I GSK 304/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2026-06-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Salachna Piotr Kraczowski Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Sygn. powiązane III SA/Łd 419/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-11-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Jakub Praski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 419/23 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 maja 2023 r. nr 1001-IEE-1.7192.38.2023.3.DE w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji, WSA w Łodzi) wyrokiem z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 419/23 oddalił skargę W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 maja 2023 roku nr 1001-IEE-1.7192.38.2023.3.DE w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W. K. wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji zaskarżając je w całości. I. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634, obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: a. art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w sprawie względem skarżącej doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych na skutek podjęcia przez organ w toku postępowania czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, polegających na skierowaniu do skarżącej tytułów wykonawczych z 11.12.2009 r. wraz z zawiadomieniem do R. B. P. S.A. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem oraz tytułów wykonawczych z 16.04.2012 r., na podstawie których organ egzekucyjny skierował do w/w banku zawiadomienie z dnia 7.05.2012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, podczas gdy czynności te miały charakter pozorny, a skarżąca nie posiadała nigdy rachunków bankowych w w/w banku oraz jego następcy prawnym – B. P. B. P. S.A., zaś organ był zobowiązany posiadać wiedzę co do rachunków bankowych prowadzonych przez skarżącą, a ponadto ww. tytuły i zawiadomienia zawierały braki formalne - co wskazuje jednoznacznie, iż ww. czynności zostały podjęte jedynie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, nie zaś w celu przewidzianym w/w przepisem, a więc bezpośredniej egzekucji należności z tytułu składek; b. art. 24 ust. 4 ustawy o sytemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. w związku z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż do przedawnienia należności składkowych skarżącej nie doszło, podczas gdy na przedawnienie wskazują okoliczności sprawy; c. art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż nie wystąpiły okoliczności wskazujące na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a. art 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pism R. B. P. S.A. o braku rachunku bankowego skarżącej na skutek zawiadmomień wysłanych przez organ w 2009 r. i 2012 r. oraz brak zobowiązania organu do złożenia w/w pism, w sytuacji gdy dowód ten ma istotny wpływ na ustalenie stanu wiedzy organu egzekucyjnego oraz biegu terminu przedawnienia należności składkowych; b. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy - z uwagi na brak dokumentów, o których mowa w pkt. 2.a.; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie okoliczności, iż tytuły wykonawcze z 2009 r. i 2012 r. dotknięte były brakami formalnymi, tj.: brakiem wskazania pełnego numeru rachunku bankowego rzekomo mającego należeć do skarżącej, brakiem wskazania na tytułach wykonawczych z 2012 r. nazwy banku; korespondencja ze strony Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi z dnia 28.01.2022 r. miała miejsce do [...] R. B. P. S.A. oraz korespondencja w/w organu z dnia 28.01.2022 r. do B. P. B. P. S.A. została wysłana na nieprawidłowy adres banku - co w efekcie spowodowało niezasadne nieuwzględnienie skargi; Skrżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, zaś w razie nieuwzględnienia przez Naczelny Sad Administracyjny wniosku wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11). Nie zajmuje się całokształtem sprawy, jest związany granicami skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanego w punkcie 1.a. pettium skargi kasacyjnej wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230, dalej: u.s.u.s.) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego należy traktować jako czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Doręczenie tytułu wykonawczego stanowi bowiem formalne zawiadomienie zobowiązanego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz o podstawie prowadzonej egzekucji i tym samym stanowi pierwszy etap działań zmierzających do przymusowego wykonania obowiązku. Stanowisko takie jest utrwalone. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym reprezentowany jest pogląd, że "zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego (...). Nie ulega (...) wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek" (wyrok WSA w Lublinie z 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 107/22 i podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2021 r. sygn. akt I GSK 288/21, z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 769/22, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 798/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast gdyby wystawiono i doręczono skarżącej samo upomnienia nie można by było uznać tego za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Upomnienie zmierza do dobrowolnego wykonania obowiązku. Nie stanowi jednak działania zmierzającego do przymusowego wykonania zobowiązania, co cechuje działania egzekucyjne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. I GSK 1210/21 i z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. I GSK 1450/19, opubl. CBOSA). Tym samym prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że w dacie doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych w oparciu o art. 24 ust. 5b u.s.u.s., co oznacza, że w tym czasie termin przedawnienia nie biegł. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że były to czynności pozorne mające na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Czynność doręczenia tytułu wykonawczego stanowi element procedury egzekucyjnej i pozostaje bezpośrednio związana z realizacją obowiązku objętego egzekucją. Natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności braku posiadania rachunków bankowych w R. B. P. nie miały znaczenia w sprawie. Dla okresu zawieszenia nie mają znaczenia okoliczności w jaki sposób prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i czy czynności egzekucyjne podejmowane przez organ były prawidłowe, efektywne i skuteczne. W konsekwencji powyższego za niezasadny należało uznać zarzut zawarty w punkcie 1.b. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Również za niezasadny należało uznać zarzut wskazany w punkcie 1.c. petitum skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, że wskazana w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) przesłanka umorzeniowa jest spełniona w przypadku gdy zobowiązanie uległo przedawnieniu. W realiach niniejszej sprawy, z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, dlatego też zarówno organy jak i Sąd I instancji zasadnie uznały, że nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych w punkcie 2 a i 2 b petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy chyba, że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Natomiast w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem przeprowadzenia dowodu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy stan ten został ustalony zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym oraz czy dokonano jego prawidłowej subsumcji pod hipotezę normy prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód będzie pozostawał w związku z przeprowadzaną przez sąd oceną legalności działalności organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4612/21). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie naruszając art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a., wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy i orzekł na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Nie można zarzucić Sądowi I instancji, że orzekł mimo niekompletnych akt sprawy. Sąd ten oparł swoje ustalenia na dowodach i faktach znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ustalone na tej podstawie okoliczności faktyczne, były wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, w szczególności na rozpoznanie jej istoty. W niniejszej sprawie brak było podstaw do przeprowadzenia przez Sąd I instancji uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci pism banku o braku rachunku bankowego skarżącej na skutek wysłanych przez organ zawiadomień. Podnoszone okoliczności w świetle zaprezentowanej wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie miały znaczenia w sprawie. Zatem Sąd I instancji nie naruszył zaskarżonych przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu wskazanego w punkcie 2 c petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że podnoszone przez skarżącą błędy formalne tytułów wykonawczych nie miały znaczenia w niniejszym postępowaniu ponieważ, nie stanowią one przesłanki skutkującej umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Błędy te mogłyby zostać ewentualnie podniesione w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ale nie na etapie niniejszego postępowania kasacyjnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
I GSK 304/24
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.