I GSK 3252/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 września 2022 r. oddalił skargę kasacyjną A. O. od wyroku WSA w Szczecinie, który z kolei oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą wpisu do ewidencji producentów rolnych. Sprawa miała długą historię procesową, z kilkukrotnymi uchyleniami decyzji organów przez WSA. Kluczowym problemem było ustalenie, czy skarżący spełniał definicję rolnika i posiadacza gospodarstwa rolnego na dzień złożenia wniosku w 2008 r. Organy administracji, po kolejnych postępowaniach i uwzględnieniu wskazań sądów, doszły do wniosku, że skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie tych kryteriów w 2008 r., wskazując m.in. na umowę dzierżawy z 2012 r. jako jedyny dowód posiadania gruntów. WSA w zaskarżonym wyroku uznał, że organy działały zgodnie z wiążącymi je wyrokami sądów administracyjnych i prawidłowo ustaliły stan faktyczny. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną podkreślił znaczenie art. 153 PPSA, wskazując, że wcześniejsze prawomocne wyroki WSA wiązały sąd w zakresie stosowania art. 13 ukse, nawet jeśli przepis ten został później uchylony. Sąd uznał również za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA, stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i umożliwiało kontrolę instancyjną. NSA potwierdził, że organy wykazały brak spełnienia przez skarżącego warunków producenta rolnego na dzień wpisu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady związania prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych (art. 153 PPSA) w kontekście stosowania przepisów uchylonych, a także kwestie procedury wpisu do rejestrów administracyjnych i ciężaru dowodu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do ewidencji producentów rolnych i stosowania przepisów z przeszłości, ale zasady ogólne są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może uchylić czynność materialno-techniczną wpisu do ewidencji producentów rolnych i odmówić wpisu w drodze decyzji administracyjnej, nawet jeśli przepis przewidujący taką możliwość (art. 13 ukse) został uchylony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może uchylić wadliwą czynność materialno-techniczną i odmówić wpisu w drodze decyzji, stosując analogicznie przepisy, jeśli brak przesłanek do wpisu istniał już w momencie jego dokonania, nawet jeśli przepis materialnoprawny został uchylony, o ile sąd w poprzednich orzeczeniach wiążących dla organów i sądów wskazał na konieczność stosowania przepisów w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania wpisu.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, związany wcześniejszymi prawomocnymi wyrokami (art. 153 PPSA), uznał, że organy prawidłowo zastosowały prawo, odmawiając wpisu w drodze decyzji, mimo uchylenia art. 13 ukse, ponieważ wskazywały na konieczność stosowania przepisów obowiązujących na dzień dokonania wpisu. Brak możliwości wykreślenia z ewidencji nie oznacza dowolności, a wadliwa czynność powinna być eliminowana w formie umożliwiającej obronę praw strony.
Czy ustalenia faktyczne dokonane przez sąd pierwszej instancji w poprzednich wyrokach w tej samej sprawie są wiążące dla sądu rozpoznającego skargę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą organy i sądy w tej samej sprawie, chyba że przepisy prawa uległy zmianie lub istotne okoliczności faktyczne uległy zmianie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 153 PPSA nakłada bezwzględny obowiązek związania się oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnych orzeczeniach. W tej sprawie, kwestia stosowania art. 13 ukse i prawidłowości ustaleń faktycznych została już przesądzona w poprzednich wyrokach WSA, które stały się prawomocne.
Czy skarżący spełniał definicję producenta rolnego i posiadacza gospodarstwa rolnego na dzień złożenia wniosku o wpis do ewidencji w 2008 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie tych kryteriów na dzień złożenia wniosku.
Uzasadnienie
Organy administracji i WSA, opierając się na zgromadzonych dowodach (w tym dokumentacji z kontroli z lat 2015-2016), ustaliły, że skarżący rozpoczął działalność rolniczą najwcześniej w 2012 r., a jedyny dokument dotyczący posiadania gruntów (umowa dzierżawy) pochodzi z 2012 r. Brak było dowodów na posiadanie gospodarstwa rolnego lub bycie rolnikiem w 2008 r.
Przepisy (13)
Główne
ukse art. 13 § 1
Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Przepis ten, mimo uchylenia, był stosowany przez organy na podstawie wskazań sądów w poprzednich wyrokach, w celu odmowy dokonania wpisu do ewidencji producentów, jeśli wnioskodawca nie był producentem lub nie spełniał innych wymogów na dzień złożenia wniosku.
ppsa art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu.
Pomocnicze
ukse art. 11 § 1
Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Podstawa odmowy dokonania wpisu do ewidencji producentów z uwagi na brak spełnienia przesłanki posiadania gospodarstwa.
ukse art. 3 § 1
Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Definicja producenta rolnego jako osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu przepisów wspólnotowych.
ustawa zmieniająca art. 2 § 2
Ustawa o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Przepis wprowadzony zmianą ustawy, który wszedł w życie 1 stycznia 2015 r.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej.
ppsa art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
ppsa art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
ppsa art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
ppsa art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Czynność materialno-techniczna z zakresu administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo zastosowały prawo, odmawiając wpisu w drodze decyzji, mimo uchylenia art. 13 ukse, zgodnie z wiążącymi wskazaniami sądów. • Skarżący nie spełnił wymogów producenta rolnego na dzień złożenia wniosku w 2008 r. • Ustalenia faktyczne dokonane przez WSA w poprzednich wyrokach są wiążące dla sądu rozpoznającego skargę kasacyjną. • Uzasadnienie wyroku WSA jest prawidłowe i umożliwia kontrolę instancyjną.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie uchylonego art. 13 ukse. • Naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej poprzez uchylenie wpisu. • Brak wyczerpującego postępowania dowodowego i błędy w ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy [...] a także sądy • norma zawarta w art. 153 ppsa ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący • wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialno-techniczną, ale czynnością z zakresu administracji publicznej • brak regulacji możliwości wykreślenia z ewidencji producentów [...] nie oznaczał dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia tej kwestii przez organ
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący
Piotr Kraczowski
sprawozdawca
Bogdan Fischer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych (art. 153 PPSA) w kontekście stosowania przepisów uchylonych, a także kwestie procedury wpisu do rejestrów administracyjnych i ciężaru dowodu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do ewidencji producentów rolnych i stosowania przepisów z przeszłości, ale zasady ogólne są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych, długotrwałe spory o wpis do rejestru oraz znaczenie zasady związania prawomocnymi orzeczeniami. Jest to przykład, jak interpretacja przepisów i ciężar dowodu mogą decydować o wyniku sprawy.
“Długi bój o wpis do rejestru: NSA potwierdza, że przeszłość ma znaczenie.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.