I GSK 98/24

I GSK 98/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
III SA/Gd 41/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-10-05
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Jakub Praski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 41/23 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 15 listopada 2022 r. nr 1113/403/22 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. B. na rzecz Zarządu Województwa Pomorskiego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 5 października 2023 r., III SA/Gd 41/23 oddalił skargę M. B. (skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego (organ) z 15 listopada 2022 r., stanowiącą załącznik do uchwały Zarządu Województwa Pomorskiego z 15 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
M. B. (dalej: "skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie, zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
a. wyrok Sądu Rejonowego Poznań w Poznaniu z [...] 2023 r., sygn. akt [...] - w aktach sprawy - na fakt złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, tj. przed upływem 30 dni od chwili, gdy spółka stała się niewypłacalna, w konsekwencji zwalniając się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 § 2 ustawy z 15 września 2000 roku - Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1467- dalej jako "KSH"), którego przesłanki zastosowania są analogiczne do tych z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 - dalej jako "OP");
b. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lipca 2023 r., V SA/Wa 2298/22 - na fakt złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, tj. przed upływem 30 dni od chwili, gdy spółka stała się niewypłacalna, w konsekwencji zwalniając się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a. OP;
c. Decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] w sprawie odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z 14 listopada 2023 r. - na fakt złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, tj. przed upływem 30 dni od chwili, gdy spółka stała się niewypłacalna, w konsekwencji zwalniając się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a. OP;
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
I. Naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.:
1. art. 116 OP poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że wobec Skarżącego zachodzą przesłanki pozytywne i nie zachodzi żadna przesłanka negatywna, warunkująca solidarną odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania Spółki K. I. sp. z o.o. w likwidacji (dalej jako "Spółka"), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak powstania takiej odpowiedzialności;
2. art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 - dalej jako "PU") poprzez przyjęcie, że Skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości po terminie;
3. art. 11 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1a i 2 PU poprzez jego błędną wykładnię, skutkujące błędnym ustaleniem, że stan niewypłacalności Spółki zaistniał w dniu 8 czerwca 2018 r.;
4. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 2023 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483) dotyczący zaufania obywateli do państwa, wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnych rozstrzygnięć, co do braku odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania spółki i orzekania co do tej samej osoby i tego samego stanu faktycznego i prawnego w sposób odmienny.
II. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 - dalej jako "KPA") w związku z art. 84 KPA poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo uznania, że w sprawie zachodzi potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych dla oceny sprawozdań finansowych spółki, a w konsekwencji naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
2. art. 80 KPA w związku z art. 7 KPA poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów skutkującej błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że stan niewypłacalności Spółki powstał z dniem 8 czerwca 2018 r., poprzez ocenę materiału zgromadzonego w aktach sprawy bez posiadania specjalistycznej wiedzy, wymaganej dla właściwej oceny tych dowodów, w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii, księgowości i wyceny przedsiębiorstw na okoliczność chwili powstania stanu niewypłacalności Spółki;
3. art. 365 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 - dalej jako "KPC") poprzez nieuzasadnione pominięcie dowodów przedstawionych na etapie postępowania skargowego, stanowiących rozstrzygnięcia sądu administracyjnego oraz sądu powszechnego, dotyczących rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności Skarżącego, dotyczących tego samego wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem tego samego stanu faktycznego i prawnego.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zarząd Województwa Pomorskiego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Za podstawę zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Zarząd Województwa Pomorskiego. Decyzją z 15 listopada 2022 r. Zarząd Województwa Pomorskiego, utrzymał w mocy decyzję z 28 lipca 2022 r. orzekającą solidarną odpowiedzialność M. B. za zaległości K. I. Spółki z o. o. z siedzibą w X. z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, określonych w decyzjach administracyjnych z 22 października 2019 r., z 19 grudnia 2019 r. oraz zobowiązującą go do zwrotu środków publicznych w wysokości [...] złotych wraz z odsetkami. Wcześniej, pismami z 3 lipca 2019 r. oraz z 27 września 2019 r. IZ RPO WP wezwała beneficjenta do zwrotu środków dofinansowania w wysokości odpowiednio [...] złotych, [...] złotych i [...] złotych wraz z odsetkami. Po upływie terminu zwrotu wszczęto i przeprowadzono postępowania administracyjne w trybie art. 207 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp zakończone wydaniem decyzji administracyjnych zobowiązujących K. l. Sp. z o.o. do zwrotu środków przyznanych na podstawie umów o dofinansowanie wraz z odsetkami. Następnie, pismem z 30 września 2020 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań w Poznaniu zawiadomił IZ RPO WP o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zarząd Województwa Pomorskiego wobec K. l. Sp. z o.o. powołując art. 29 § 2 pkt 2) upea (Jeżeli organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, to nie przystępuje do egzekucji). W tej sytuacji zaistniała konieczność dochodzenia zwrotu środków od członków zarządu sp. z o.o. K. l. Ustalono, że prezesem jednoosobowego zarządu tej spółki od lutego 2018 r. był M. B., wobec którego wszczęto postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu sp. z o.o. K. l. z siedzibą w X. za jej zobowiązania wynikające z ostatecznych decyzji administracyjnych. Spółka K. l. pismem z 29 lipca 2019 r. złożyła w Sądzie Rejonowym Poznań w Poznaniu wniosek o ogłoszenie upadłości, który postanowieniem z [...] 2021 r. został oddalony z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto, na podstawie "Dodatkowych informacji i wyjaśnień" do sprawozdań finansowych za 2018 r. i 2019 r. ustalono, że spółka posiadała zobowiązania warunkowe w ramach 14 projektów o wartości [...] złotych finansowanych w ramach regionalnych programów operacyjnych różnych województw na lata 2014-2020. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. może się przejawiać w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą zostać naruszone zarówno przez ich błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie. Należy zatem wskazać w skardze kasacyjnej, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego przez wojewódzki sąd administracyjny oraz wykazać istotny wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z tych regulacji wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną, w której zarzuty objęte art. 174 p.p.s.a. są kierowane wobec zaskarżonego orzeczenia, a nie wobec decyzji ostatecznej. Fachowo sporządzona skarga kasacyjna oparta na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. musi zawierać zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami postępowania, które mają zastosowanie w sprawie administracyjnej. W przypadku zarzutu naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który może zostać podniesiony w skardze kasacyjnej wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. musi on zostać powiązany z przepisami postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonego przez wojewódzki sąd administracyjny tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bez tego powiązania nie może być prawnie skuteczne, podobnie jak i powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonych tylko przepisów postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym bez powiązania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Chyba, że na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).
Przepisami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie są przepisy p.p.s.a., przepisy ufp, oraz przepisy kpa, odpowiednio przepisy O.p. w zakresie wskazanym w art. 67 ust. 1 ufp: "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879)."
W ramach omawianej podstawy kasacyjnej w pkt II. petitum skargi kasacyjnej Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: "art. 77 § 1 kpa w związku z art. 84 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (...); art. 80 kpa w związku z art. 7 kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów skutkującej błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że stan niewypłacalności spółki
powstał 8 czerwca 2018 r."
Nie powołanie w skardze kasacyjnej, jako naruszonego przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., oraz nie powiązanie tego przepisu p.p.s.a. z przepisami naruszonymi przez organy administracji publicznej, nie może być skuteczne w celu zwalczania ustaleń faktycznych przyjętych jako podstawa orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny. Omawiane zarzuty podniesione w pkt II. petitum skargi kasacyjnej, w istocie są kierowane wobec decyzji ostatecznej, a nie wobec zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Według art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W skardze na decyzje ostateczną nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 77 § 1 kpa. Podnosząc dopiero w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa skarżący kasacyjnie winien uzasadnić, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył ten przepis postępowania administracyjnego oraz wykazać możliwość istotnego wpływu naruszenia tego przepisu na wynik sprawy, którym jest wyrok oddalający skargę na decyzję ostateczną, a nie decyzja ostateczna. Inaczej mówiąc, skarżący kasacyjnie winien był wykazać, dlaczego organ administracji publicznej nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jakiego materiału nie zebrał, na czym konkretnie polegało nierozpatrzenie całego materiał dowodowego. Jakich czynności z urzędu lub na wniosek strony nie podjął organ administracji publicznej niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Na końcu zaś należało wykazać, że wszystkich tych uchybień nie dostrzegł wojewódzki sąd administracyjny, przez co naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.
Artykuł 7 kpa zawiera dwie zasady: prawdy obiektywnej; uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Skarżący kasacyjnie dopiero w skardze kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 7 kpa i powiązał ten przepis postępowania z art. 80 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie naruszył art. 80 kpa akceptując ustalenie, że właściwym czasem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był [...] 2018 r. oraz, że w sprawie nie są wymagane wiadomości specjalne: "Skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika , że Spółka miała zaległości podatkowe względem Urzędu Skarbowego na kwotę około 353.000 zł, datujące się od stycznia 2018 r. , czy też od dnia 8 marca 2018 r. należności wobec Y. s.c., nie można nie przyznać racji organowi, że z dniem 8 czerwca 2018 r. wystąpiła przesłanka niewypłacalności wskazana w art. 11 ust. 1 i 1a p.u., a także podstawa do wystąpienia, w ciągu 30 dni, o ogłoszenie upadłości, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u. Termin ten upływał w dniu [...] 2018 r. W tym czasie, co nie jest sporne, wniosku o ogłoszenie upadłości nie złożono." Powtórzenie zarzutu skargi (naruszenie art. 80 kpa), która została oddalona przez Sąd I instancji - w skardze kasacyjnej, bez wskazania jako naruszonego przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 kpa nie może być skuteczne.
Według art. 84 § 1 kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Organy administracji publicznej nie zastosowały art. 84 § 1 kpa, co oznacza stwierdzenie braku przesłanki "w sprawie wymagane są wiadomości specjalne". Należy podkreślić, że podstawą powołania biegłego w omawianym trybie jest ustalenie (stwierdzenie), że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, których nie posiada organ administracji publicznej. Tego ustalenia dokonuje z urzędu, autonomicznie organ administracji publicznej, a nie strona postępowania. Kiedy strona twierdzi, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne może złożyć dokument w postaci opinii sporządzonej przez osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi wraz z wnioskiem o dopuszczenie i przeprowadzenie tego dowodu przez organ administracji publicznej. Ten dowód z dokumentu będzie podlegał ocenie organu administracji publicznej w ramach zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), jak każdy inny dowód zebrany w sprawie. Dowód z dokumentu w postaci opinii osoby dysponującej wiadomościami specjalnymi wydanej w trybie innym, niż ten z art. 84 § 1 kpa, jak również opinia wydana w sprawie przez biegłego powołanego w znaczeniu procesowym przez organ administracji publicznej podlegają ocenie sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Są to dowody, które różnią się jedynie tym, że zostały uzyskane w tym samym postępowaniu ale w różnych trybach, natomiast oba w rozumieniu procesowym są zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Brak jest podstaw normatywnych, aby pisemną opinię biegłego powołanego przez organ administracji publicznej nazywać opinią urzędową (dokumentem urzędowym), a opinię sporządzoną na zlecenie strony opinią prywatną (dokumentem prywatnym), skoro ich moc dowodowa jest taka sama. Opinia może być sporządzona na zlecenie strony postępowania również przez osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi wpisaną na listę: biegłych sądowych; biegłych rewidentów; biegłych skarbowych lub też inną listę urzędową biegłych, będzie to zatem opinia biegłego, lecz nie w znaczeniu procesowym.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. należy zarzucić wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu naruszenie prawa materialnego tj. przepisu prawa, który jest podstawą prawną decyzji ostatecznej lub miał być taką podstawą przez: błędną jego wykładnię; niewłaściwe zastosowanie; błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (błąd podwójny niezależny) i powiązać ten zarzut z naruszeniem przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., które to naruszenie polega na nieuwzględnieniu skargi na decyzję ostateczną skutkiem błędnego nie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny prawa materialnego przez jego błędną wykładnię zachodzi wówczas, kiedy sąd zaakceptuje i uzna za prawidłowe mylne rozumienie przez organ administracji publicznej przepisu będącego podstawą prawną decyzji ostatecznej. Natomiast, naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie zachodzi wówczas, kiedy sąd zaakceptuje błąd subsumcji organu administracji publicznej oddalając skargę, lub też zaakceptuje bezzasadne zarzucenie organowi administracji publicznej popełnienie takiego błędu uwzględniając skargę. Zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie powinien zostać uzasadniony. W pierwszym przypadku należy wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem strony, powinna być jego prawidłowa wykładnia. W drugim przypadku należy wykazać i wyjaśnić, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 116 O.p., a w konsekwencji przyjęcie (...).
Artykuł 116 O.p. składa się z siedmiu paragrafów, a paragraf 1 z dwóch punktów. Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest art. 107 § 1 O.p. oraz art. 116 § 1 O.p. Z przepisów tych wynika nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tej ustawie. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, która ma charakter konstytutywny (art. 108 § 1 O.p.) a skoro tak jest, to ma odpowiednie zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2) O.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Decyzja ustalająca ma charakter konstytutywny z uwagi na to, że tworzy nowy stosunek prawny, jej doręczenie przed upływem terminu przedawnienia skutkuje powstaniem nowego zobowiązania podatkowego.
Zarzut z pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej nie poddaje się kontroli kasacyjnej z następujących powodów: skarżący kasacyjnie nie wskazał właściwej jednostki redakcyjnej przepisu prawa materialnego, który został naruszony przez błędną jego wykładnię; nie wskazał jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu a jaka, jego zdaniem powinna być jego prawidłowa wykładnia; zarzut naruszenia art. 116 O.p. nie powiązany z naruszeniem przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w istocie kierowany jest wobec decyzji ostatecznej; ponadto, z literalnego brzmienia zarzutu "a w konsekwencji przyjęcie, że (...)" wynika, że dotyczy on niepodważonych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. ustaleń faktycznych.
Zarzuty z pkt I.2.3. petitum skargi kasacyjnej nie poddają się kontroli kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., ponieważ przepisy tam wskazane miały zastosowanie na etapie ustalania stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (...); niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Przepisy ustawy Prawo upadłościowe mogą zostać naruszone zarówno przez ich błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie. Należy zatem wskazać w skardze kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnego przepisu ustawy Prawo upadłościowe przez wojewódzki sąd administracyjny oraz wykazać istotny wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów ustawy Prawo upadłościowe: " (...) stanowisko organu o braku wykazania przez skarżącego , że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki zgłosił on we "właściwym czasie", znajduje także oparcie w postanowieniu Sądu Rejonowego Poznań w Poznaniu XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia [...] 2021r. , sygn. akt [...], na które powoływał się organ. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 13 Prawa upadłościowego , co wynika z informacji zawartej w jawnym Krajowym Rejestrze Sądowym, dotyczącej spółki K. I. (nr KRS : [...]). Przepis art. 13 ust. 1 p.u. stanowi, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów."
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O istotnych wątpliwościach można mówić wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne. Przeprowadzenie dowodu (dopuszczenie dowodu) ma formę postanowienia, które zapada na rozprawie; wpisuje się je do protokołu rozprawy bez spisywania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie podlega ogłoszeniu i nie wymaga uzasadnienia. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.). Przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, które mają odpowiednie zastosowanie do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. są, między innymi: art. 233 § 1 kpc (Zasada swobodnej oceny dowodów); art. 235 kpc (Zasada bezpośredniości); art. 236 § 1 kpc (Postanowienie dowodowe). W postanowieniu o dopuszczeniu dowodu sąd powinien oznaczy środek dowodowy i fakty, które mają nim zostać wykazane. Postanowienie o przeprowadzeniu dowodu, winno oznaczyć precyzyjnie środek dowodowy, w przypadku dokumentów z podziałem na dokumenty urzędowe i dokumenty prywatne. Gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, winien zaprezentować kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów (odpowiednie stosowanie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 kpc), a przede wszystkim przedstawić dodatkowe ustalenia faktyczne dokonane w omawianym trybie w zakresie objętym sprawą administracyjną, których nie dokonał, lub błędnie dokonał organ administracji publicznej. Zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów są oczywiście błędne, a w konsekwencji błędne są również dodatkowe ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji. O tym, czy istnieją istotne wątpliwości decyduje wyłącznie wojewódzki sąd administracyjny, ponieważ muszą one istnieć w przekonaniu sądu, a nie stron. Jeśli takie wątpliwości w przekonaniu sądu nie istnieją, to wniosek strony o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wojewódzki sąd administracyjny pomija bez konieczności wydania postanowienia w trybie art. 2352 § 2 kpc i art. 2432 zdanie drugie kpc, ponieważ dopiero do prowadzonego już przez wojewódzki sąd administracyjny postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym wypadku w pierwszej kolejności art. 236 § 1 kpc (postanowieniu o dopuszczeniu dowodu).
W tej sprawie nie zachodzą istotne dla sprawy wątpliwości, wszystkie elementy stanu faktycznego zostały wyjaśnione.
Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (kpc), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast, według art. 366 kpc, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Prawomocny wyrok sądu cywilnego wiąże każdy inny sąd: sąd powszechny, Sąd Najwyższy, sądy administracyjne. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego (...) oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Wyrok Sądu Rejonowego Poznań w Poznaniu XII Wydział Gospodarczy z [...] 2023 r., [...] oddalający powództwo zapadł w sprawie gospodarczej o zapłatę z powództwa osoby fizycznej przeciwko M. B., który jako członek zarządu spółki uwolnił się od solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki w trybie art. 299 § 2 ksh. Wyrok ten wiąże, co do prawomocnego uregulowania stosunku z zakresu prawa cywilnego w jego sentencji, a nie co do uzasadnienia, które powinno zawierać: wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Wskazany wyrok sądu powszechnego nie powoduje, że organy podatkowe w postępowaniu podatkowym w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 116 § 1 O.p.) nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych dotyczących przesłanek "członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy."
W każdym postępowaniu podatkowym w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy ma obowiązek zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.
Według art. 1 p.p.s.a., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Zgodnie zaś z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, jest uprawniony do oceny tak jak innych dowodów w sprawie, ustaleń zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku wydanego w trybie przepisów Kodeks postępowania cywilnego w sprawie cywilnej.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) zasądzono od skarżącego na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.