I GSK 581/24

I GSK 581/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
III SA/Gl 505/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-15
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. I. P. H. w X. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 505/23 w sprawie ze skargi R. I. P. H. w X. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 29 marca 2023 r. nr 1261/RT/2023 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. I. P. H. w X. na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 15 listopada 2023 r., III SA/Gl 505/23 oddalił skargę R. I. P. H. w X. (skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego (organ) z 29 marca 2023 r. nr 1261/RT/2023 w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu współfinansowanego ze środków objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.
R. I. P. H. w X. (dalej: "skarżąca kasacyjnie") wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania w całości na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Ponadto wniosła o zasądzenie od Organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, na podstawie art. 203 p.p.s.a. oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, na podstawie art. 181 § 1 p.p.s.a.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydany wyrok tj.:
a. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa") w związku z art. 207 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1240, dalej: "ufp") w związku z art. 184 ufp poprzez przyjęcie, że wątpliwości i brak w zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym wskazywane przez skarżącego nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;
b. art. 207 ust. 1 i 2, ust. 9 oraz art. 67 ust. 1 ufp w związku z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez uznanie, że materiał dowodowy wyjaśnia i uzasadnia, że Skarżący:
i. naruszył ponad wszelką wątpliwość zasadę konkurencyjności poprzez wybór usługi cateringowej z podmiotem (Fundacji X.) powiązanej z zamawiającym mimo dalszych działań podejmowanych w toku realizowania projektu;
ii. nie uwzględnił wartości przewidywanych do udzielenia zamówień dodatkowych w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, w wysokości nieprzekraczającej 50%;
iii. dokonał zmian istotnych postanowień umowy, co pozbawiło potencjalnych Wykonawców możliwości udziału w postępowaniu.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, tj. art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: O.p.) w związku z art. 60 ufp, poprzez przyjęcie, że Organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy prawa materialnego, podczas gdy decyzja nie została doręczona w terminie miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zarząd Województwa Śląskiego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Zarząd Województwa Śląskiego. 31 lipca 2017 r. Województwo Śląskie - Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach, pełniący rolę Instytucji Pośredniczącej zawarło z Beneficjentem - R. I. P. H. w X. umowę o dofinansowanie projektu pn. "A. B. C." realizowanego w partnerstwie. Po przeprowadzonej kontroli planowej projektu ustalono, że łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych wykazanych w zatwierdzonych na dzień sporządzenia wezwania wnioskach o płatność wynosi 370.211,58 złotych. Na podstawie art. 207 ust. 8 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp beneficjenta wezwano do zwrotu nieprawidłowo poniesionych wydatków w terminie 14 dni na rachunek bankowy WUP w Katowicach wraz z odsetkami. Beneficjent nie zwrócił należności głównej wraz z odsetkami. Pismem z 19 kwietnia 2022 r. beneficjenta zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. może się przejawiać w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą zostać naruszone zarówno przez ich błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie. Należy zatem wskazać w skardze kasacyjnej, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego przez wojewódzki sąd administracyjny oraz wykazać istotny wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z tych regulacji wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną, w której zarzuty objęte art. 174 p.p.s.a. są kierowane wobec zaskarżonego orzeczenia, a nie wobec decyzji ostatecznej. Fachowo sporządzona skarga kasacyjna oparta na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. musi zawierać zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami postępowania, które mają zastosowanie w sprawie administracyjnej. W przypadku zarzutu naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który może zostać podniesiony w skardze kasacyjnej wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. musi on zostać powiązany z przepisami postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonego przez wojewódzki sąd administracyjny tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bez tego powiązania nie może być prawnie skuteczne, podobnie jak i powołanie w skardze kasacyjnej jako naruszonych tylko przepisów postępowania, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym bez powiązania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Chyba, że na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).
Przepisami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie są przepisy p.p.s.a., przepisy ufp, oraz przepisy kpa i O.p. w zakresie wskazanym w art. 67 ust. 1 ufp: "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879)."
W skardze kasacyjnej, powołując jedynie art. 174 p.p.s.a. oraz bez powołania
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w pkt 1) jej petitum zarzucono "naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydany wyrok." W pkt 1) a. wskazano jako naruszone art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w związku z przepisami prawa materialnego, tj. art. 207 ufp w związku z art. 184 ufp. Zarzut z pkt 1) a. konstrukcyjnie i literalnie skierowany jest wobec decyzji ostatecznej, a nie wobec zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powiązanie przepisów postępowania, które stosował w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej z przepisami prawa materialnego nie jest trafne i nie może być skuteczne. Ponadto, artykuł 207 ufp składa się z szesnastu ustępów, a niektóre z nich z punktów od 1 do 4, natomiast artykuł 184 ufp składa się z dwóch ustępów. Z tego też powodu, wskazany element zarzutu nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Według art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma jedynie odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji ostatecznej skutkuje również tym, że sąd administracyjny nie może skutecznie skontrolować, czy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w jej całokształcie, czy rozpatrzył wszystkie żądania strony i ustosunkował się do nich merytorycznie. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przeprowadził skuteczną kontrolę legalności decyzji ostatecznej Zarządu Województwa Śląskiego z 29 marca 2023 r., to jej uzasadnienie spełnia wymogi ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie naruszył art. 7 kpa oraz art. 77 § kpa, ponieważ jedynie kontrolował ich zastosowanie w postępowaniu administracyjny przez organ administracji publicznej nie stwierdzając przy tym innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzut z pkt 1) b. konstrukcyjnie i literalnie skierowany jest wobec decyzji ostatecznej, a nie wobec zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. W ramach niewskazanej wprost podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w istocie zarzucono organowi administracji publicznej naruszenie przepisów prawa materialnego, przy czym art. 207 ust. 1 ufp składa się z punktów od 1 do 3, a ustęp 2 art. 207 ufp nie miał zastosowania w sprawie, ponieważ brak było przesłanki dokonania zwrotu środków przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi. Natomiast ustęp 9 art. 207 ufp stanowi kompetencyjną podstawą prawną do wydania przez organ właściwy decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie naruszył art. 67 ust. 1 ufp akceptując zastosowanie w sprawie dotyczącej należności, o której mowa w art. 60 pkt 6) ufp (należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności) w zakresie nieuregulowanym ustawą o finansach publicznych przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisów działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Nie poddaje się kontroli kasacyjnej element zarzutu dotyczący naruszenia art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 pkt 1), tj. jednostek redakcyjnych nie wskazanych aktów prawnych (nazwa; publikator).
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. skarżący kasacyjnie winien zarzucić wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu naruszenie prawa materialnego tj. przepisu prawa, który jest podstawą prawną decyzji ostatecznej lub miał być taką podstawą przez: błędną jego wykładnię; niewłaściwe zastosowanie; błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (błąd podwójny niezależny) i powiązać ten zarzut z naruszeniem przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., które to naruszenie polega na nieuwzględnieniu skargi na decyzję ostateczną skutkiem błędnego nie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.).
W pkt 2. petitum skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie nie zarzucił wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp przez błędną jego wykładnię; przez jego niewłaściwe zastosowanie; przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (błąd podwójny niezależny) w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skoro skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego będącego podstawą prawną decyzji ostatecznej, lecz zawiera jedynie zarzuty dotyczące naruszenia innych przepisów prawa, to nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. nie przytoczoną przez autora skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7) O.p., odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis ten nie ma odpowiedniego zastosowania w sprawie należności, o której mowa w art. 60 pkt 6) ufp nieuregulowanej ustawą o finansach publicznych. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu podciągniętego pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawnych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu
Według art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Natomiast, zgodnie z art. 207 ust. 9 ufp, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ (...) - wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków (...). Według art. 207 ust. 8 ufp, termin do zwrotu środków wynosi 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Z regulacji tej wynika, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Beneficjent może bezdecyzyjnie zwrócić środki wraz z obliczonymi odsetkami według stawki z art. 56 § 1 O.p. (Stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%) w terminie 14 dni od doręczenia wezwania do zwrotu środków. Jeśli nie zwróci, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Termin, od którego nalicza się odsetki liczony jest od dnia przekazania środków podlegających zwrotowi, jest to zatem termin wynikający z ustawy, a nie z mocy decyzji administracyjnej, która jedynie go konkretyzuje, ponieważ decyzja wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp oraz art. 207 ust. 9 ufp jest decyzją określającą, o jakiej mowa w art. 21 § 1 pkt 1) O.p. (Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania). Zobowiązanie to powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Zobowiązania powstaje automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podatnika, również w zakresie odsetek liczonych od dnia przekazania środków.
Decyzja wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp oraz art. 207 ust. 9 ufp
określa kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków - w ustawowym terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Decyzja ostateczna wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2) ufp oraz art. 207 ust. 9 ufp określa termin, od którego z urzędu nalicza się odsetki, którym jest dzień przekazania środków na rachunek bankowy beneficjenta. Jeśli w terminie 14 dni od doręczenia ostatecznej decyzji beneficjent zwróci określoną w niej kwotę wraz z określonymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków, zobowiązanie zwrotu niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w postaci należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (art. 60 pkt 6) ufp) wygasa w całości wskutek zapłaty (art. 59 § 11 pkt 1) O.p.). Natomiast, kiedy beneficjent nie zapłaci w terminie, powstaje zaległość podatkowa, o jakiej mowa w art. 51 § 1 O.p., od której naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 O.p.). Do tej zaległości podatkowej nie mają zastosowania wyłączenia naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych przewidziane w 54 § 1 O.p.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 października 2025 r., I GSK 1472/22 (LEX nr 3981934) przedstawił następującą ocenę prawną: "Pojęcie zaległości podatkowej zdefiniowane zostało w art. 51 § 1 o.p. i oznacza podatek niezapłacony w terminie płatności. Termin płatności podatku, którego obowiązek zapłaty opiera się na zasadzie samoobliczenia wynika z przepisu ustawy. Tymczasem, wprawdzie zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje także z mocy prawa, jednakże termin jego spełnienia - w myśl art. 207 ust. 9 u.f.p. - wskazywany jest w decyzji zobowiązującej beneficjenta do zwrotu, czyli w sposób charakterystyczny dla decyzji konstytutywnych, o którym mowa w przepisie art. 47 § 1 o.p. Przyjąć zatem należy, że wydawana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. decyzja administracyjna w zakresie wskazanego w niej terminu wykonania nakładanego na beneficjenta obowiązku zwrotu pobranych środków ma charakter konstytutywny. Innymi słowy decyzja ta wprawdzie potwierdza wystąpienie nieprawidłowości i obowiązek zwrotu środków, ale powinność ta aktualizuje się dopiero z chwilą doręczenia bądź ogłoszenia decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p. jej wykonanie może nastąpić w zakreślonym terminie."
Stawianie Sądowi I instancji zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Nie podważono skutecznie ustaleń faktycznych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 7 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.).