I GSK 536/20Uchylenie kosztów postępowania egzekucyjnego parp 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPolska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chorzowie o obciążeniu PARP kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 154 981,17 zł. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie decyzji, która następnie została uchylona prawomocnym wyrokiem WSA. W związku z tym postępowanie egzekucyjne umorzono, a zobowiązany wystąpił o zwrot kosztów. Organy obciążyły PARP kosztami, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), w tym art. 64 § 1 pkt 4 (opłata za zajęcie rachunku bankowego - 5%) i art. 64 § 6 (opłata manipulacyjna - 1%). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę PARP, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy i że wysokość kosztów nie jest nadmiernie wygórowana, a także że zastosowano się do wytycznych Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną PARP, uchylił zaskarżony wyrok WSA. Sąd kasacyjny wskazał, że kluczowe znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat. NSA podkreślił, że organy i sąd pierwszej instancji nie wykazały, iż wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych (ponad 147 tys. zł opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej) pozostaje w racjonalnej zależności od poziomu skomplikowania czynności organu egzekucyjnego i nakładu pracy. Stwierdzono, że organy ograniczyły się do ogólnych stwierdzeń, nie przedstawiając konkretnych dowodów na adekwatność kosztów do podjętych działań, co uniemożliwia kontrolę legalności rozstrzygnięcia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji i utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chorzowie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, konieczność wykazania proporcjonalności kosztów do nakładu pracy i skomplikowania czynności organu, stosowanie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących kosztów egzekucyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi po uchyleniu decyzji stanowiącej podstawę egzekucji. Interpretacja wyroku TK SK 31/14 w kontekście konkretnych stawek opłat egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wysokość opłat egzekucyjnych (opłaty za zajęcie wierzytelności i opłaty manipulacyjnej) naliczonych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może być ustalona bez wykazania racjonalnej zależności między ich wysokością a poziomem skomplikowania czynności organu egzekucyjnego i nakładem pracy, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wysokość opłat egzekucyjnych musi pozostawać w racjonalnej zależności od poziomu skomplikowania czynności organu egzekucyjnego i nakładu pracy, a organy administracji oraz sąd pierwszej instancji nie wykazały tej zależności w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji oraz sąd pierwszej instancji nie wykazały, iż wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych (opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej) pozostaje w racjonalnej zależności od faktycznych czynności organu egzekucyjnego i poniesionych nakładów pracy. Brak takiego wykazania stanowi naruszenie wytycznych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat i nie uwzględniają proporcjonalności do faktycznych kosztów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Jeżeli wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a spowodował to wierzyciel, organ egzekucyjny obciąża wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu należnościami kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych pobiera 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4 zł 20 gr.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zakazu nadmiernej ingerencji.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do kluczowych okoliczności faktycznych dotyczących braku rażącej dysproporcji między wysokością opłat a rzeczywistymi kosztami czynności egzekucyjnych. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i innymi przepisami k.p.a. oraz u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, w szczególności poprzez niewskazanie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania czynności egzekucyjnych i nakładzie pracy organu. • Naruszenie prawa materialnego, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14 poprzez błędną wykładnię przepisów u.p.e.a. nieuwzględniającą wskazanego wyroku TK.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie dowodu z dokumentu 'Ocena Skutków Regulacji Projektu' za zbędny (NSA uznał za niezasadny, wskazując, że jest to jedynie propozycja legislacyjna).
Godne uwagi sformułowania
brak rażącej dysproporcji między wysokością opłaty manipulacyjnej [...] i opłaty egzekucyjnej [...] a rzeczywistymi kosztami czynności egzekucyjnych organu • organ nie miał obowiązku naliczenia opłaty manipulacyjnej zgodnie z jej wyliczeniem przedstawionym w skardze uwzględniającym miernik podawany w 2016 r. w projekcie zmiany ustawy • koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego • nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat • brak określenia górnej granicy opłaty [...] powoduje, że w pewnych warunkach [...] następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat • organy zobowiązane są badać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz nakładu pracy organów • nie zostało w sprawie wykazane, że wymienione czynności egzekucyjne wymagały szczególnego nakładu pracy i kosztów lub były obarczone wysokim poziomem skomplikowania • nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP
Skład orzekający
Mirosław Trzecki
przewodniczący
Dorota Dąbek
sprawozdawca
Artur Adamiec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, konieczność wykazania proporcjonalności kosztów do nakładu pracy i skomplikowania czynności organu, stosowanie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących kosztów egzekucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi po uchyleniu decyzji stanowiącej podstawę egzekucji. Interpretacja wyroku TK SK 31/14 w kontekście konkretnych stawek opłat egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proporcjonalności kosztów egzekucyjnych i ich związku z faktycznymi działaniami organów, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów. Wyrok NSA opiera się na istotnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
“Czy koszty egzekucji administracyjnej mogą być oderwane od rzeczywistej pracy urzędnika? NSA odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 154 981,17 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.