Pełny tekst orzeczenia I GSK 637/21

I GSK 637/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Kosterna
Hanna Kamińska /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Sygn. powiązane
III SA/Po 716/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-01-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 29 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 716/20 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 716/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 31 sierpnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. nr [...]. W pkt II uchylił postanowienie Poczty Polskiej z 19 marca 2020 roku o nr [...]oraz postanowienie Poczty Polskiej z 14 maja 2020 roku o nr [...]. W pkt III zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz strony 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność z tytułu opłat abonamentowych za okres [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. wobec zobowiązanego [...] (strony, zobowiązanego) organ egzekucyjny dokonał 26 listopada 2019 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do zobowiązanego.
Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone stronie 9 grudnia 2019 r.
Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym (nieuiszczone opłaty abonamentowe RTV) nie istnieje. Od 2003 r. nie mieszka pod adresem: [...], gdyż w tej dacie wyprowadził się wraz z najbliższą rodziną do wybudowanego przez siebie budynku mieszkalnego w miejscowości [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonano wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki. Zobowiązany wyprowadzając się z miejsca zamieszkania w [...], nie miał obowiązku zawiadamiania Poczty Polskiej S.A. o zmianie swojego adresu zamieszkania, skoro w wyniku wcześniejszego wyrejestrowania utracił status abonenta. Przy tym nie otrzymał zawiadomienia od Poczty Polskiej S.A. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W związku z powyższym został pozbawiony możliwości złożenia reklamacji, że abonentem już nie jest.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu pismem z 20 grudnia 2019 r., przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanego w celu uzyskania stanowiska.
Wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów oraz ostateczne postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z 14 maja 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 19 marca 2020r.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu postanowieniem z 14 lipca 2020 r. uznał zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku za nieuzasadnione.
Organ wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczanie opłat za ich użytkowanie wynikają z ustawy o opłatach abonamentowych z 21 kwietnia 2005 r. (Dz.U. z 2019 roku, poz. 1801 ze zm.; dalej: ustawa). Za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek wnoszenia opłat powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia ww. czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.
Wierzyciel wskazał, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd. Braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia. W sprawie nie zaistniały żadne z przedstawionych okoliczności.
W ocenie organu rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...]) zgłoszona została na nazwisko zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Nadto rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jak i wcześniejsze akty prawne, nakładają na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej S.A.- o zmianie nazwiska, nazwy firmy, danych adresowych, miejsca używania odbiorników, o fakcie zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników, zgodnie z obowiązującymi w danym okresie rozporządzeniami. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych jest przypisany do osób, które zarejestrowały odbiornik RTV a nie do adresu, w którym odbiornik się znajduje. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników - obowiązek ich wyrejestrowania. Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego może doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.
Wierzyciel wskazał, iż 4 czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym [...]zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem 4 czerwca 2019r. Skoro wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione to organ egzekucyjny jest tym stanowiskiem związany. Nadto organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie wskazanych zarzutów, jak również nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Orzekając na skutek zażalenia zobowiązanego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat nr [...], stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta 08683604. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego 08683604, stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.
Odnosząc się do zmiany miejsca zamieszkania abonent powinien każdorazowo zgłosić ten fakt niezwłocznie w placówce operatora wyznaczonego. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników korzysta, powinien dokonać aktualizacji danych adresowych i kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast, jeśli nie korzysta powinien odbiornik wyrejestrować.
Uzasadniając zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu podkreślił, że wierzyciel swoje rozstrzygnięcia wydał niezgodnie z prawem, naruszając art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej u.p.e.a.).
Sąd wskazał, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Z akt sprawy nie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko strony. Wierzyciel podał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko zobowiązanego. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność. Jednakże okoliczności tej zobowiązany nie negował. W aktach sprawy brak jest również dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie radioodbiornika, ani w dacie podanej przez skarżącego, ani w tej wskazywanej przez organ. W aktach sprawy znajduje się jedynie "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" wystawione 17 lipca 2008 r. (k. 26 verte akt administracyjnych).
WSA zauważył, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2017 r. nr 187 poz. 1342, dalej: rozporządzenie MT), jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (w grudniu 2007 r.) strona była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia MT). W § 3 rozporządzenia MT wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4. Wierzyciel nie posiada normatywnego obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia MT), ale – w aspekcie proceduralnym - powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane. Wierzyciel nie przedstawił dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma z systemu informatycznego w istocie doszło do wysłania tego dokumentu stronie. Zobowiązany zaś kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Nie wynika, więc z akt administracyjnych, że wierzyciel dysponuje jakimkolwiek dowodem nadania przesyłki zawierającej powyższy dokument stronie, a przynajmniej w toku postępowania administracyjnego dowodu tego wierzyciel nie przedstawił.
Sąd podkreślił, że żaden przepis ustawy nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych. W przypadku sporu w tym zakresie ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. W sprawie wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec strony ww. obowiązek informacyjny polegający na tym, iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego. W sprawie wierzyciel ograniczył się jedynie do twierdzeń, że rejestracja odbiornika została zgłoszona na imię i nazwisko strony i wydana została skarżącemu książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych (por. str. 3 postanowienia wierzyciela z 19 marca 2020 r. k. 28 akt administracyjnych).
W ocenie WSA wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono stronie pismo zwierające zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Nie jest zadaniem Sądu oceniać sposób rozwiązania spornej kwestii w przepisach mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym niemniej nie ma żadnych podstaw, aby niedoskonałości przyjętych rozwiązań prawnych interpretować na niekorzyść strony i nadawać oświadczeniu wierzyciela wyższą wartość dowodową niż oświadczeniu dłużnika. Dlatego oświadczenie strony, że nie otrzymała przesyłki ma taką samą wartość jak oświadczenie wierzyciela o jej wysłaniu (nie: doręczeniu).
Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego zmiany i oddalenia skargi Zobowiązanego. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W każdym z przypadków skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Autor skargi kasacyjnej wniósł o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 245 k.p.c. dowodów z dokumentów t.j.
1. kserokopii duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 17.07.2008 r.;
2. zgłoszenia zmiany danych z dnia 4.06.2019r. tj. wyrejestrowania odbiorników RTV z rejestracji nr [...];
3. wydruku z systemu [...] do obsługi abonentów RTV potwierdzający regulowanie opłat do marca 2005 r.;
4. informacji z bazy PESEL, potwierdzająca, że Zobowiązany do 2013r. był zameldowany w Poznaniu przy ul. [...]4 tj. pod adresem zarejestrowania odbiorników i przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 17.07.2008 r.
na okoliczność, iż Zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, dokonywał do marca 2005 r. stosownych opłat oraz został mu nadany indywidualny numer identyfikacyjny 17.07.2008 r. oraz był zameldowany pod uwidocznionym w przesłanym do niego zawiadomieniu adresie dopiero w 2013 r. a także, że dopiero 4.06.2019 r. dokonał formalnie wyrejestrowania wskazanych przez niego we wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV, a zatem spełnione zostały warunki z art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r potwierdzające obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w spornym okresie przez Zobowiązanego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. Prawa materialnego:
1. art. 2 ust. 1 - 3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych (ustawa) w zw. § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów braku podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez Zobowiązanego wyrejestrowania odbiornika w 2003 r., mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż Wierzyciel tylko na podstawie twierdzenia Zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiornika w 2003 r., "powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego (indywidualnego numeru identyfikacyjnego) pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane" i dalej, że "wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie, że doręczono skarżącemu ww. pismo" jak też, że "wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zapoznać się z jego treścią" do czego zdaniem Sądu wierzyciel jest zobowiązany i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;
2. art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych w zw. § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów faktu posiadania w dalszym ciągu w spornym okresie przez Zobowiązanego zarejestrowanego odbiornika wobec podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez niego jego wyrejestrowania w 2003 r. a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu dowodu (dokumentu) w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego lub jego doręczenia lub zapoznania się Zobowiązanego z jego treścią: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż Wierzyciel "przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie, że doręczono stronie pismo zawierające zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej staranności w tych okolicznościach, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią", do czego zdaniem Sądu to on jest zobowiązany a nadto do uznania przez Sąd, że wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny polegający na tym, że wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego'’ i dalej, że wobec oświadczenia Zobowiązanego niepopartego żadnym dowodem, że wyrejestrował odbiornik w 2003 r. i się przeprowadził Sąd uznał, że "oświadczenie strony, że nie otrzymała przesyłki ma (...) taka samą wartość jak oświadczenie wierzyciela o jej wysłaniu" i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie
3. art. 2 ust. 1-3 ustawy w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z w/w przepisów wynika, że dla prawidłowego wykazania poinformowania zobowiązanego przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanemu, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu (dokumentu) innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z 17.07.2008 r. i obowiązek a co za tym idzie przedstawienie tego dowodu Sądowi: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż Wierzyciel "powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego (indywidualnego numeru identyfikacyjnego) pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane" i dalej, że "wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie, że doręczono skarżącemu ww. pismo" jak też, że "wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności , aby adresat pisma informacyjnego mógł zapoznać się z jego treścią" do czego zdaniem Sądu jest zobowiązany i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia Ministra Transportu i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r., jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;
4. art. 2 ust. 1- 3 ustawy w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że konieczne i wynikające z w/w przepisów, dla wykazania ciążącego nadal obowiązku zobowiązanego do uiszczania opłat za odbiornik RTV w spornym okresie jest posiadanie przez wierzyciela dowodu na nadanie łub doręczenie Zobowiązanemu numeru identyfikacyjnego i przedstawienie go Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż Wierzyciel "powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego (indywidualnego numeru identyfikacyjnego) pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane" i dalej, że "wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie, że doręczono skarżącemu ww. pismo" jak też, że "wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności , aby adresat pisma informacyjnego mógł zapoznać się z jego treścią", w wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie a także dalej Sąd bezpodstawnie żąda od wierzyciela przy ponownym rozpoznaniu sprawy do zmiany swojego stanowiska i uwzględnienie faktu wyrejestrowania odbiornika w 2003 r, mimo braku na to dowodu lub przedstawienia dowodu nadania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego ewentualnie przedstawienia dowodu jego odebrania przez Zobowiązanego i zapoznania się z jego treścią,
5. art. 2 ust. 1- 3 ustawy w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, pomimo nie kwestionowania przez Zobowiązanego faktu rejestracji odbiornika RTV i ponoszenia w okresach wcześniejszych wymaganych opłat za niego, wobec nie przedstawienia żadnych dowodów przez niego na jego wyrejestrowanie lub skuteczne przeprowadzenie procedury zwolnienia z opłat za abonament RTV zdaniem Sądu dla wykazania obowiązku uiszczania opłat przez Zobowiązanego za odbiornik RTV w spornym okresie nadal jest konieczne i wynikające z w/w przepisów posiadanie przez wierzyciela dowodu na wykazanie konkretnej daty zarejestrowania odbiornika RTV przez Zobowiązanego a także dowodu na późniejsze nadanie lub doręczenie Zobowiązanemu powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, posiadania dowodu na brak wyrejestrowania odbiornika przez Zobowiązanego i przedstawienie ich Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż Wierzyciel nie wykazał, że istniał obowiązek po stronie Zobowiązanego do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i w konsekwencji Sąd uznał, że wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, i uchylenie postanowienia i poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym polegającym w szczególności na przyjęciu, że:
1) duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania zawiadomienia listem zwykłym nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania przez wierzyciela w/w numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych
2) Zobowiązany nie posiadał zarejestrowanego odbiornika, także w spornym okresie w oparciu o art. 2 ust. 1-3 ustawy w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r
3) zarejestrowanie odbiornika przez Zobowiązanego wobec nie wykazania przez niego jego wyrejestrowania w 2003 r. w sposób określony w obowiązującym ówcześnie § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych lub przeprowadzenia wymaganej procedury związanej ze zwolnieniem z uiszczania opłat abonamentowych nie jest wystarczające do uznania, że był on zobowiązany do dalszego uiszczania w/w opłat w spornym okresie
4) na Zobowiązanym nie ciąży obowiązek wykazania, że do podnoszonego przez niego wyrejestrowania odbiornika RTV w 2003 r. rzeczywiście doszło i uznania wyłącznie na podstawie słów zobowiązanego, że do dalszego uiszczenia opłat abonamentowych w spornym okresie nie był już zobowiązany
5) powinien istnieć w aktach niniejszej sprawy posiadanych przez wierzyciela dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV tylko z tej przyczyny, że Zobowiązany podnosi, że wyrejestrowywał odbiornik. Zobowiązany, który na fakt wyrejestrowania odbiornika się powołuje i wywodzi z niego skutki prawne
6) dla skuteczności dochodzenia od Zobowiązanego opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela - Sądowi dowód (dokument) doręczenia zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub jego faktycznego nadania lub odebrania przez Zobowiązanego względnie zapoznania się Zobowiązanego z jego treścią
7) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jest nieprawidłowy i niewystarczający a do potwierdzenia jego prawidłowości i nadania Zobowiązanemu identyfikacyjnego numeru identyfikacyjnego jest konieczny dodatkowy dowód jego nadania lub otrzymania przez Zobowiązanego tj. działanie, o którym mowa w pkt 6) i tylko taki dowód potwierdzi obowiązek rejestracji i konieczności dalszego wnoszenia opłat abonamentowych,
8) zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania oraz nadanie użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej i rozporządzeń wykonawczych do niej o obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie u.p.e.a.
błędnie wskazującym, iż Wierzyciel i Organ egzekucyjny nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez Zobowiązanego zarzutów albowiem wydane zarówno przez Wierzyciela jak i Organ egzekucyjny (I i II instancja) postanowienia nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tym bardziej art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. oraz § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013r. a wobec tego WSA w Poznaniu musiałby uznać, że wniesioną skargę przez Zobowiązanego, jako niezasadną należy oddalić.
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela. W załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów a następnie ocena działania organu i wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi Zobowiązanego przez WSA w Poznaniu.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ zrzekł się rozprawy.
Zobowiązany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wierzyciela wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego jak i zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, w związku z tym rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Na wstępie wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w realiach sprawy nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnie o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z dokumentów w niej wskazanych. Przypomnieć należy, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega, bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Z tego też względu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją, lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01; treść dostępna w Internecie na stronie: orzecznia.nsa.gov.pl).
Zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej są ściśle związane z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie przepisów postępowania było, bowiem pochodną naruszenia prawa materialnego.
Zasadny jest podnoszony przez skarżącą kasacyjnie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz wydanych przez nich aktów w wyniku braku poddania przez Sąd I instancji analizie regulacji prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia, a sformułowanie jedynie wniosków skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela. Zarzut ten należy rozpatrywać łącznie z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień, jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.). W realiach sprawy WSA w Poznaniu dokonał błędnej analizy i pominął przedstawione w postanowieniach ustalenia wierzyciela oraz załączone do akt dokumenty, a co za tym idzie nie rozpoznał istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku.
Istota sporu w sprawie sięga wniesionego przez zobowiązanego w piśmie z 11 grudnia 2019 r. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany wskazał, że od 2003 r. nie mieszka pod adresem: [...]1, gdyż w tej dacie wyprowadził się do budynku mieszkalnego w miejscowości [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki.
Zatem do badania zarzutu nieistnienia obowiązku zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla jego oceny merytorycznej.
WSA w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wbrew powinności wynikającej z art. 141 § 4 p.p.s.a. przy ocenie legalności postanowienia nie wskazał jednak, jakie przepisy brał pod uwagę oraz nie przedstawił własnego stanowiska w przedmiocie ich wykładni.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe. Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normował w spornym okresie - do 1 stycznia 2014 r. § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1342), zgodnie, z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej - w terminie 14 dni od jego nabycia. Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 ww rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie natomiast do § 5 ww. rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Poczta Polska w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Nowe rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), które weszło w życie 1 stycznia 2014 r. potwierdzało, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność (§ 18 ust. 1 ww. rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że 4 czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym Poznań 60 zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem 4 czerwca 2019 r. Nie może ujść również uwadze, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat nr [...], stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępuje dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych odnosiły się do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W ustawie tej z faktem posiadania odbiornika, w stosunku, do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Tak, więc obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dniu wejścia w życie ustawy abonamentowej miały, tak jak zobowiązany, zarejestrowany odbiornik. Sam zobowiązany nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, jedynie na kolejnych etapach postępowania wskazywał na jego wyrejestrowanie. Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien był jednak przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. W tej sytuacji to na nim ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Wymagało to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika. W orzecznictwie administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Ta okoliczność służy obronie praw zobowiązanego, natomiast w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje, tak jak jest to w przypadku wierzyciela negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16).
Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tą powinność na wierzyciela, zobowiązując go do wykazania kontrdowodu do twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia przez uczestnika postępowania przepisów postępowania dowodowego w tym zakresie (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/G11020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych przez zobowiązanego, uprawnione było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - 17 lipca 2018r., co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (tak wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (tak wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. W tej sytuacji Sąd I instancji, co zasadnie podkreśla skarżąca kasacyjnie, dokonał wadliwej wykładni powołanych przepisów i w efekcie błędnie zobowiązał wierzyciela do udowodnienia otrzymania przez zobowiązanego pisma informującego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i wiążąc dopiero z tą okolicznością konsekwencję w postaci istnienia egzekwowanego obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, zaprezentowany np. w wyroku z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, że: "zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (...) bez jej późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym" a "obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa od dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych". Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia zaś podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18).
Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14). Z samej ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin jej płatności.
Przedstawione okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Sąd ten związany będzie wykładnią przepisów i wskazaniami wynikającymi z niniejszego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę charakter sprawy, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości