I GSK 71/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie oraz Gminy P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił uchwałę RIO stwierdzającą nieważność części uchwały budżetowej Gminy P. na rok 2024. Uchwała budżetowa zawierała pozycję "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom" w wysokości 125.000 zł. RIO uznała ten wydatek za bezprawny, naruszający przepisy o finansach publicznych i Konstytucję RP. WSA uchylił uchwałę RIO, argumentując, że gmina ma kompetencje do ochrony środowiska i przyrody, a wydatek ten mieści się w zadaniach własnych gminy. NSA uznał obie skargi kasacyjne za zasadne, ale nie wszystkie zarzuty. Sąd pierwszej instancji popełnił błędy proceduralne, w tym naruszył art. 141 § 4 i art. 134 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie i nierozważenie wszystkich kwestii. NSA podkreślił, że kontrola sądu administracyjnego powinna skupiać się na legalności aktu nadzoru i uchwały budżetowej, a nie na szczegółowej analizie wykonania budżetu czy możliwości finansowania konkretnych zadań. Sąd nie zbadał wystarczająco, czy naruszenie prawa było istotne i oczywiste. NSA zwrócił uwagę na konstytucyjną zasadę samodzielności gminy i domniemanie jej kompetencji w sprawach lokalnych, jeśli nie są one zastrzeżone dla innych organów. Sąd uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę prawidłowej analizy przepisów dotyczących planowania budżetowego i nadzoru nad uchwałami budżetowymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nadzoru nad uchwałami budżetowymi, kompetencji gmin w zakresie ochrony przyrody i bezpieczeństwa publicznego, oraz wymogów proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu uchwały budżetowej i wydatków na pomoc dzikim zwierzętom, ale ogólne zasady dotyczące nadzoru i kompetencji gmin są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gmina ma kompetencje do planowania i finansowania wydatków na "Ochronę przyrody - pomoc dzikim zwierzętom" w ramach uchwały budżetowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA wskazał, że gmina ma szerokie kompetencje w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa, co może obejmować interwencje wobec dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych, jeśli nie ma wyraźnego zakazu lub przypisania tych zadań innym organom. Jednakże, analiza powinna skupić się na legalności uchwały budżetowej i jej zgodności z przepisami finansowymi, a nie na szczegółowym wykonaniu budżetu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił konstytucyjną zasadę samodzielności gminy i domniemanie jej kompetencji w sprawach lokalnych. Wskazał, że gmina może podejmować interwencje w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców, nawet jeśli nie ma wyraźnej podstawy prawnej, o ile nie jest to zakazane. Jednocześnie zaznaczył, że analiza prawna powinna dotyczyć zgodności uchwały budżetowej z przepisami finansowymi, a nie szczegółowego wykonania budżetu.
Czy WSA prawidłowo ocenił legalność uchwały budżetowej gminy, uchylając rozstrzygnięcie nadzorcze RIO?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, NSA uznał, że WSA popełnił błędy proceduralne i materialnoprawne, w tym wydał wyrok z niewystarczającym uzasadnieniem i sprzecznościami wewnętrznymi, nie badając wystarczająco legalności uchwały budżetowej w kontekście przepisów finansowych i nadzorczych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie dopełnił wymagań kontroli legalności, skupiając się na sporze stron zamiast na analizie przepisów dotyczących planowania budżetowego i nadzoru. Wskazał na błędy w ocenie istotności naruszenia prawa i sprzeczności w uzasadnieniu wyroku.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej Gminy dotyczące niedostatecznego uzasadnienia wyroku WSA są zasadne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA za zasadny, wskazując na niewyjaśnienie wszystkich kwestii stanowiących przedmiot skargi i sprzeczności w uzasadnieniu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów Gminy, w tym dotyczących wykładni przepisów Prawa łowieckiego i możliwości podejmowania interwencji wobec dzikich zwierząt łownych, co skutkowało niedostatecznym uzasadnieniem wyroku.
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna w całości lub w części. Stwierdzenie nieważności następuje w drodze decyzji organu nadzoru albo orzeczenia sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia.
u.f.p. art. 44 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego.
u.f.p. art. 216 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, w szczególności na zadania własne.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 171 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności.
u.s.g. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do zadań własnych gminy należy m.in. ochrona środowiska i przyrody.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do zadań własnych gminy należy m.in. utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do zadań własnych gminy należy m.in. utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, rozważania prawne, ocenę dowodów oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa gmina jest obowiązana do usunięcia skutków naruszenia.
u.r.i.o. art. 11 § 3
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Regionalna izba obrachunkowa stwierdza nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy w przypadku istotnego naruszenia prawa.
u.r.i.o. art. 12 § 2
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy stwierdza się w przypadku istotnego naruszenia prawa.
u.o.p.
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Ustawa nakłada na gminę obowiązek realizacji zadań w zakresie ochrony przyrody.
u.p.ł.
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie
Zwierzęta łowne w stanie wolnym stanowią własność Skarbu Państwa.
u.o.z.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.f.p. art. 236 § 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może ustalić większą szczegółowość planu wydatków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 134, art. 148 p.p.s.a.) z powodu niewystarczającego uzasadnienia, sprzeczności wewnętrznych i nierozważenia wszystkich kwestii. • Naruszenie przez WSA przepisów prawa materialnego (np. art. 91 u.s.g., art. 44 ust. 2, art. 216 ust. 2 pkt 1 u.f.p., Konstytucja RP) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Niewłaściwa kontrola legalności uchwały budżetowej przez WSA, skupienie się na wykonaniu budżetu zamiast na jego planowaniu i zgodności z przepisami finansowymi. • Niewłaściwa ocena istotności naruszenia prawa przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. • Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. • Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. • Tylko istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. • Konstytucyjna zasada samodzielności gminy powinna wytyczać kierunek wykładni i stosowania przepisów prawa. • Domniemanie kompetencji na rzecz gminy w razie braku regulacji szczegółowej.
Skład orzekający
Anna Apollo
przewodniczący
Henryk Wach
członek
Jacek Surmacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadzoru nad uchwałami budżetowymi, kompetencji gmin w zakresie ochrony przyrody i bezpieczeństwa publicznego, oraz wymogów proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu uchwały budżetowej i wydatków na pomoc dzikim zwierzętom, ale ogólne zasady dotyczące nadzoru i kompetencji gmin są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między gminą a organem nadzoru w kwestii wydatków na ochronę przyrody, co jest ważnym tematem dla samorządów i prawników zajmujących się prawem administracyjnym. NSA wskazuje na złożoność prawną i potrzebę precyzyjnej analizy przepisów.
“Gmina kontra RIO: Kto decyduje o wydatkach na pomoc dzikim zwierzętom?”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.