I GSK 559/24

I GSK 559/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Kowalski
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
III SA/Łd 464/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-11-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 464/23 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 11 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...]na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 464/23 w pkt 1 oddalił skargę M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 11 maja 2023 roku nr 35/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. W pkt 2 przyznaje pełnomocnikowi z urzędu ustanowionym dla skarżącego 295,20 zł, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Skargę kasacyjną od pkt 1 powyższego wyroku wniósł M.W. (dalej określany jako Skarżący) domagając się jego uchylenia w zaskarżonej części oraz rozpoznanie skargi. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie — innemu sądowi. W każdym z wypadków skarżący kasacyjnej zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
a) art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych z dn. 25 lipca 2002 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, tj. z dnia 28 października 2022 r., dalej P.u.s.a.) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi(t.j. z Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j Dz.U.2023 poz.775., dalej: "K.p.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję Organu w sytuacji, gdy nie zbadał on i nie rozważył całego materiału dowodowego, a także dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów uznając, iż Skarżący znał adres świadka R.W. już w dniu 27 listopada 2019 roku, podczas gdy organ nie przedstawił żadnych dowodów na taki stan rzeczy, a samo oświadczenie Skarżącego o tym, że świadek - syn Skarżącego mieszka z matką (w sytuacji gdy Skarżący miał takie przypuszczenie, ale nieodebranie poczty i dyspozycje W.W. wprowadziły go w błędne przekonanie, że świadek nie przebywa z matką) nie przesądza o znajomości przedmiotowego adresu. Prawidłowym ustaleniem organu pierwszej instancji powinno być więc ustalenie, iż Skarżący dowiedział się o adresie świadka dopiero w dniu 16 maja 2022 roku, czyli w dniu przeprowadzenia rozprawy przed Sądem Rejonowym w Wieluniu, kiedy to W.W. podała swój adres zamieszkania oraz świadka, co winno doprowadzić do uznania, iż został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego i w konsekwencji — do uwzględnienia skargi administracyjnej
b) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zaczął biec wcześniej, niż przed 16 maja 2022 roku z powodu wcześniejszej wiedzy Skarżącego o przedmiotowym fakcie, podczas gdy ustalona przez organ okoliczność nie ma na to żadnych dowodów. Z faktu, że Skarżący wiedział, że jego syn mieszkał ze swoją matką, nie można wyprowadzać kolejnego faktu, iż znał on wtedy ich adres zamieszkania, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania, iż Skarżący dowiedział się o adresie (tak jak wskazuje) dopiero w dniu 16 maja 2022 roku, a więc dochował terminu, o którym mowa w art. 182 § 2 K.p.a. Powyższe winno doprowadzić do merytorycznego rozpoznania skargi w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania i — w konsekwencji — uwzględnienia skargi administracyjnej
c) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi administracyjnej na decyzję Organu odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy ziściła się przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, tj. wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna w postaci ustalenia miejsca zamieszkania świadka R.W., która istniała w dniu wydania decyzji oraz nie była znana Organowi, który wydał decyzję. Zeznania świadka – syna Skarżącego, który pomagał przy pracy Skarżącemu, mogłyby pomóc w ustaleniu, kto wykonywał prace rolne na polu w latach 2004-2012 (co było przedmiotem postępowania, którego wznowienia żądał Skarżący), co w konsekwencji winno prowadzić do uwzględnienia skargi administracyjnej;
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Według art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą tantum devolutum, quantum iudicatum – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do pełnego zakresu rozstrzygnięcia w związku z zaskarżeniem wyroku niższej instancji w całości. Weryfikacja zasadności wywiedzionych zarzutów kasacyjnych jest konieczną podstawą do stwierdzenia, że złożony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taki podlega oddaleniu.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi, na zasadzie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jedynie naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art. 1 § 1 i 2 Pu.s.a. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 pkt 5 K.p.a.
W pierwszej kolejności oddaleniu podlegał zarzut sformułowany jako lit a) petitium skargi kasacyjnej poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na postanowienie Organu w sytuacji, gdy nie zbadał on i nie rozważył całego materiału dowodowego, a także dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów uznając, iż Skarżący znał adres świadka R.W. już w dniu 27 listopada 2019 roku, podczas gdy organ nie przedstawił żadnych dowodów na taki stan rzeczy.
Zarzut z pkt a petitum skargi kasacyjnej został sformułowany w sposób formalnie i konstrukcyjnie błędny, albowiem – wbrew jego treści oraz oczekiwanemu kierunkowi kontroli kasacyjnej – autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował prawidłowości oceny prawnej Sądu pierwszej instancji w zakresie legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji. Ponadto podstawa kasacyjna, o której mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., została wadliwie skonkretyzowana, gdyż w skardze nie określono formy, sposobu oraz zakresu błędnej oceny legalności wykładni lub zastosowania przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 i 80 K.p.a.) przez skarżony organ, a ponadto nie dokonano dostatecznie szczegółowego powiązania suponowanych wad procesowych zaskarżonej decyzji z istotnymi elementami stanu faktycznego sprawy lub materiału dowodowego będącego podstawą ustaleń faktycznych. Ogólne twierdzenie, że w sprawie organ błędnie ustalił, to iż Skarżący znał adres świadka R.W. już w dniu 27 listopada 2019 roku nie jest wystarczające do właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej. Nie jest ponadto uprawnione uzupełnianie podstaw kasacyjnych w części skargi kasacyjnej przeznaczonej na zamieszczenie ich uzasadnienia. Uzasadnienie podstaw jest odrębnym elementem skargi kasacyjnej, które ma zawierać argumentację przemawiającą – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – za prawidłowością stanowiska zajętego w ramach przytoczonych podstaw kasacyjnych, natomiast nie powinno służyć jako miejsce konkretyzacji lub uzupełniania podstaw kasacyjnych. W odniesieniu do podstawy z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. dodatkowym wymogiem konstrukcyjnym zarzutu kasacyjnego jest przedstawienie i wykazanie zaistnienia przesłanki funkcjonalnej, polegającej na istnieniu bezpośredniego i co najmniej potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a treścią zaskarżonego orzeczenia. Jeżeli nie zostanie wykazane, że podnoszone naruszenia przepisów procesowych mogły bezpośrednio i istotnie wpłynąć na wynik sprawy (w sensie kształtowania lub współkształtowania treści orzeczenia sądu pierwszej instancji), zarzuty procesowe nie mogą zostać uwzględnione.
Odnosząc się – z przyczyn formalnych – jedynie skrótowo i syntetycznie do podniesionych przez stronę skarżącą kasacyjnie wątpliwości co do prawidłowości kwalifikacji legalności ocen dowodowych skarżonego organu, wystarczy jedynie wskazać, że Sąd pierwszej instancji rozważył i wyjaśnił w sposób dostatecznie szczegółowy i przekonujący przesłanki rozstrzygające o właściwym ustaleniu stanu faktycznego w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie zostało wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. NSA nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej akcentujących dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustalenia, iż Skarżący znał adres świadka, swojego syna już w dniu 27 listopada 2019 roku. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji nie został przez skarżącego kasacyjnie skutecznie podważony, ponieważ ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie postanowieniach wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. należy zauważyć, że powołane przepisy prawa należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. O naruszeniu tych regulacji można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., o sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę decyzji objętej zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., o sygn. akt I OSK 2074/13). Wobec powyższego w niniejszej sprawienie nie mogło dojść do naruszenia norm ustrojowych.
Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty sformułowane jako lit b) i c) petitium skargi kasacyjnej. Konstrukcja ww. zarzutów umożliwia ich łączne rozpoznanie z uwagi na ich komplementarny charakter, istota których koncentruje się wokół wykazania, że w sprawie termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zaczął biec wcześniej, niż przed 16 maja 2022 roku bowiem w tym dniu wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna w postaci ustalenia miejsca zamieszkania świadka R.W., która istniała w dniu wydania decyzji oraz nie była znana Organowi, który wydał decyzję.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że sformułowany w lit. b) zarzut naruszenia "art. 148 § 1 pkt 5 k.p.a." został wadliwie skonstruowany. § 1 art. 148 K.p.a nie zawiera bowiem podpunktów. Taki przepis nie istnieje.
Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08, wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r.,II FSK 764/09, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11). Już z tego powodu zarzut naruszenia art. 148 § 1 pkt 5 K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
W omawianym zarzucie, podobnie jak w zarzucie z pkt c petitum skargi kasacyjnej, Skarżący ogranicza się do prostego zaprzeczenia faktowi (stwierdzeniu organu), jakoby uchybił terminowi do wniesienia podania o wznowienie. Z kolei w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi, że jego syn – świadek w sprawie, do 2012 r. zamieszkiwał w Drobnicach i posiada wiedzę dotyczącą użytkowania i zarządzania wspólnymi gruntami w latach 2004-2011. Świadek powinien zostać ponownie wezwany i przesłuchany. Na rozprawie 16 maja 2022 r. przed Sądem Rejonowym w Wieluniu matka świadka przyznała, że zamieszkuje on wraz z nią najstarszy, a notatka służbowa została sporządzona w oparciu o twierdzenia skonfliktowanej ze Skarżącym byłej żony. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania zostało zakończone decyzją ostateczną z 16 marca 2005 r., o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2004, która została doręczona stronie 25 marca 2005 r. Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji. Strona we wniosku o wznowienie postępowania podała, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania decyzji za lata 2004-2011, tj. 11 stycznia 2017 r. jest nieprzesłuchanie przez organ w charakterze świadka – syna Skarżącego ze względu na to, że świadek nie posiadał miejsca zamieszkania, ani stałego miejsca pobytu i nie było możliwości jego ustalenia.
Mając na względzie powyższe, w kontekście regulacji art. 148 § 1 K.p.a., stwierdzić należy, że kwestia dochowania przewidzianego wskazaną wyżej regulacją terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania jest przede wszystkim materią poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, stąd też nie sposób jest zakwestionować prawidłowości zastosowania na gruncie niniejszej sprawy art. 148 § 1 K.p.a. bez uprzedniego podważenia prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń, co do daty poszczególnych zdarzeń czy czynności oraz terminów, w których wnioskodawca powziął o nich wiedzę. Skarżący kasacyjnie nie tylko nie doprowadził do zakwestionowania tych ustaleń, co nawet nie podniósł konkretnych zarzutów do tego zmierzających.
Nie jest zrozumiale powołanie w zarzucie argumentu o "dochowaniu terminu z art. 182 § 1 K.p.a." Artykuł 182 K.p.a nie ma dodatkowych jednostek redakcyjnych, a nadto dotyczy kompetencji Prokuratora a nie terminu składania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu z pkt c petitum skargi kasacyjnej należy we tym miejscu wskazać, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w tym przepisie, najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. Małgorzata Jaśkowska w: Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2025, Komentarz do art. 145, Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako przesłanka wznowienia, teza 2). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., I OSK 2970/19, LEX nr 3071724 podkreślił, iż "Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy".
W wyroku NSA z 7 lutego 2007 r., I OSK 429/06, LEX nr 348005, zaznaczono, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. będzie zachodziła wówczas, gdy ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi wydającemu decyzje są istotne dla sprawy, tzn. dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na treść decyzji w kwestiach zasadniczych.
Spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., otwierającej ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wymaga zatem wystąpienia łącznie trzech warunków. Pierwszy przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek wymaga, by nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy. Występuje tu związek z regulacją materialnoprawną. Trzeci warunek, to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy.
Biorąc pod uwagę okoliczności podnoszone przez Skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że istotne było ustalenie, kiedy Skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. adresie zamieszkania syna i możliwości jego przesłuchania w celu dokonania dodatkowych ustaleń dotyczących prac polowych prowadzonych na gruntach Skarżącego, tj. czy informacje te uzyskał z protokołu rozprawy prowadzonej przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r., czy też posiadał je wcześniej. Miesięczny termin, o którym wyżej mowa, nie może być w sprawie liczony od dnia rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w Wieluniu, czyli od 16 maja 2022 r., kiedy to, jak twierdzi Skarżący dowiedział się o nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi 11 stycznia 2017 r., a mianowicie o tym, że syn mieszkał w 2016 r. z matką, więc powinien zostać przesłuchany w charakterze świadka przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r. Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, co trafnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji, że okoliczności zawarte w protokole z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r. były już Skarżącemu znane wcześniej i podnoszone w trakcie uprzednich postępowań wszczynanych na jego żądania Skarżącego w celu wzruszenia ostatecznej decyzji z 11 stycznia 2017 r. Chodzi tu o pismo Skarżącego z 16 stycznia 2020 r., w którym ,w odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r., sam wskazał, że jego syn cały czas mieszka z matką, a zatem strona o tej okoliczności posiadała wiedzę już na pewno w tej dacie, nie zaś, jak wskazuje, 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w Wieluniu. Nie można w tym wypadku mówić o zachowaniu miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego a także o nowym dowodzie nieznanym wcześniej stronie i organowi.
Wobec powyższego zarzuty z pkt b i c petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).