I GSK 807/26

I GSK 807/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1170/19 - Wyrok NSA z 2023-07-06
III SA/Gl 504/18 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2018-11-15
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 271 pkt. 1 , art. 280 par. 1, art. 277
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. P. i S. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1170/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. P. – wspólnika P. s.c. M. P., S. P. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 504/18 w sprawie ze skargi M. P., S. P. wspólników P. s.c. M. P., S. P. w M. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 19 grudnia 2017 r. nr 4265/RR/2017 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. zwrócić solidarnie M. P. i S. P. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1170/19, oddalił skargę kasacyjną M. P. – wspólnika P. s.c. M. P., S. P. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 504/18 w sprawie ze skargi M. P., S. P. – wspólników P. s.c. M. P., S. P. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 19 grudnia 2017 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
Pismem z 14 maja 2026 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego — 20 maja 2026 r.) M. P. i S. P. wnieśli skargę o wznowienie postepowania zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej jako podstawę wznowienia wskazali art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm., dalej: ppsa), podnosząc, że w składzie, który wydał zaskarżony wyrok, zasiadały osoby nieuprawnione.
Z tych względów skarżący wnieśli o wznowienie postepowania i uchylenie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wnieśli także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku i ewentualnie w razie powzięcia przez NSA poważnych wątpliwości, co do wykładni art. 271 pkt 1 ppsa przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1170/19, podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 280 § 1 i 2 ppsa sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie, i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Jak wynika z powołanych przepisów, postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy sprowadza się do zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, tj. czy postępowanie, którego wznowienia żąda strona, zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem, czy skarga wniesiona została w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę. Jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd — przystępując do drugiego etapu — wyznacza rozprawę. Dopiero stwierdzenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania otwiera sądowi drogę do badania zasadności wskazanych w niej przesłanek wznowieniowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenie, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, wyklucza możliwość badania, czy zasadna jest wskazana w niej podstawa wznowienia, ponieważ skarga taka jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 24 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 988/05; CBOSA).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały obie wskazane w art. 280 § 1 ppsa negatywne przesłanki warunkujące możliwość dalszego procedowania przez sąd w zakresie tej skargi.
Zgodnie z art. 277 ppsa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji — od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Jako podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie skarżący wskazali art. 271 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Zestawiając zatem ze sobą treść art. 277 i art. 271 pkt 1 ppsa pod kątem dochowania terminu do wniesienia w sprawie skargi o wznowienie postepowania, należy zbadać, kiedy skarżący powzięli wiedzę, że w składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania ich sprawy uczestniczyły osoby nieuprawnione.
W tym zakresie, tj. uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, skarżący wskazali, że: "dowiedzieli się o podstawie wznowienia dopiero po uzyskaniu profesjonalnej analizy prawnej i zweryfikowaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. publicznie dostępnych danych w wyszukiwarce neoKRS/Wyszukiwarka neo-sędziów, dotyczących trybu powołania do Naczelnego Sądu Administracyjnego sędzi Beaty Sobocha-Holc i sędzi Joanny Salachny." Wskazali także, że: "Wcześniej skarżący nie mieli obiektywnej możliwości powiązania samego składu osobowego ujawnionego w sentencji wyroku z konkretną, relewantną dla art. 271 pkt 1 ppsa wadą procesu nominacyjnego."
Oceniając przywołaną argumentację przez pryzmat dochowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie przekonuje ona o tym, że skarżący wspomniany termin zachowali. Należy bowiem zauważyć, że w istocie skarżący w tym zakresie wskazują, że dla zachowania terminu znaczenie miał subiektywny stan ich wiedzy o wystąpieniu podstaw wznowienia (tj. uczestniczenia w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną sędziów Beaty Sobocha-Holc i Joanny Salachny), a tę wiedzę powzięli z internetowej wyszukiwarki (publicznie odstępnych danych).
Tymczasem w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że świadomość o istnieniu podstaw wznowienia należy rozumieć w ten sposób, że strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wykryte przez nią okoliczności faktyczne mogą mieć prawne znaczenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej. Dla oceny rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest natomiast istotna świadomość prawna strony, to jest jej wiedza o prawnej możliwości wznowienia postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 59/10; CBOSA, oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 1122).
Jak wynika z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I GSK 1170/19, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2023 r. wyznaczono termin rozpoznania skargi kasacyjnej M. P. w ww. sprawie (6 lipca 2023 r.) oraz skład orzekający w osobach: sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Beaty Sobochy-Holc, sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Joanny Salachny, sędziego delegowanego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Izabaelli Janson oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Hanny Kamińskiej jako sędziego zastępcy. Zawiadomienie w tym przedmiocie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 czerwca 2023 r., i odpowiednio pełnomocnikowi uczestnika postepowania – S. P. - w tym samym dniu. Prawidłowość tych czynności procesowych sądu nie była przez skarżących w żaden sposób kwestionowana.
Z powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika, że wiedzę o składzie sądu skarżąca oraz uczestnik postepowania przez swoich pełnomocników powzięli już 19 czerwca 2023 r. Trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania z uwagi na wadliwą, zdaniem skarżących, obsadę sądu upływał zatem 19 września 2023 r.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga o wznowienie postępowania, wniesiona 20 maja 2026 r., została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 277 ppsa i już tylko z tego względu — jako spóźniona — podlega odrzuceniu.
Niezależnie jednak od powyższego w sprawie zaistniała również druga z podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi, tj. skarga ta nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Jak już wskazano na wstępie, jako podstawę skargi powołano art. 271 pkt 1 ppsa. Przesłanka wznowienia określona w tym przepisie zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Istotne jest przy tym łączne spełnienie obu wymienionych w tym przepisie warunków, tj. aby w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona (albo sędzia wyłączony z mocy ustawy) i strona przed uprawomocnieniem wyroku nie mogła domagać się wyłączenia takiego członka składu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle poprzedniego stanu prawnego, gdy nie istniał obowiązek zawiadomienia stron o składzie sądu rozpoznającego sprawę, tj. przed wprowadzeniem instytucji tzw. "testu niezawisłości sędziego" z art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm., dalej: pusa), wskazywano, że strona dowiadywała się o składzie sądu orzekającego w sprawie dopiero w dniu wydania wyroku. Podkreślano, że analiza art. 271 pkt 1 w kontekście unormowań art. 277 i 270 ppsa prowadzi do wniosku, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania może zacząć swój bieg najwcześniej w dniu uprawomocnienia się orzeczenia, ponieważ dopiero po tej dacie wniesienie takiej skargi jest dopuszczalne, zaś w przypadku wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego — od dnia ich wydania, gdyż są one prawomocne z chwilą ich ogłoszenia (J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 277 oraz wskazane tam postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05, oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1781/06, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1512/20; CBOSA).
Natomiast od 19 czerwca 2023 r. strony zgodnie z art. 5a pusa mogły składać wnioski o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących ich powołaniu i ich postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędziowie mogli zostać wyłączeni od rozpoznania sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że po powzięciu przez skarżącą i uczestnika postepowania w dniu 19 czerwca 2023 r. wiedzy o składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt I GSK 1170/19, w szczególności o tym, że do składu tego wyznaczeni zostali sędziowie, których bezstronność i niezawisłość budzi wątpliwości wnoszących skargę o wznowienie, mogli oni podjąć przewidziane prawem działania zmierzające w istocie do wyłączenia tych sędziów od rozpoznania skargi kasacyjnej. Czego jednak nie uczynili.
W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie został spełniony drugi z określonych w art. 271 pkt 1 ppsa warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania z powodu nieważności, tj. brak możliwości domagania się wyłączenia członka składu sędziowskiego przed uprawomocnieniem się wyroku. Powoduje to w konsekwencji, że skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 pppsa.
W związku z odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania i brakiem wątpliwości, co do wykładni art. 271 pkt 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał za niecelowe odnoszenie się do zawartych w skardze wniosków o wstrzymanie wykonania wyroku i przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.