I GSK 327/23

I SA/Łd 197/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak
Paweł Janicki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 26 par 5 pkt 1, art. 27 par 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 13 ust 1, art. 1a pkt 12.
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Dnia 2 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Tomasz Furmanek, , po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 marca 2025 roku, nr 1001-IEW-3.7113.42.2024.22.U14.JH w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne dotyczące podatku VAT oddala skargę.
Uzasadnienie
G. A. za pośrednictwem pełnomocnika wywiodła skargę
na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 marca
2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź
- Widzew z dnia 8 lipca 2024 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania
w sprawie pisma skarżącej z dnia 18 marca 2024 r. dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w zakresie wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz naliczania kosztów postępowania egzekucyjnego w zawyżonej wysokości.
Powyższe postanowienie zapadło na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych
o numerach: [...], [...], [...] i [...] wystawionych w dniu 17 lutego 2020 r. przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi, obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okresy: listopad 2013 r., grudzień 2013 r., styczeń 2014 r., luty 2014 r., marzec 2014 r. oraz należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień za sierpień 2018 r.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna zawiadomieniem
z dnia 5 marca 2020 r. obejmującym wszystkie w/w tytuły wykonawcze, dokonał zajęcia świadczenia skarżącej z ubezpieczenia społecznego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził odbiór zajęcia w dniu 11 marca 2020 r. i pismem z dnia
9 kwietnia 2020 r. poinformował, że przyjął zajęcie do realizacji, począwszy od maja 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone skarżącej w dniu 23 marca 2020 r. w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Następnie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zawiadomieniem z dnia 12 maja 2023 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącej w dniu 1 czerwca 2023 r., w trybie doręczenia zastępczego.
Zawiadomieniem z dnia 4 stycznia 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego w A. SA. Bank potwierdził odbiór zajęcia w tym samym dniu
i poinformował o braku środków na realizację zajęcia. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącej w dniu 26 stycznia 2024 r., w trybie doręczenia zastępczego.
Pismem z dnia 18 marca 2024 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w zakresie wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz naliczenia kosztów postępowania egzekucyjnego w zawyżonej wysokości w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], wnioskując jednocześnie o umorzenie egzekucji w całości.
Po rozpatrzeniu wniosku, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź
-Górna postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Zaskarżone postanowienie zostało skierowane na adres: Kancelaria Adwokacka [...] Spółka Jawna, bez imiennego wskazania pełnomocnika i kolejno wysłane za pośrednictwem ePUAP na adres: /[...]/domysIna. Zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia (UPD), rozstrzygnięcie odebrano 24 kwietnia 2024 r.
W dniu 26 kwietnia 2024 r. (data redakcji pisma oraz wpływu do Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Górna) skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna.
Pismem z dnia 22 maja 2024 r. - z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania
- Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna przekazał zgodnie
z właściwością miejscową do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew, tytuły wykonawcze stanowiące przedmiot postępowania wraz z aktami zgromadzonymi
w toku egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność złożonego przez skarżącą zażalenia. Organ odwoławczy uznał, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia
19 kwietnia 2024 r. i tym samym nie wywołało ono żadnego skutku procesowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie pisma skarżącej z dnia
18 marca 2024 r., dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w zakresie wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz naliczania kosztów postępowania egzekucyjnego w zawyżonej wysokości. Rozstrzygnięcie wysłano, zgodnie z wolą pełnomocnika skarżącej, na adres elektroniczny wskazany w pełnomocnictwie, jednak wyłącznie w trybie Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (UPP).
Kolejno w dniu 17 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji podjął decyzję
o ponownym przesłaniu postanowienia, za Urzędowym Potwierdzeniem Doręczenia (UPD). Poświadczenie UPD informujące o odbiorze przez pełnomocnika skarżącej ww. postanowienia w dniu 26 lipca 2024 r. wpłynęło na elektroniczną skrzynkę ePUAP ww. organu w tym samym dniu.
Pismem z dnia 30 lipca 2024 r. skarżąca wywiodła zażalenie na wymienione postanowienie z dnia 8 lipca 2024 r., podważając wszczęcie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, egzekucji administracyjnej. Podniosła, że nie zostały jej skutecznie doręczone odpisy tytułów wykonawczych. Wskazała ponadto, że organ egzekucyjny nieprawidłowo uznał, iż w sprawie ma zastosowanie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Uznała bowiem,
że zarzuty dotyczą egzekucji administracyjnej, a taką egzekucję zastosował wobec niej organ egzekucyjny, gdyż w dniu 4 stycznia 2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. S.A
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, DIAS postanowieniem z dnia 4 marca
2025 r. utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew z dnia 8 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w/w tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu 17 lutego 2020 r. Na dzień ich sporządzenia do egzekucji administracyjnej zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) dalej: u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Wprawdzie w dniu 30 lipca 2020 r. mocą ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2019 r., poz.2070) dalej: ustawa zmieniająca, przepisy art. 33 u.p.e.a. uległy zmianie, to jednak, zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Stąd, w sprawie zastosowanie mają przepisy art 33 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Zgodnie zaś z tymi przepisami, zarzuty dotyczące prowadzonych postępowań egzekucyjnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r., mogły być wnoszone przez zobowiązanego tylko w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a pouczenie o prawie wniesienia zarzutów zawarte w tytule wykonawczym, było skuteczne w dniu doręczenia jego odpisu zobowiązanemu. Zarzuty zgłoszone po upływie 7 – dniowego terminu są spóźnione
i nie podlegają rozpoznaniu.
W dalszej kolejności organ wskazał, że w niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej w dniu 23 marca 2020 r., w trybie
tzw. "fikcji doręczenia", zgodnie z przepisami k.p.a. Zatem 7-dniowy termin na złożenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zaczął biec od następnego dnia po doręczeniu zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych, tj. od dnia 24 marca 2020 r., a zakończył się z upływem ostatniego, czyli w dniu 30 marca 2020 r.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej skarżąca wniosła w dniu 19 marca 2024 r., a więc po upływie ww. ustawowego terminu.
W ocenie DIAS, odpisy wymienionych tytułów wykonawczych wraz
z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego zostały skutecznie doręczone zobowiązanej w dniu 23 marca 2020 r., w trybie art. 44 k.p.a. na ostatni zgłoszony przez zobowiązaną adres zamieszkania wskazany w danych rejestracyjnych urzędu. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, ze stosownymi adnotacjami, potwierdzające powyższe. Prawidłowość adresu potwierdza wydruk z systemu SERCE, z którego wynika, że w okresie od dnia 23 lipca 2011 r. do dnia 26 kwietnia 2024 r. skarżąca zgłosiła adres rejestracyjny: [...] Ł., ul. [...]. Dlatego zarzuty kwestionujące fakt doręczenia wymienionych tytułów, organ uznał za bezzasadne.
Od powyższego postanowienia DIAS, skarżąca wywiodła skargę, zarzucając zapadłemu orzeczeniu:
1. błędne ustalenie oraz uznanie, że odpisy tytułów wykonawczych: [...], [...], [...] zostały doręczone skarżącej w sytuacji, gdy akta są tak wybrakowane, że na ich podstawie nie sposób tego ustalić. Brak jest jakiegokolwiek dowodu w aktach sprawy na fakt doręczenia w/w tytułów wykonawczych skarżącej w dniu 23 marca 2020 r.
Rzekome doręczenie w/w tytułów organ wyłącznie domniemywa na podstawie zawiadomienia ZUS, w sytuacji, gdy rzeczone zawiadomienie nie jest adekwatnym dowodem do ustalenia, iż skarżącej faktycznie miałyby zostać doręczone tytuły wykonawcze. Z faktu doręczenia skarżącej zawiadomienia z ZUS, banku, czy innej instytucji, nie wynika automatycznie fakt doręczenia tytułu wykonawczego. Zwłaszcza, że w aktach sprawy brak jest stosownych zwrotek doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych. Jeżeli skarżącej nigdy nie doręczono tytułów wykonawczych
i nigdy nie otworzył się jej termin do zgłoszenia zarzutów, uznać należy, że zarzuty wniesione w marcu 2024 r. zostały przez nią wniesione w terminie. Niezależnie od tego, czy wobec skarżącej miałyby mieć zastosowanie przepisy sprzed, czy po nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 11 września 2019 r. (wejście w życie w dniu 30 lipca 2020 r.)
2. naruszenie art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy zmieniającej, poprzez błędne uznanie, że do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie ustawy zmienianej stosuje się przepisy dotychczasowe (sprzed nowelizacji), a nie przepisy nadane ustawą zmieniającą w sytuacji, gdy zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy,
w przypadku egzekucji z rachunku bankowego, wszczętego po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wobec faktu, iż w przypadku skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, co sam przyznał organ wskazując "Następnie zawiadomieniem z 4.01.2024 r. dokonaliśmy zajęcia Pani wierzytelności z rachunku bankowego w A. SA. Bank potwierdził odbiór zajęcia w tym samym dniu i poinformował o braku środków na realizację zajęcia." uznać należy, iż wobec skarżącej należało stosować przepisy w wersji znowelizowanej, a co za tym idzie, że ta mogła wnieść zarzuty w każdym czasie, którą to możliwość otrzymali zobowiązani po wejściu w życie nowelizacji.
3. naruszenie art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy nie zachodziły takie przesłanki, które uzasadniałyby wydanie takiego postanowienia.
W konsekwencji postawionych zarzutów, pełnomocnik skarżącej wniósł
o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 marca 2025 r. wraz z postanowieniem
je poprzedzającym, ze wskazaniem na zasadność wszczęcia postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszym rzędzie rozważenia wymaga kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej spornych tytułów wykonawczych.
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
W rozpoznawanej sprawie korespondencja zawierająca sporne tytuły wykonawcze została skierowana pod adres wskazany przez skarżącą to jest: [...] Ł., ul. [...]. Strona skarżąca w toku całego postępowania nie kwestionowała prawidłowości tak oznaczonego adresu. Tak więc przyjąć należy, że organ egzekucyjny był uprawniony do kierowania korespondencji pod wskazany adres.
Strona skarżąca nie kwestionowała również tego, że przedmiotowa korespondencja została umieszczona w skrzynce pocztowej skarżącej wywodząc jedynie, że korespondencja ta nigdy nie została jej doręczona.
Po myśli art. 44 k.p.a., w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, zaś adresatowi pozostawia się stosowne zawiadomienie wraz z informacją o możliwości jego odbioru, a po bezskutecznym upływie tego terminu pismo uznaje się za doręczone.
Sąd I instancji stwierdza, że powyższe warunki skutkujące uznaniem korespondencji za doręczoną w trybie awizo zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że w dniu 9 marca 2020 r. wobec niemożności doręczenia bezpośrednio adresatce lub innym osobom wymienionym w art. 43 k.p.a., doręczyciel pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu korespondencji w urzędzie pocztowym na okres
14 dni. W dniu 17 marca 2020 r. korespondencję awizowano powtórnie. W tej sytuacji przyjęcie, że korespondencja została doręczona w trybie awizo w dniu 24 marca 2020 r., znajduje uzasadnienie w treści cytowanego art. 44 k.p.a.
Podnieść przy tym należy, że sąd nie traci z pola widzenia, iż na skutek doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. przesyłkę uznaje się za doręczoną, pomimo
że faktycznie takie doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji, prawidłowe spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych dla skuteczności doręczenia w tej formie nie może budzić wątpliwości. W przeciwnym wypadku mogłoby bowiem dojść do niedopuszczalnego naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu (art. 145 k.p.a.).
Ponownie więc zauważyć należy, że wszelkie warunki do uznania przesyłki za doręczoną zostały spełnione.
Okoliczność doręczenia przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze ma kluczowe znaczenie w sprawie.
Po pierwsze zgodnie z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych. Oznacza to, że egzekucja w przedmiotowej sprawie została wszczęta w dniu 24 marca 2020 r.
Po drugie oznacza to także, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r.
Po myśli art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, to jest przed 30 lipca 2020 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Odnotować należy, że w judykaturze nie budzi wątpliwości, iż obowiązujące do dnia 29 lipca 2020 r. przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie dotyczącym
m.in. zachowania terminu do wniesienia zarzutów, stanowiły o konieczności dotrzymania przez zobowiązanego 7-dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.
Ustalenie zaś, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy
art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione
z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich oceny (vide: wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt
I GSK 327/23, opubl. CBOSA).
W tej sytuacji, zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej u.p.e.a., uznać należy za nieuzasadniony.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., egzekucja z rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a nie postępowaniem egzekucyjnym, jak zdaje się uważać strona skarżąca.
W związku z tym, zajęcie rachunku bankowego skarżącej z dnia 4 stycznia 2024 r. nie oznacza wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego, do którego miałyby mieć zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące od dnia
30 lipca 2020 r., lecz zastosowanie określonego środka egzekucyjnego
w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w dniu 24 marca 2020 r.
Wreszcie zauważyć należy, że akcentowany przez stronę skarżącą wyrok NSA z dnia 19 lutego 2025 r., w sprawie o sygn. akt III FSK 2872/2 uchylający wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 843/19, pozostaje bez wpływu na ocenę legalności postanowienia zaskarżonego
w rozpoznawanej sprawie.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji
ds