I GSK 543/24

I GSK 543/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wr 16/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-01-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 110 z § 1, art. 110 u § 2, art. 54.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 § 1, art. 141 § 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D. [...]" Sp. z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 16/23 w sprawie ze skargi "D. [...]" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2022 r., nr 0201-IEE1.711.275.2022.MŚ w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w przedmiocie obwieszczenia o licytacji nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "D. [...]" Sp. z o.o. we W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 16/23 oddalił skargę D. [...] Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2022 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o licytacji.
Od wskazanego wyroku Sądu pierwszej instancji skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając w odniesieniu do części rozstrzygnięcia, tj. w zakresie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości skarżącej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1, 141 § 4, 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a."., oraz art. 7, i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", art. 110 u § 2 i 110 z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) - dalej: "u.p.e.a." poprzez:
- błędne ustalenie i przyjęcie, iż skarżąca kwestionowała brak przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości skarżącej w trybie skargowym przewidzianym w art. 110 z u.p.e.a., oraz że skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie o oddaleniu skargi na czynność obwieszczenia o licytacji, podczas gdy przedmiotowe zażalenie dotyczyło postanowienia o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną,
- błędne ustalenie i przyjęcie, iż skarżąca wniosła zarzuty adresowane wobec obwieszczenia o licytacji, podczas gdy skarżąca w rzeczywistości kwestionowała podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych, oraz że skarżąca nie była uprawniona do podnoszenia zarzutu braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości w związku z wyznaczeniem przez organ kolejnego terminu licytacji, pomimo, iż stronie przysługuje prawo podnoszenia takiego zarzutu na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji odmowę merytorycznego rozpatrzenia podniesionego przez skarżącą zarzutu braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości,
- błędne ustalenie, że organ nie rozstrzygnął o wniosku skarżącej w przedmiocie zarzutu braku dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości w drodze postanowienia, podczas gdy organ takiego rozstrzygnięcia dokonał,
- brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu nieruchomości i zaistniałych w niej zmian dotyczących wartości nieruchomości podnoszonych przez skarżącą oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek rzutujących na brak konieczności przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości w sposób merytoryczny i fachowy umożliwiający skarżącej weryfikację takich przesłanek,
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 110 u § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie zaszły przesłanki konieczne do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku i związanych z tym zarzutów skarżącej w odniesieniu do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, względnie uwzględnienie skargi w ww. zakresie i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i zobowiązanie do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości skarżącej, a w konsekwencji uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych w toku licytacji przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji dotyczących licytacji działek skarżącej, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym, uiszczony wpis sądowy oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, wskazując powody, dla których ocenił zaprezentowane przez organy stanowisko jako prawidłowe. Ponadto należy dodać, że motywy wyroku są jasne i zrozumiałe.
Z kolei skuteczność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zależy od wykazania, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę, dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy bądź przekroczył granicę rozpoznawanej sprawy. Natomiast w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że złożona skarga dotyczy czynności organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o licytacji i odniósł się do zarzutów w niej zawartych. Nie sposób stwierdzić, że był to zarzut poboczny, jak wskazuje strona skarżącą kasacyjnie, ponieważ w skardze została zakwestionowana czynność organu, jakim było obwieszczenie o drugiej licytacji nieruchomości. Organ pierwszej instancji wydał postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci obwieszczenia o licytacji nieruchomości. Postanowienie to pod względem przedmiotowym odnosiło się do konkretnej czynności w postępowaniu egzekucyjnym, na który przysługiwał konkretny środek zaskarżenia. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej organ nie rozstrzygnął wniosku strony skarżącej w przedmiocie zarzutu braku dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tylko przedstawił swoje stanowisko, zgodnie z którym możliwość wniesienia takiego zarzutu na tym etapie egzekucji nie przysługuje.
W ślad za zasadnym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należy wskazać, że skarga na obwieszczenie o licytacji nie jest środkiem, w oparciu o który można dokonać oceny wszelkich zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji. A według stanowiska strony skarżącej kasacyjnie można podnieść zarzuty, co do innych czynności egzekucyjnych organu. To jednak z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Skargę na czynność egzekucyjną w postaci obwieszczenia o licytacji wnosi się w terminie 14 dni od dnia obwieszczenia o licytacji i skarga ta może dotyczyć tylko czynności organu, jakim w tym przypadku jest obwieszczenie o licytacji. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ramach tej skargi można podnosić tylko kwestie związane ściśle z czynnością organu, jaką jest obwieszczenie o licytacji. Nie jest to środek prawny, w oparciu o który strona może kwestionować całokształt prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie sposób więc przyznać racji stronie skarżącej, że Sąd pierwszej instancji przyjął błędnie, że zażalenie na postanowienie dotyczyło postanowienia na czynność egzekucyjną, skoro organ pierwszej instancji wydał postanowienie w sprawie rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną w przedmiocie obwieszczenia licytacji. To że zdaniem skarżącej kasacyjnie kwestionowała ona inne czynności, nie oznacza, że należało uznać stanowisko skarżącej za zasadne. Skarga na obwieszczenie licytacji nie może być uznana za środek zaskarżenia w rozumieniu art. 54 u.p.e.a., przy założeniu że skargę tę wnosi się na czynność organu – obwieszczenie o licytacji – na podstawie art. 110 z § 1 u.p.e.a.
W związku z powyższym nie jest zasadne stanowisko skarżącej, że była ona uprawniona do podnoszenia zarzutu braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W ramach postępowania ze skargi, o jakiej mowa w art. 110 z § 1 u.p.e.a., która służy do podważania prawidłowości konkretnych czynności faktycznych organu egzekucyjnego, a dotyczących obwieszczenia o licytacji, badana jest zgodność z prawem tylko tej określonej, kwestionowanej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 307/18). Egzekucja z nieruchomości jest postępowaniem etapowym, zabezpieczonym przez ustawodawcę stosownymi środkami ochrony prawnej dla zobowiązanego, to na poszczególnych jej etapach mogą być podnoszone wyłącznie kwestie związane ze skarżeniem konkretnych czynności, czy aktów prawnych. Na etapie zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi na czynność obwieszczenia o licytacji (a bez wątpienia z takim mamy do czynienia w sprawie) nie mogą być podnoszone kwestie związane z opisem i oszacowaniem wartości nieruchomości, gdyż kwestie te mogły być przedmiotem zaskarżenia na etapie wcześniejszym, na podstawie odrębnego środka zaskarżenia. Podnoszenie tego rodzaju zarzutów na etapie postępowania egzekucyjnego jakim jest skarga na czynność obwieszczenia o licytacji, jest spóźnione. Etap ten nie jest etapem, w którym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu inne zarzuty wykraczające poza samo obwieszczenie o licytacji, w szczególności zarzuty te nie mogą wkraczać w materię już zakończonych etapów egzekucji, w tym tych dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 452/23).
Tym samym skarżąca nie była uprawniona do podnoszenia zarzutu braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na pewno nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej, że taki zarzut można zgłaszać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Zarzut odmowy merytorycznego rozpatrzenia podniesionego przez stronę zarzutu braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości należało uznać za niezasadny, bowiem Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że zaistnienie istotnych zmian w stanie nieruchomości, uzasadniających przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, może stanowić podstawę do podjęcia określonych czynności. Przy czym stanowi to odrębną kwestię i ma charakter fakultatywny, co powoduje, że w tej sytuacji nie mógł zostać rozpatrzony. Niejako na marginesie należy wskazać, że ceny wywołania stanowią niejako punkt wyjścia do uzyskania jak najwyższej kwoty sprzedaży, gdzie proces licytacji ma na celu uzyskanie sumy jak najwyższej w przypadku zainteresowanych potencjalnych nabywców.
Za niezasadne w tej sytuacji należało uznać zarzuty, odnoszące się do braku podjęcia czynności zmierzających do ustalenia wartości nieruchomości, czy też braku konieczności przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., gdzie w zdaniem strony skarżącej kasacyjnie skutkowało to naruszeniem obowiązku przeprowadzenia wnikliwej oceny materiału dowodowego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.
W zawiązku z powyższym również za brak usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, t. j. art. 110 u § 2 u.p.e.a. z uwagi na odniesienie się w tym zarzucie do niewłaściwego zastosowania i uznania, że nie zaszły przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.