I GSK 594/25

I GSK 594/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Joanna Salachna
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1250/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 135,  art. 141 § 4,  art. 151,  art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2017 poz 131
§ 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być  wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia - tj
Dz.U. 2022 poz 479
art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1250/24 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 4 marca 2024 r. nr DWN.WEW.3140.594.2024.MK1/AGO w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1250/24, oddalił skargę R. K. (skarżący kasacyjnie) na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (organ, Prezes Zarządu PFRON) z dnia 4 marca 2024 r., nr DWN.WEW.3140.594.2024.MK1/AGO w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc:
1. a) w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, stosowanie do art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie postanowienia organu w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 193 p.p.s.a.; ewentualnie:
b) w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji - z uwzględnieniem także kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieuwzględnienie przy wyrokowaniu treści prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. III SA/Wa 431/24, uwzględniającego skargę skarżącego kasacyjnie na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2023 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązania skarżącego kasacyjnie z tytułu wpłat na PFRON i uchylającego to postanowienie;
2. art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuchylenie zaskarżonego skargą przez skarżącego kasacyjnie postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia 4 marca 2024 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymującego w mocy własne postanowienie z dnia 19 stycznia 2024 r.;
3. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego kasacyjnie w całości, zamiast jej uwzględnienia.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem procesowym z dnia 26 marca 2025 r. wniósł o:
1. uwzględnienie niniejszego pisma przy rozpoznawaniu sprawy wywołanej skargą kasacyjną;
2. na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia 5 lutego 2025 r., znak: DWN.WEW.3140.360.2025.MK1;
3. nieprzeprowadzanie w sprawie rozprawy, lecz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Postanowienie jest zdarzeniem, mającym w ocenie skarżącego kasacyjnie istotny wpływ na sprawę wywołaną wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku. Prezes Zarządu PFRON w drodze postanowienia z dnia 5 lutego 2025 r., znak: DWN.WEW.3140.360.2025.MK1, uchylił w całości postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia 4 marca 2024 r., znak: DWN.WEW.3140.594.2024.MK1/AGO w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wraz z poprzedzającym je własnym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r., znak: DWN.WEW.3140.184.2024.MK1 oraz umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 2 listopada 2023 r., o nr [...] obejmującego zaległość za okres od 04/2018 do 05/2018 oraz od 08/2018 do 11/2018, w ramach którego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie w dniu 10 listopada 2023 r., zastosował wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci pobrania należności z rachunku bankowego zobowiązanego prowadzonego przez X. S.A. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego kasacyjnie, zaistniała podstawa do uwzględnienia w całości skargi kasacyjnej złożonej w sprawie przez skarżącego kasacyjnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu podniesionego w pkt 3. petitum skargi kasacyjnej wskazać należy po pierwsze, że zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przepis art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym: "W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części" ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak np. art. 146 § 1, art. 147, czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym jej zdaniem Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., I OSK 1499/10; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2015 r., I OSK 2409/14; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., I OSK 1084/14). Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Przepis art. 151 p.p.s.a. zawiera normy o charakterze procesowym i może być powołany wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Skuteczne podniesienie naruszeń tego przepisu w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym.
Przedstawiony zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. bez powiązania z przepisem administracyjnego prawa materialnego lub procesowego. Tym samym zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. Naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ przedmiotowy przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej. Dyspozycja art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2025 r., II OSK 2364/24, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2025 r., III FSK 347/24), co prowadzi do wniosku, że warunkiem jego stosowania jest stwierdzenie braku zgodności z prawem zaskarżonego aktu w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie, innymi słowy uwzględnienie skargi, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w chwili wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 2 listopada 2023 r., postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia 5 października 2023 r., o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji istniało w obrocie prawnym. Stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1626) doręczenie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie jest wymagane w przypadkach, gdy dotyczy należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W tej sytuacji nie można za zasadny uznać zarzut niespełnienia przez wierzyciela obowiązku uprzedniego doręczenia skarżącemu kasacyjnie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) przed wszczęciem egzekucji. Mając powyższe okoliczności zgodzić się również należy z Sądem I instancji, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 431/24, w którym uwzględniono skargę skarżącego kasacyjnie na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2023 r. nie ma znaczenia dla wyniku rozpoznawanej sprawy w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Dlatego też zarzut z pkt 1. petitum skargi kasacyjnej nie jest zasadny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną.