotacji? Sąd NSA rozwiewa wątpliwości.”
Dane finansowe
WPS: 347 073,2 PLN
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.