Orzeczenie · 2019-09-04

I GSK 2713/18Zwrot dofinansowania UE naruszenie prawa zamówień publicznych 4

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2019-09-04
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo zamówień publicznychdofinansowanie UERegionalny Program Operacyjnykorekta finansowaistotna zmiana umowytermin realizacji zamówieniazakres praczasada konkurencjiszkoda w budżecie UE

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa Śląskiego o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu części dofinansowania z funduszy Unii Europejskiej. Sprawa wywodziła się z umowy o dofinansowanie projektu pn. "Usprawnienie funkcjonowania A w K. poprzez rozwój usług elektronicznych dzięki wdrożeniu zintegrowanego systemu informatycznego". Kontrola projektu wykazała, że beneficjent zawarł z wykonawcą (firmą B S.A.) umowę na dostawę i wdrożenie systemu informatycznego, ustalając termin realizacji na 400 dni. Następnie, w maju 2012 r., strony podpisały aneks nr 3 do umowy, który istotnie wydłużył termin realizacji zamówienia (z 400 do 685 dni) oraz rozszerzył zakres prac o dodatkowe pozycje. Instytucja Zarządzająca RPO WSL uznała, że beneficjent naruszył art. 140 ust. 1 i art. 144 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (pzp) oraz odpowiednie wytyczne dotyczące kwalifikowania wydatków. Organ podkreślił, że istotne zmiany umowy w stosunku do treści oferty, jeśli nie zostały przewidziane w SIWZ, są niedopuszczalne. Dodatkowo, organ wskazał na sprzeczność między odpowiedzią na pytanie wykonawcy w SIWZ (dotyczącą terminów) a faktycznie dokonanymi zmianami w aneksie, co naruszało zasadę uczciwej konkurencji. W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości, Zarząd Województwa Śląskiego decyzją z lipca 2016 r. zobowiązał stronę do zwrotu części dofinansowania w kwocie 552.136,39 zł wraz z odsetkami. WSA w Gliwicach oddalił skargę beneficjenta, uznając, że naruszenie pzp, nawet jeśli skutkuje jedynie potencjalną szkodą w budżecie UE, uzasadnia nałożenie sankcji finansowych. Sąd podkreślił, że dla nałożenia sankcji wystarczy ustalenie możliwości powstania szkody, a nie jej faktyczne wystąpienie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A w K. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 kpa) nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny został prawidłowo ustalony. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że istotna zmiana terminu realizacji zamówienia (z 400 na 685 dni) oraz rozszerzenie zakresu prac stanowiło naruszenie art. 144 ust. 1 pzp, ponieważ nie zostało przewidziane w SIWZ. Sąd podkreślił, że nawet w przetargu ograniczonym, gdzie dopuszczono jednego wykonawcę, zmiana terminu mogła wpłynąć na potencjalnych oferentów. NSA potwierdził, że naruszenie przepisów pzp, które mogło spowodować szkodę w budżecie UE, uzasadnia nałożenie korekty finansowej, stosując metodę wskaźnikową z Taryfikatora, gdyż ustalenie konkretnej szkody było niemożliwe. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących istotnych zmian umów o zamówienia publiczne, zasad nakładania korekt finansowych w przypadku naruszenia procedur UE, oraz wpływu takich zmian na zasadę konkurencji.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zamówieniem publicznym w ramach projektu współfinansowanego z UE. Interpretacja przepisów pzp i prawa UE może ewoluować.

Zagadnienia prawne (3)

Czy istotna zmiana umowy o zamówienie publiczne, polegająca na wydłużeniu terminu realizacji i rozszerzeniu zakresu prac, dokonana aneksem bez przewidzenia takiej możliwości w SIWZ, stanowi naruszenie art. 144 ust. 1 Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istotna zmiana umowy, która nie została przewidziana w ogłoszeniu o zamówieniu lub SIWZ, stanowi naruszenie art. 144 ust. 1 Prawa zamówień publicznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana terminu realizacji zamówienia z 400 na 685 dni oraz rozszerzenie zakresu prac stanowiło istotną zmianę umowy, która nie została przewidziana w SIWZ. Taka zmiana, gdyby była znana wykonawcom w postępowaniu przetargowym, mogłaby umożliwić złożenie innych ofert, co narusza zasadę konkurencji.

Czy naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych, które mogło spowodować jedynie potencjalną szkodę w budżecie Unii Europejskiej, uzasadnia nałożenie korekty finansowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dla nałożenia sankcji finansowych wystarczy ustalenie możliwości powstania potencjalnej szkody w budżecie UE w wyniku naruszenia procedur wydatkowania środków unijnych.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że dla nałożenia korekty finansowej wystarczy stwierdzenie możliwości powstania hipotetycznej szkody w budżecie UE, a niekoniecznie jej faktyczne wystąpienie. Naruszenie procedur może skutkować finansowaniem nieuzasadnionego wydatku.

Czy w przetargu ograniczonym, w którym dopuszczono tylko jednego wykonawcę, zmiana terminu wykonania zamówienia ogłoszonego w SIWZ na dłuższy, zgodny z późniejszym aneksem, nie narusza zasady konkurencji i nie powoduje szkody w budżecie UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nawet w przetargu ograniczonym, zmiana terminu wykonania zamówienia może naruszyć zasadę konkurencji, ponieważ inni potencjalni wykonawcy, znając dłuższy termin, mogliby złożyć korzystniejsze oferty.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że większa liczba wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w przetargu ograniczonym prowadzi do większej konkurencji. Zmiana terminu wykonania zamówienia mogłaby wpłynąć na decyzję innych wykonawców o złożeniu oferty lub jej treści.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną A w K. od wyroku WSA w Gliwicach.

Przepisy (11)

Główne

pzp art. 144 § 1

Ustawa - Prawo zamówień publicznych

Zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany.

pzp art. 140 § 1

Ustawa - Prawo zamówień publicznych

Zapewnienie jedności zobowiązania umownego z zobowiązaniem ofertowym, opis przedmiotu umowy nie może odbiegać od opisu zawartego w ofercie.

u.f.p. art. 207 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Przewiduje sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 art. 2

Definicja "nieprawidłowości" jako naruszenia prawa wspólnotowego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie UE.

Pomocnicze

pzp art. 47

Ustawa - Prawo zamówień publicznych

Procedura składania ofert w przetargu ograniczonym.

pzp art. 48 § 2

Ustawa - Prawo zamówień publicznych

Zawartość ogłoszenia o zamówieniu w przetargu ograniczonym, w tym termin wykonania zamówienia.

pzp art. 67 § 1

Ustawa - Prawo zamówień publicznych

Tryb zamówienia z wolnej ręki.

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju art. 26 § 1

Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych w związku z nieprawidłowościami.

u.f.p. art. 206 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Zakres warunków dofinansowania projektu.

u.f.p. art. 207 § 8

Ustawa o finansach publicznych

Kompetencje instytucji do wezwania beneficjenta do zwrotu środków.

u.f.p. art. 207 § 9

Ustawa o finansach publicznych

Wydanie decyzji określającej kwotę zwrotu środków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istotna zmiana umowy o zamówienie publiczne (wydłużenie terminu, rozszerzenie zakresu) bez przewidzenia jej w SIWZ narusza art. 144 ust. 1 pzp. • Naruszenie przepisów pzp, które mogło spowodować potencjalną szkodę w budżecie UE, uzasadnia nałożenie korekty finansowej. • Zmiana terminu wykonania zamówienia w przetargu ograniczonym może naruszyć zasadę konkurencji.

Odrzucone argumenty

Zamówienie udzielone w trybie przetargu ograniczonego z jednym wykonawcą, gdzie zmiana terminu nie wpłynęła na krąg podmiotów, nie narusza konkurencji ani nie powoduje szkody. • W sprawie nie doszło do "nieprawidłowości" w rozumieniu przepisów UE, a ocena organu była arbitralna. • Naruszenia miały charakter formalny i nie spowodowały szkody.

Godne uwagi sformułowania

Szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, a nieuzasadniony wydatek to taki, który został poniesiony z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego • wystarczy stwierdzenie możliwości wystąpienia "potencjalnej" szkody w budżecie Unii Europejskiej • nie można wprowadzić istotnej zmiany do udzielonego już zamówienia publicznego nie wszczynając przy tym nowej procedury udzielania zamówień • Zmiana zamówienia publicznego w czasie jego trwania może być uznana za istotną, jeżeli wprowadza ona warunki, które gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia, umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący

Janusz Zajda

sprawozdawca

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących istotnych zmian umów o zamówienia publiczne, zasad nakładania korekt finansowych w przypadku naruszenia procedur UE, oraz wpływu takich zmian na zasadę konkurencji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zamówieniem publicznym w ramach projektu współfinansowanego z UE. Interpretacja przepisów pzp i prawa UE może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do zmian umów o zamówienia publiczne w kontekście funduszy UE, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę beneficjentów i zamawiających.

“Nawet drobna zmiana w umowie o unijne dofinansowanie może kosztować setki tysięcy złotych. Kluczowe są przepisy Prawa zamówień publicznych.”

Dane finansowe

WPS: 552 136,39 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst